II SA/Ke 187/20
WyrokWSA w Kielcach2020-06-24
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Krzysztof Armański, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonywanie przewozu osób za pośrednictwem aplikacji mobilnej, z płatnością dokonaną przez pasażera za pośrednictwem tej aplikacji, stanowi zarobkowy przewóz osób podlegający karze pieniężnej z tytułu braku licencji na wykonywanie transportu drogowego, nawet jeśli kierowca nie posiada formalnego statusu przedsiębiorcy i nie zarejestrował działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie transportu drogowego, nawet bez formalnego statusu przedsiębiorcy i zarejestrowanej działalności gospodarczej, podlega karze pieniężnej, jeśli faktycznie dochodzi do odpłatnego przewozu osób odpowiadającego definicji transportu drogowego. Płatność dokonana przez pasażera za pośrednictwem aplikacji mobilnej, nawet jeśli nie trafia bezpośrednio do kierowcy, świadczy o odpłatnym charakterze przewozu. Brak licencji na wykonywanie transportu drogowego stanowi naruszenie przepisów, za które nałożono karę pieniężną.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na A. C. za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego. Naruszenia dotyczyły wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych. Kierowca korzystał z aplikacji mobilnej do przewozu pasażera, a płatność została dokonana przez pasażera za pośrednictwem tej aplikacji. Skarżący kwestionował kwalifikację jego działań jako działalności gospodarczej i zarzucał błędy w ustaleniu stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów K.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 23 sierpnia 2019 r. w Kielcach inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki Skoda, kierowanego przez A. C., ustalając że kierowca ten przewoził zarobkowo pasażera, który zamówił przejazd przy pomocy aplikacji "[...] " zainstalowanej na smartfonie. Kurs rozpoczęto z [...] do [...], a pasażer dokonał płatności za wykonany kurs w wysokości 7,00 zł za pośrednictwem aplikacji "[...] ", nie otrzymując paragonu. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał:
- licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzieloną[...] sp. z o.o.,
- umowę najmu ww. samochodu, umowę serwisową oraz umowę zlecenia z ww. Spółką.
Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 1 października 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 58 ze zm.) o transporcie drogowym (zwanej dalej u.t.d.), nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 20 000 zł (tj. 12 000 złotych z tytułu lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. i 8 000 zł z tytułu lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.), ograniczoną do wysokości 12 000 zł zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia:
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji;
- wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania – ze względu na naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., jak również art. 5b w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. W uzasadnieniu zarzucono organowi brak ustalenia, czy strona podejmowała i wykonywała działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., jak również czy jej czynności mieściły się w definicji transportu drogowego, określonej w art. 4 pkt 1 u.t.d. oraz czy posiadała status przedsiębiorcy. Ponadto, powołując się na orzecznictwo, wskazano, że strona nie wykonywała przewozu okazjonalnego.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzielił w całości ustalenia faktyczne organu I instancji i powołał się na art. 4 pkt 11, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a, art. 18 ust. 5 oraz art. 87 ust. 1 u.t.d. W uzasadnieniu wskazano, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie obowiązku posiadania uprawnień na wykonywanie transportu drogowego osób. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona. Tymczasem w dniu kontroli A. C. nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób, a z okazanej umowy zlecenia zawartej z[...] Sp. z o.o. wynika, że wykonywał przewóz we własnym imieniu. Natomiast okazana licencja nr 43/2018 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym została udzielona[...] sp. z o.o. – która nie była wykonawcą przewozu. Wyjaśniając działanie aplikacji "[...] " organ wskazał, że służy ona wyłącznie do zamawiania usług przewozu osób i inkasowania gotówkowo lub bezgotówkowo opłaty za przejazd. Natomiast korzystający z aplikacji "[...] " kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że strona wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. – wobec czego prawidłowo zakwalifikowano przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji – co skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Przewóz ten nie spełniał również wszystkich wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego, określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d. Z kolei pojazd którym wykonywano przewóz osób – wbrew wymogom art. 18 ust. 4a u.t.d. – był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. W rezultacie kara z tego ostatniego tytułu wyniosła 8 000 zł (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d). Ostatecznie karę ograniczono do 12 000 zł – z uwagi na treść art. 92a ust. 3 u.t.d.
Odnosząc się do powołanego w odwołaniu rozporządzenia Rady (EWG) nr 684/92 organ wskazał, że akt ten nie obowiązuje, ponieważ został zastąpiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009, które dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Natomiast definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 u.t.d. odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. Tym samym obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego jest definicja z u.t.d., która ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył A. C., podnosząc zarzuty:
- naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1. art. 5b w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wymierzeniu kary w wysokości 12 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności strony nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. (głównie ze względu na to, że podejmowane czynności nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej).
