II SA/Ke 160/12
WyrokWSA w Kielcach2012-04-30
Skład orzekający: Dorota Chobian, Teresa Kobylecka, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2008/2009, organ powinien uwzględniać dochód uzyskany przez członka rodziny w trakcie trwania tego okresu, zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, czy wyłącznie dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, zgodnie z definicją ustawową?Ratio decidendi
Przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, który nakazuje doliczanie dochodu uzyskanego przez członka rodziny po roku bazowym do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczeń, jest niezgodny z ustawową definicją dochodu zawartą w art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta przewiduje, że podstawą ustalenia dochodu jest przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zmiany dochodów w trakcie trwania okresu zasiłkowego nie wpływają na ustalenie prawa do świadczenia. W związku z tym, organy administracji nie powinny stosować przepisu rozporządzenia, który wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A.B. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M.B. na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. Organy administracji, stosując § 18 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, doliczyły do dochodu rodziny z 2007 roku dochód męża skarżącej uzyskany w lipcu 2009 roku z pracy w Holandii. W konsekwencji uznano, że przekroczone zostało kryterium dochodowe. Skarżąca zarzuciła błędne obliczenie dochodu rodziny i naruszenie przepisów ustawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania A.B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w zaskarżonej części, to jest w części utrzymującej w mocy punkt II decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania A.B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M.B. w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r., a także uchyla punkt II decyzji organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia 5 stycznia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w, po rozpatrzeniu odwołania A. B. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] w sprawie przyznania A. B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. B. w kwocie 120 zł miesięcznie na okres od 22 czerwca 2009r. do 30 czerwca 2009r. oraz w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2009r. do 31 lipca 2009r. oraz odmowy przyznania A. B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. B. w kwocie 400 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 1 grudnia 2008r. organ I instancji do spraw świadczeń rodzinnych przyznał A. B. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na M. B. w kwocie 400zł miesięcznie na okres od 28 listopada 2008r. do 31 sierpnia 2009r., natomiast decyzją z dnia 18 września 2009r. ten sam organ przyznał A. B. zasiłek rodzinny na O. B. i M. B. na okres od 1 września 2009r. do 31 października 2009r. w kwocie 48zł miesięcznie na każde dziecko oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na M. B. w kwocie 400zł miesięcznie na okres od 1 września 2009r. do 31 października 2009r.
Pismem z dnia 29 czerwca 2011r. Marszałek Województwa zawiadomił Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, że w sprawie z wniosku A. B. w okresie od dnia 22 czerwca 2009r. do dnia 31 marca 2011r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z uwagi na podleganie przez M. B., męża wnioskodawczyni, ustawodawstwu kraju jego zatrudnienia – Holandii.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta, uchylił od dnia 22 czerwca 2009r. decyzję z dnia [...], w uzasadnieniu powołując treść przepisu art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] i w wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] stwierdziło nieważność decyzji z dnia 18 września 2009r., wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości organu orzekającego (art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a.).
W konsekwencji powyższego Marszałek Województwa , jako organ właściwy ponownie rozpoznał wniosek A. B. z dnia 25 listopada 2008r. o przyznanie prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. B.
Po rozpatrzeniu wniosku Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] przyznał A. B. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. B. w kwocie 120 zł na okres od 22 czerwca 2009r. do 30 czerwca 2009r. oraz w kwocie 400zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2009r. do 31 lipca 209r. oraz odmówił przyznania tego dodatku na dziecko: M. B. w kwocie 400zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r.
W odwołaniu od decyzji w części odmawiającej prawa do świadczeń A. B. zarzuciła, że decyzja została podjęta z naruszeniem prawa. Zarzuty sprowadzają się do błędnego obliczenia przez organ dochodu jej rodziny, gdyż do wykazanego średniego dochodu za rok kalendarzowy, poprzedzający okres zasiłkowy dodano jednomiesięczne wynagrodzenie jej męża, osiągnięte w lipcu 2009r., co jest sprzeczne z ustaloną w art. 3 pkt 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych definicją dochodu.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając że nie narusza ona prawa, z tym że sanowało braki jego uzasadnienia.
Organ odwoławczy wskazał, że w okresie od 22 czerwca 2009r. do 31 marca 2011r. M. B. – mąż A. B. był zatrudniony w Holandii i podlegał ustawodawstwu tego kraju, wobec czego zastosowanie mają w sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a organem właściwym do rozpoznania wniosku A. B. z dnia 25 listopada 2008r. o przyznanie prawa do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem M. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jest Marszałek Województwa. Ponieważ w rozpatrywanym okresie oboje rodzice byli aktywni zawodowo, pierwszeństwo w wypłacie świadczeń rodzinnych leży po stronie kraju miejsca wykonywania pracy, w którym zamieszkiwały dzieci, czyli Polski.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z dniem 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011r. nr 205, poz. 1212). Zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Z uwagi na to, że A. B. złożyła wniosek w dniu 25 listopada 2008r. sprawa podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów dotychczasowych.
Organ, powołując się na przepisy art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej ustawą, podniósł, że prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom dziecka, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Przez dochód należy rozumieć, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zatem w sprawie niniejszej dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009, tj. okres od dnia 1 września 2008r. do 31 października 2009r. podstawą obliczenia dochodu jest rok 2007.
Organ odwoławczy przy obliczaniu dochodu rodziny zastosował przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r. nr 105, poz. 881 ze zm.), zwanego dalej rozporządzenie, zgodnie którym w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Z ustaleń organu wynika, że rodzina A. B. w rozpatrywanym okresie zasiłkowym była złożona z 4 osób: wnioskodawczyni, jej męża M. B. oraz córek O. i M. B.. Dochód rodziny wyniósł (po odliczeniu dochodu utraconego) kwotę 829,60 zł.
W ocenie organu odwoławczego zaistniała konieczność doliczenia do dochodu rodziny za 2007r. kwoty dochodu uzyskanego w tytułu podjęcia od dnia 22 czerwca 2009r. przez M. B. zatrudnienia za granicą. Dochód za pierwszy pełny przepracowany przez niego miesiąc wyniósł, zgodnie z jego oświadczeniem - 1.349 euro, co w przeliczeniu daje kwotę 5.612,51 zł (wg kursu euro 4,1605 zł).
Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, po uwzględnieniu dochodu uzyskanego, wyniósł zatem 1.610,53 zł (5.612,51 zł + 829,60 zł : 4). Był on wyższy niż ustalone prawem kryterium dochodowe, wynoszące w przedmiotowej sprawie 504 zł, a zatem w ocenie organu, rodzina A. B. nie spełniała wymaganego prawem kryterium dochodowego, od którego zależy prawo do świadczeń rodzinnych. W przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu (§ 18 ust. 3 rozporządzenia), czyli w sprawie niniejszej od sierpnia 2009r. W związku z tym prawo do świadczeń rodzinnych nie przysługuje A. B. na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r.
Organ także uznał, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy, który przewiduje, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą dana rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (48 zł), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwałby w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W niniejszej sprawie dochód w przeliczeniu na rodzinę wynosi 1.610,53 zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego rodzinę do zasiłku rodzinnego (504 zł) o kwotę większą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (48 zł).
W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zwróciło także uwagę na to, że przepisy ustawy o świadczenia rodzinnych wprost uzależniają możliwość przyznania świadczeń rodzinnych od spełnienia konkretnie określonego kryterium dochodowego, nie pozostawiając organom prawa do tzw. uznania administracyjnego, dlatego trudna sytuacja rodzinna nie może być brana pod uwagę.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w części odmawiającej przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego w tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. B. w kwocie 40 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. złożyła A. B. , wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji w tej części.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 3 pkt 2 i pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1 i ust. 4a, art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r. nr 105, poz. 881 ze zm.) poprzez niezastosowanie lub błędne zastosowanie, poprzez przyjęcie, że zasiłek rodzinny na dzieci nie przysługuje z uwagi na przekroczenie kryterium dochodu rodziny, o którym stanowi art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, liczonego z pominięciem ustawowej definicji w oparciu o definicje wskazaną w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy, regulującą sposób ustalenia dochodu w sposób odmienny i niekorzystny dla rodziny,
2. art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów bezzasadności stosowania przepisów rozporządzenia, odmiennie regulującego przedmiotową kwestię w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również niepełne uzasadnienie prawne tej kwestii,
3. art. 7, art. 8, art. 71 ust. 1, art. 92 ust. 1 Konstytucji RP wraz z art. 6 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.
W uzasadnieniu skarżąca podała na poparcie swoich zarzutów szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa, stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W sprawie niniejszej zaskarżona została ta część decyzji, w której organ odmówił przyznania A. B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r., a więc na część okresu zasiłkowego 2008/2009, trwającego od 1 września 2008r. do 31 października 2009r.. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 223, poz. 1456) okres zasiłkowy, rozpoczynający się od 1 września 2008r. przedłuża się do 31 października 2009r.
W związku z powyższym uznać należy, że organ prawidłowo wskazał, że dla ustalenia wysokości dochodu rodziny A. B., od którego zależy prawo do uzyskania świadczeń rodzinnych istotny jest dochód osiągnięty w 2007r. Przepis art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Zatem w sprawie niniejszej zasadnicze znaczenie miało ustalenie wysokości dochodu rodziny skarżącej osiągniętego w 2007r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie wskazało, że z dniem 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011r. nr 205, poz. 1212). Zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Z uwagi na to, że A. B. złożyła wniosek w dniu 25 listopada 2008r. sprawa podlega rozpatrzeniu na podstawie przepisów dotychczasowych.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy graniczna kwota dochodu na osobę w rodzinie, która warunkuje możliwość przyznania zasiłku rodzinnego wynosi 504 zł. Istota sprawy sprowadza się do rozważenia zagadnienia dochodu utraconego i uzyskanego w świetle definicji dochodu rodziny, zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy, z której wynika, że podstawą do wyliczenia dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 4 i 4a ustawy przy obliczaniu dochodu uwzględnia się dochód utracony oraz dochód uzyskany, przy czym definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 i 24 ustawy, który wylicza rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powoduje skutki dla osób wnioskujących o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz świadczeniobiorców.
Z powyższych przepisów ustawy wynika jasno, że dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku decydujący jest dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, od którego zależy prawo strony do wnioskowanego świadczenia. W sprawie niniejszej, jak już wyżej wskazano, oznacza to przeciętny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w roku kalendarzowym 2007.
W niniejszej sprawie organy ustaliły, że przed rozpoczęciem okresu zasiłkowego nastąpiła utrata dochodu, po uwzględnieniu której dochód rodziny, od którego zależało prawo do świadczeń został ustalony na kwotę 829,60zł. Z ustaleń tych wynika także, że w miesiącu lipcu 2009r., tzn. w okresie zasiłkowym mąż skarżącej otrzymał wynagrodzenie w wysokości 1349 euro, tj. w przeliczeniu na złotówki – 5612,51zł. Tę kwotę organy doliczyły do średniego miesięcznego dochodu rodziny skarżącej, osiągniętego w 2007 i na tej podstawie uznały, że w rodzinie zostało przekroczone kryterium dochodowe (504zł), jako że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1610,53zł.
Organy orzekające zastosowały w tym zakresie przepis § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005r. Ministra Polityki Społecznej określającego sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszania wypłaty tych świadczeń, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych.
W ocenie Sądu § 18 ust. 1 rozporządzenia, stanowiący, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – pozostaje w sprzeczności z ustawową definicją dochodu zawartą w słowniczku pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 3 ust. 2). Regulacja tego przepisu rozporządzenia dotyczy obligatoryjnego uwzględnienia zmian w dochodach rodziny, które nastąpiły w późniejszym okresie, niż okres wynikający z definicji, zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu zmiany w sytuacji majątkowej, które nastąpiły po rozpoczęciu okresu zasiłkowego, na który ustalane jest prawo, nie mają wpływu na ustalenie dochodu, od którego zależy przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego (por. Aneta Korcz, Wojciech Maciejko-Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2007, str. 169). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym dla ustalenia prawa do świadczeń na okres zasiłkowy 2008/2009 nie przewidywały, aby uzyskanie dochodu w trakcie trwania okresu zasiłkowego miało wpływ na wysokość dochodu.
Należy zauważyć, że przepis art. 23 ust. 5 ustawy, stanowiący ustawową delegację do wydania rozporządzenia upoważniał Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalenia dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, nie zaś do określenia dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochody rodziny, zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 ustawy. Rolą tego rozporządzenia była konkretyzacja ustawy, nie jej uzupełnienie.
Oznacza to, zdaniem Sądu, że zawierający regulację materialnoprawną przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia swą treścią wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, co przesądza o jego niezgodności z ustawą. Dotyczy to także zastosowanego przez organ § 18 ust. 3 tego rozporządzenia, będącego konsekwencją uregulowania zawartego w ust. 1 § 18.
Przytoczone wyżej rozważania i ocenę prawną co do pozostawania przepisu § 18 rozporządzenia wykonawczego z dnia 2 czerwca 2005r. w sprzeczności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, co powoduje, że nie mogą one być stosowane uznać można za ugruntowane w orzecznictwie sadów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2008r. sygn. akt I OSK 1843/07, z dnia 23 czerwca 2009r. sygn. akt I OSK 1200/08, z dnia 14 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 710/09, z dnia 4 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 710/09, z dnia 22 października 2009r. sygn. akt I OSK 351/09, z dnia 22 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 990/09, z dnia 9 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1321/10). Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela przytoczony pogląd i uznaje, że w pełni znajduje on zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Przekroczenie przez organ wydający rozporządzenie zakresu upoważnienia zawartego w ustawie wiąże się z określonymi skutkami w postaci stwierdzenia niekonstytucyjności regulacji przez Trybunał Konstytucyjny w trybie kontroli abstrakcyjnej (art. 188 pkt 2 Konstytucji RP) lub pominięciem, tzn. niezastosowaniem danego przepisu w trybie kontroli konkretnej dokonywanej przez sąd orzekający w indywidualnej sprawie. Wskazane uprawnienie sądów zostało wyinterpretowane z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie przy wyrokowaniu są niezawiśli i polegają tylko Konstytucji i ustawom. Mogą zatem w konkretnej sprawie pominąć normę aktu prawnego podustawowego, niezgodnego z Konstytucją i wydać rozstrzygnięcie wyłącznie na podstawie ustawy zasadniczej lub zwykłej (por. wyrok SN z dnia 7 marca 2003r. sygn. akt III RN 33/02, OSNP 2004/7/111).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy administracji ustalając dochód rodziny skarżącej na podstawie § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia naruszyły przepis art. 3 ust. 2 ustawy poprzez zastosowanie przepisu rozporządzenia wykonawczego niezgodnego z ustawą, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania A. B. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem M. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 1 sierpnia 2009r. do dnia 31 października 2009r. (pkt II decyzji organu I instancji) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, art. 135 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Rozpoznając ponownie sprawę w zakresie uprawnienia skarżącej do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem na okres od 1 sierpnia 2009r. do 31 października 2009r. organ dokona szczegółowych ustaleń dotyczących dochodu rodziny skarżącej, ustalając go zgodnie z regulacją prawną zawartą w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), uwzględniając przytoczoną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło