II SA/Ke 186/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 19 stycznia 2017 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Starosty z dnia 28 listopada 2016r. znak: [...] o cofnięciu S. S. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B potwierdzonych prawem jazdy nr [...] druk [...] wydanym w dniu 10 września 2015 r. przez Starostę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Komendant Wojewódzki Policji wnioskiem z dnia 3.10.2016 r. poinformował Starostę, że kierowca S. S. w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił 3 wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm). Starosta na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym decyzją z dnia 28.11.2016 r. cofnął S. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B potwierdzone prawem jazdy nr [...] druk [...] wydanym w dniu 10 września 2015 r. W odwołaniu S. S. zarzucił organowi I instancji niewyjaśnienie stanu faktycznego polegające na ustaleniu, że trzykrotnie popełnił wykroczenie przekraczając prędkość powyżej 30 km/h, gdy zdaniem strony popełnił we wskazanym okresie dwa tego typu wykroczenia. Z mandatu otrzymanego we wrześniu 2016 r. wynika, że przekroczenie wynosiło 74/50, a zatem o 24 km na godzinę i nie może stanowić podstawy do cofnięcia uprawnień. Zwrócił się do organu odwoławczego o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia powyższej kwestii przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, załączając kopię wniosku z dnia 17.11.2016 r. Organ odwoławczy, przywołując treść art. 140 ust. 1 pkt 3a lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazał, że przepis ten obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r. Wobec potwierdzenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji popełnienia w dniach: 16.02.2016 r., 4.07.2016 r., 12.09.2016 r. wykroczeń określonych w art. 92a k.w. albo art. 97 k.w. tj. przekroczenia prędkości od 31 do 40 km na godzinę, organy administracji nie są uprawnione do kwestionowania ustaleń w tym zakresie. Bezspornie S. S. otrzymał prawo jazdy po raz pierwszy w dniu 10.09.2015 r. co oznacza, że w okresie 2 lat od tej daty popełnił stwierdzone na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć trzy wymienione wykroczenia określone w Kodeksie wykroczeń. Odnosząc się do argumentacji odwołującego w zakresie prawidłowości zapisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego Kolegium podniosło, że zgodnie z wyjaśnieniami Komendanta Wojewódzkiego Policji, strona została ukarana w dniu 12.09.2016 r. mandatem kredytowym za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 34 km/h, co potwierdza zapis w notatniku służbowym policjanta oraz sporządzona przez niego karta rejestracyjna. Powstała rozbieżność pomiędzy liczbą punktów widniejącą w ewidencji a zapisem na mandacie karnym wynika więc z oczywistej omyłki pisarskiej policjanta, który na blankiecie mandatu kredytowego serii CZ [...] w rubryce "opis i kwalifikacja prawna wykroczenia" wpisał przekroczenie prędkości 74/50 zamiast 74/40. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488) za ww. naruszenie należy przypisać 6 punktów do ewidencji kierowców, zaś fakt oczywistej omyłki pisarskiej policjanta na blankiecie mandatu nie może być podstawą do odjęcia 2 punktów z ewidencji kierowców, gdyż bezwzględne pierwszeństwo w przypisywaniu punktów karnych mają przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz ww. rozporządzenie. Po analizie danych zawartych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stwierdzono, że ilość punktów przypisanych do popełnionego wykroczenia jest prawidłowa, a zarejestrowane naruszenie polegające na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h jest zgodne z czynem popełnionym przez stronę w dniu 12.09.2016 r. Powyższe ustalenia wynikają z pisma Zastępcy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KWP z dnia 01.12.2016 r. skierowanego do strony, którego kopia wpłynęła do Kolegium w dniu 17.01.2017 r. Kolegium nie znalazło podstaw, aby ww. ustaleniom i wyjaśnieniom nie dać wiary. Odnosząc się jednocześnie do wniosku strony o zawieszenie postępowania do chwili uzyskania rozstrzygnięcia w sprawie złożonego wniosku do Komendy Wojewódzkiej Policji, tj. w trybie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, Kolegium stwierdziło, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia nie było w tym przypadku uzależnione od kwestii uprzedniego rozpatrzenia przez organ ww. wniosku strony. Zdaniem Kolegium, stwierdzenie na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć popełnienia trzech wykroczeń określonych w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy Kodeks wykroczeń przez "młodego" kierowcę skutkuje natychmiastowym wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień - nie jest ona poprzedzona decyzją o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatem wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracji. W sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w treści omawianego przepisu organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji cofającej uprawnienia. Zgodnie z dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. "b" cyt. ustawy organ administracji obligatoryjnie rozstrzyga o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w sytuacji, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanek w nim wskazanych. Starosta stwierdzając, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy strona popełniła 3 wykroczenia opisane w uzasadnieniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 3.10.2016 r. miał obowiązek wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym i w tym zakresie obowiązek ten wykonał. Akcentując okoliczność, że ustalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w zakresie popełnienia przez stronę w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy ww. trzech wykroczeń są wystarczającym dowodem na spełnienie przesłanek cofnięcia uprawnień Kolegium stwierdziło, że ani Starosta, ani Kolegium nie jest organem właściwym do rozstrzygania kwestii dotyczących sprawstwa przestępstw/wykroczeń, ustalania winy itp. Stan faktyczny sprawy ustala właściwy organ ścigania w ramach wykonywania swoich czynności służbowych, których organy administracji nie mają prawa podważać. Fakt popełnienia przez stronę wykroczeń został potwierdzony prawomocnymi rozstrzygnięciami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach S. S. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2017 r.: - naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 76 § 3 kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia w jakikolwiek sposób zarzutów podniesionych przez skarżącego a dotyczących kwestii nieprawidłowości w wystawionym mandacie, - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy podstawa prawna decyzji już nie obowiązuje, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu od zaskarżonej decyzji podkreślając, że organ odwoławczy opiera swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na materiale dowodowym organu I instancji, nie uwzględnia kluczowej kwestii, iż nie przekroczył prędkości o 30 km/godzinę trzykrotnie, nie uwzględnia okoliczności, że w zakresie ustaleń policji doszło do nieprawidłowości. Ponadto podnosi, że w związku z odpowiedzią z Komendy Wojewódzkiej Policji złożył skargę do WSA w Kielcach. Zdaniem skarżącego, z dniem 1 stycznia 2017 r. zmieniła się podstawa prawna i przepisy na które powołuje się organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył do akt sądowych postanowienie Starosty z dnia 8.06.2017 r. o wznowieniu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami S. S. oraz decyzję tego organu z dnia 16.06.2017 r. o chyleniu w całości własnej decyzji z dnia 28.11.2016 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami S. S. potwierdzonych prawem jazdy nr [...] druk [...] wydanym w dniu 10.09.2015 r. przez Starostę . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowanych przepisów do istniejącego w dacie podjęcia aktu stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Jak jednak podkreśla się w orzecznictwie ( por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014r. sygn. akt II OSK 2203/12 ) nie jest to zasada absolutna, gdyż w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego (np. gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność z Konstytucją RP aktu prawnego, stanowiącego podstawę wydania rozstrzygnięcia; czy też, gdy przed rozstrzygnięciem skargi na bezczynność organu, bezczynność ta ustała). Zdaniem składu orzekającego, wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu jest sytuacja, gdy wyrokiem Sądu wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję (wcześniejszą), w oparciu o którą organ administracji publicznej wydał kolejną decyzję (późniejszą), czy też wyrokiem Sądu stwierdzono bezskuteczność czynności mającej wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że w doktrynie wskazuje się, że zmiany stanu faktycznego sprawy, zaszłe po wydaniu ostatecznej decyzji, nie mogą stanowić co do zasady podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyjątek od tej zasady stanowią jednak zdarzenia przewidziane w art. 145 § 1 pkt 7 i pkt 8 K.p.a. ( por. M.Jaśkowska, E.Ochendowski, Postępowanie sądowoadministracyjne", Wydawnictwo LexisNexis 2004, s. 150). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejsza sprawę, z taką sytuacją mamy do czynienia obecnie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie przez sąd decyzji możliwe jest w razie stwierdzenia: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymaga podkreślenia, że w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Tak więc w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., chodzi o jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa, a jedynym ograniczeniem zastosowania tegoż przepisu jest to, czy naruszenie określonej normy daje, czy nie daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym ustawodawca wskazuje, że realizacja zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa jest wartością wyższą niż przestrzeganie innej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem w rozumieniu art. 184 Konstytucji RP i art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych obejmuje ocenę zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego co do zgodności z przepisami, które mają zastosowanie w danej sprawie administracyjnej. Wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja lub orzeczenie Sądu, w odniesieniu do których stwierdzono ich niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów, a w takim wypadku w odniesieniu do tegoż aktu zachodzą podstawy do stwierdzenia zaistnienia naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Nie można bowiem pojęcia "naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu, a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. W postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8, czy też w art. 145a kpa. Tak więc w razie stwierdzenia przez sąd, że akt kontrolowany narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1b P.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego. Pogląd ten, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, przedstawiony został w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 października 2013r., sygn. Akt IOSK 1573/13, LEX nr 1381658 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1321/05, LEX nr 317405. Zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 28 listopada 2016r. znak: [...] o cofnięciu S. S. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B potwierdzonych prawem jazdy nr [...] druk [...] wydanym w dniu 10 września 2015 r. przez Starostę. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że u podstaw jego wydania legło ustalenie, że w okresie dwóch lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy skarżący popełnił 3 wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, co wynika z uzasadnienia wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 3.10.2016 r. Powyższe okoliczności uzasadniały więc cofnięcie S. S. wymienionych wyżej uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem decyzje o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, ze kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Na etapie prowadzonego przed tut. sądem postępowania wyszła na jaw nowa okoliczność, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 37/17 stwierdził bezskuteczność czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji polegającej na wpisie do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego: naruszenia dotyczącego S. S. stwierdzonego mandatem karnym seria CZ nr [...] z dnia 12 września 2016 r. oraz przypisanych temu naruszeniu sześciu punktów karnych. Skutkiem wydanego przez Sąd orzeczenia jest zatem uznanie, że jedno z wymienionych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 3.09.2016 r. wykroczeń o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie zostało popełnione. Oznacza to, że odpadła przesłanka przewidziana w powołanym wyżej przepisie dająca podstawę do cofnięcia uprawnień kierowcy, z uwagi na zmianę ilości wykroczeń określonych w art. w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń z trzech na dwa wykroczenia. W świetle art. 145 § 1 pkt 8 kpa, jest to równoznaczne z przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego, którego zaskarżona decyzja dotyczyła. Z kolei fakt ten stanowi spełnienie hipotezy normy zawartej w art. 145 § pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a., stanowiącej przesłankę do uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi na taką decyzję bez względu na jej wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu za uchyleniem zaskarżonej decyzji przemawia również i ta okoliczność, że jej wyeliminowanie z obrotu prawnego uprości i przyspieszy osiągnięcie celu, jakim jest zgodne z prawem rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt II orzeczenia na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy P.p.s.a.