2. art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a, 4b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na uznaniu, że wykonywane czynności wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie "[...] " świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy;
3. art. 18 ust. 4b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...] B.V.;
4. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
- naruszenia przepisów postępowania:
5. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, brak zweryfikowania przez organ, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli, pominięcie wyjaśnień strony oraz przedłożonych przez niego dokumentów, z których wynikało, że przedmiotowy przejazd był wykonywany na zlecenie spółki[...] Sp. z o.o. – co doprowadziło do błędnych ustaleń w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia;
6. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli), brak wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
7. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
8. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
9. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu w zakresie konieczności zweryfikowania czy strona posiada status przedsiębiorcy, czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji o nazwie "[...] ";
10. art. 8 K.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tak wyznaczonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą nałożono na A. C. karę pieniężną 12 000 zł, ograniczoną do tej wysokości ze względu na treść art. 92 ust. 3 u.t.d. Jak wynika z tego przepisu suma kar pieniężnych za wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Jest to o tyle istotne, że podstawę faktyczną wydanych decyzji stanowiło stwierdzenie:
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.), za co nałożono karę w wysokości 12 000 zł,
- wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.), za co nałożono karę w wysokości 8 000 zł.
Powyższe ustalenia kwestionuje skarżący, konsekwentnie podnosząc, że podejmowane przezeń czynności nie nosiły znamion wykonywania działalności gospodarczej i zarzucając organom błędne zakwalifikowanie jego zachowania jako przewozu okazjonalnego.
Powyższa argumentacja nie mogła odnieść skutku, przy czym podkreślić należy, że w ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a stanowisko organów obu instancji znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji administracyjnych. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 K.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.
Specyfiką niniejszej sprawy jest okoliczność, że pasażer zamówił przejazd przy pomocy aplikacji "[...] " zainstalowanej na smartfonie, za pośrednictwem której uiścił również z góry płatność za wykonany kurs w wysokości 7,00 zł. Nie sposób uznać za zasadny zarzut skargi odnośnie braku wyjaśnienia przez organ zasad działalności ww. aplikacji, jako że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wskazano:
- po pierwsze, że aplikacja ta służy wyłącznie do zamawiania usług przewozu osób i inkasowania gotówkowo lub bezgotówkowo opłaty za przejazd;
- po drugie, że korzystający z tej aplikacji kierowcy, realizując zamówione za jej pośrednictwem zlecenia na przewozy osób, pełnią rolę wykonawców przewozu.
W rezultacie nie mogła odnieść skutku argumentacja strony o tym, że płatność za przewóz nastąpiła na rzecz przedsiębiorcy [...] Z kolei okazana podczas kontroli licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym została udzielona[...] sp. z o.o., z którą skarżący zawarł umowę najmu samochodu oraz umowę zlecenia z ww. Spółką. W treści § 1 tej ostatniej umowy strony postanowiły, że:
- "Zleceniodawca zleca, a Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania czynności polegających na przewozie osób lub towarów" (ust. 1),
- "Zleceniobiorca wykona zlecenie samodzielnie" (ust. 2).
W treści § 2 Strony postanowiły, że "z tytułu wykonywania czynności, o których mowa w § 1 Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie w kwocie 27,60 zł brutto za każdą godzinę realizacji zleceń z zastrzeżeniem maksymalnej liczby 5 godzin w miesiącu kalendarzowym."
W ocenie Sądu okoliczności faktyczne, w których organy przypisały skarżącemu naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zostały ustalone zgodnie z zasadami określonymi w K.p.a. i w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy.
Wynikało z nich, że skarżący w czasie kontroli poruszał się pojazdem marki Skoda i przewoził zarobkowo pasażera. Skarżący nie dysponował licencją ani zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego
W kontekście zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego nie budzi wątpliwości Sądu, że A. C. nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób, zaś treść ww. umowy zlecenia potwierdza, że w dniu kontroli to skarżący wykonywał taki przewóz we własnym imieniu. Podmiotem tym nie była natomiast dysponująca stosowną licencją[...] sp. z o.o., która jedynie wynajęła stronie samochód w ramach zawartej umowy zlecenia przewozu osób lub towarów.
W świetle powyższego nie mogły odnieść skutku zarzuty skarżącego o tym, że jego zachowanie nie wyczerpywało znamion przypisanych mu naruszeń, a okoliczności faktyczne sprawy nie zostały należycie ustalone, w szczególności co do zasad działania aplikacji "[...] " i tego, czy działał on jako przedsiębiorca. W tej mierze nietrafna jest argumentacja A. C. o tym, że nie pobrał od pasażera jakiejkolwiek opłaty, nie wykonywał krajowego transportu drogowego, nie prowadzi działalności gospodarczej, a przewóz nie spełniał kryteriów przewozu okazjonalnego.
W rezultacie należy podzielić stwierdzenie organów co do tego, że w stanie faktycznym sprawy to skarżący jest podmiotem wykonującym – w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d. – transport drogowy z naruszeniem obowiązków przewozu drogowego.
W tym miejscu, w szczególności w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących braku znamion wykonywania działalności gospodarczej oraz braku posiadania przez niego statusu przedsiębiorcy, należy podkreślić, że zaniechanie zarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, w tym uzyskania stosownych licencji, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r. o sygn. akt II GSK 670/08, publ. w CBOSA). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z przepisów u.t.d. "nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej". Innymi słowy – jak to stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 16 maja 2013 r. o sygn. akt II SA/Op 529/12 (dostępnym j.w.) – "wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (obecnie na podstawie ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym".
Reasumując, zasadnym jest stwierdzenie, że wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w odnośnych ewidencjach i rejestrach – lecz rzeczywiście wykonuje odpłatnie (i choćby jednorazowo) usługę przewozu osób lub rzeczy, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia– wbrew zarzutom podniesionym w skardze – pozostaje więc okoliczność, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy. W okolicznościach sprawy – z uwagi na treść cyt. umowy zlecenia – istniały bowiem podstawy do uznania, że wykonywany przez skarżącego przewóz miał charakter odpłatny (nie był przewozem niezarobkowym). To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na jego rzecz, lecz odbyła się ona w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji "[...] ", nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego, natomiast to, do jakiego podmiotu trafiła opłata, w tym czy jej beneficjentem był skarżący – nie miało znaczenia dla zgodności z prawem kontrolowanych decyzji (por. wyrok WSA Białymstoku z dnia 9 czerwca 2020 r. o sygn. akt II SA/Bk 95/20, dostępny j.w.). Zaakcentować przy tym należy, że organy nie stwierdziły, aby płatności za przewóz dokonano na rzecz skarżącego, a jedynie że przewóz miał charakter odpłatny. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania z aplikacji na nowoczesne "inteligentne" telefony ("smartfony") telefonicznej o nazwie "[...] ", służącej do organizowania usług przewozu, na co trafnie, wbrew zarzutom skargi, wskazał organ odwoławczy. W tej sytuacji na skarżącym ciążył obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który spoczywa na podmiotach wykonujących faktyczną działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego – nawet gdy nie została ona zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej.
Uwzględniając powyższe organy prawidłowo przyjęły, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez licencji, skutkujący nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Zachowanie strony – to jest realizowany przewóz drogowy – wyczerpywało bowiem znamiona lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Co istotne, kara pieniężna została nałożona na kierującego nie za prowadzenie niezarejestrowanej działalności gospodarczej (przepisy u.t.d. takiego naruszenia nie przewidują) lecz za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganej licencji/zezwolenia.
W konsekwencji, z uwagi na przypisanie skarżącemu ww. naruszenia organy musiały również ocenić, czy stwierdzony przewóz drogowy był wykonywany pojazdem spełniającym wymagania określone we właściwych przepisach. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Jak stanowi z kolei art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. W ocenie Sądu, organ – powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. – zasadnie uznał, że był to przewóz okazjonalny i w granicach swobody argumentacyjnej mógł przy wykładni tego przepisu powołać się na przepisy unijne zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d. jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny przez przepisy prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z art. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia nr 1073/2009, za usługi okazjonalne uznaje "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r. o sygn. akt I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku III SA/Gd 149/19 z dnia 30 maja 2019 r., wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r. o sygn. akt III SA/Lu 271/19, WSA w Łodzi z dnia 8 lutego 2018 r. o sygn. akt III SA/Łd 900/17, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2020 r. o sygn. akt II SA/Rz 1477/19, dostępne j.w.).
Odnosząc się do stanowiska skarżącego o tym, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...] , należy podkreślić, że podmiot ten (podobnie jak[...].) nie był przedsiębiorcą wykonującym przewóz, a jego rolą było jedynie udostępnienie ww. aplikacji, służącej skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Aplikacja została też wykorzystana do pobrania opłaty za przewóz. W orzecznictwie podnosi się, że przedmiotowa usługa, która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris).
W rezultacie, jak trafnie wskazały organy obu instancji, zachowanie strony – to jest realizowany przewóz drogowy – wyczerpywało znamiona lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Zgodnie z tym przepisem wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł.
Przechodząc do drugiego ze stwierdzonych przez organy naruszeń przepisów dotyczących transportu drogowego, to jest wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. należy wskazać, że jak wynika z tego ostatniego przepisu przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wyjątkiem, o jakim mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., który dopuszcza przewóz okazjonalny:
1. pojazdami zabytkowymi,
2. samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego
W tym miejscu wskazać trzeba, że pojazd którym wykonywano przewóz osób – wbrew wymogom art. 18 ust. 4a u.t.d. – był przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Zgodnie z lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b).
W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. Natomiast ze względu na okoliczność, że suma kar pieniężnych za stwierdzone naruszenia przewidziane w lp. 1.1. (12.000 zł) oraz lp. 2.11. (8.000 zł) załącznika nr 3 do u.t.d. przekraczała sumę kar, o której mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d., ostatecznie wymierzono skarżącemu karę w maksymalnej przewidzianej w tym przepisie wysokości 12.000 zł.
Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w u.t.d. przesłanek nałożenia kary pieniężnej brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło