II SA/Ke 196/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania I. C. od decyzji Starosty z dnia [...], orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A. 7918/80 z dnia 29 sierpnia 1980r., położonej w [...], stanowiącej w dacie wywłaszczenia część działki oznaczonej nr 32/1, której obecnie w ewidencji gruntów odpowiada część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 275/94, na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania oraz poczynił następujące ustalenia: Umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 29 sierpnia 1980r. I. C. sprzedała w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako działka nr 32/1 o powierzchni 9965 m², z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe na osiedlu [...] , "zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia 25 września 1979r. Nr [...]". Z załącznika graficznego do tej decyzji wynika, że teren, którego zwrotu domaga się I. C., przeznaczony był pod punkty widokowe. Teren ten obecnie odpowiada części działki nr 275/94, o łącznej powierzchni 3,9527 ha, której właścicielem ujawnionym w księdze wieczystej jest Gmina. Podczas przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin ustalono, że będący przedmiotem sprawy grunt jest terenem pagórkowatym, porośniętym trawą, rosną na nim drzewa. Jest on zadbany, zagospodarowany i wykorzystywany jako teren rekreacyjny, przez który biegną alejki. Są na nim ustawione ławki i kosze na śmieci. Bieżącym utrzymaniem terenu zajmuje się Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta. Zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta zatwierdzonym Uchwałą Nr VII/3077 WRN z dnia 20 czerwca 1977r., Uchwałą Nr 253/92 MRN z dnia 4.06.1992. Uchwałą Nr 944/94 Rady Miejskiej z dnia 25.11.1994r., działka położona w [...], oznaczona obecnie numerem 275/94 w latach 1977 do grudnia 1984 położona była na obszarze funkcjonalnym, oznaczonym na rysunku planu symbolem D2MW: "Zabudowa wielorodzinna (proj). Istniejąca zabudowa jednorodzinna do stopniowej likwidacji". W kolejnych latach grunt objęty przedmiotem żądania zwrotu w miejscowym planie położony był: - w latach 1985-VI 1992 na obszarze oznaczonym symbolem D2 MW – "Istniejące tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Park dzielnicowy", - w latach VII 1992-XII 1994 na obszarze oznaczonym symbolem II 9 C1ZP – "Zieleń parkowa o charakterze ogólnomiejskim", - w latach 1995 – XII 2003 na obszarze oznaczonym symbolem II 9 C1ZPP – "Zieleń parkowa o charakterze ponadpodstawowym". Obecnie w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta dawna działka nr 32/1 wchodząca w granice działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 275/94 leży na "terenach zieleni miejskiej wyłączonych z zabudowy". Z uwagi na niezachowanie się dokumentacji dotyczącej realizacji parku [...] na działce nr 275/94 organ I instancji przeprowadził rozprawę, na której przesłuchano świadków, w tym współautora projektu zagospodarowania parku oraz dyrektora Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni . Świadkowie ci zeznali, że realizację inwestycji rozpoczęto w 1975r. od obecnej [...] w ciągu 4 lat wybudowano wszystkie alejki oraz chodniki. Sukcesywnie nawożono ziemię, która plantowano. Grabiono, wałowano, a następnie siano trawę oraz sadzono drzewa i krzewy. W latach 80-tych w miarę potrzeby drzewa były dosadzane. Wojewoda wskazał, że podziela argumentację Starosty, że osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne, lecz także infrastruktura, inwestycje służące mieszkańcom, bez których osiedle nie mogłoby funkcjonować. Także miejsca służące rekreacji i wypoczynkowi dla mieszkańców osiedla są konieczne do jego funkcjonowania, czego potwierdzeniem jest liczne orzecznictwo sądowe, które organ przykładowo przytoczył. Wojewoda podkreślił, że już w akcie notarialnym wskazano, że przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia 25.09.1979, której załącznik graficzny świadczy o tym, że od początku grunt będący przedmiotem postępowania przeznaczony był pod urządzenie punku widokowego, bowiem od początku planowano na terenie osiedla mieszkaniowego budowę nie tylko domów wielorodzinnych ale także przedszkola, żłobka, pawilonu handlowego, ośrodka zdrowia, apteki, kortów tenisowych, poczty, basenu kąpielowego, kortów tenisowych i punktów widokowych. Zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że realizacja tej inwestycji została rozpoczęta i zakończona w widełkach czasowych określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest prace rozpoczęto w terminie 7 lat od dnia wywłaszczenia, jak również cel wywłaszczenia zrealizowano przed upływem 10 lat. Organ wskazał, że realizacja parku następowała etapami, bowiem prace rozpoczęto od strony obecnej [...] i przesuwano się w kierunku zachodnim, w związku z czym dziś trudno konkretnie stwierdzić, w którym roku na dawnej działce 32/1 urządzono park. Skoro jednak cała inwestycja – realizacja Parku została zakończona na początku lat 80-tych XX wieku, świadczy to o tym, że również realizacja inwestycji na działce 32/1, stanowiącej integralną część parku została w tym okresie zakończona. Organ wskazał jednocześnie, dlaczego odmówił wiary zeznaniom odwołującej się oraz świadka M. P. Reasumując Wojewoda wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem jej przejęcia, dlatego też nie jest możliwe orzeczenie o jej zwrocie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że organ I instancji wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Odnośnie kwestii, że teren parku [...]jest "odrębną jednostką geodezyjną" stwierdził, że sam fakt, iż teren ten nie został oddany w wieczyste użytkowanie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej nie może wpływać na ocenę zbędności tej nieruchomości na cel przejęcia. Nadto powołał się na przepisy ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którymi sprawy zieleni gminnej należą do zadań własnych gmin, w szczególności, gdy dotyczy to terenów wykorzystywanych przez całą społeczność lokalną. Podnoszona przez odwołującą kwestia braku związku funkcjonalnego między istniejącym parkiem, a osiedlem mieszkaniowym Słoneczne Wzgórze jest bezzasadna. Nie można bowiem planować zagospodarowania osiedla, nie zapewniając mieszkańcom terenów zielonych, niezbędnych do spacerowania i relaksu. Bez znaczenia jest także kwestia nazewnictwa tych terenów zielonych. Decyzję tę zaskarżyła I. C., zarzucając naruszenie przepisów art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7,77 i 80 kpa. Skarżąca przytoczyła szereg orzeczeń NSA, zapadłych na tle spraw dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Podkreśliła, że w akcie notarialnym wskazano, że przedmiotowa działka przeznaczona jest pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] "i podmiotem, który miał realizować tę inwestycję była Spółdzielnia Mieszkaniowa, natomiast w części graficznej planu przedmiotowa nieruchomość zaznaczona jest nr 40, a tereny te zgodnie z legendą planu zostały przeznaczone na punkty widokowe, co świadczy o sprzeczności miedzy tymi dwoma aktami. W żadnym z projektowanych punktów planu przedmiotowa nieruchomość nie była przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe. Zarzuciła, że już w akcie notarialnym wyraźnie określono podmiot, na rzecz którego nieruchomość została wywłaszczona, tym podmiotem była Spółdzielnia Mieszkaniowa. Wojewoda rozpoznając odwołanie zignorował zawarty w odwołaniu wniosek dotyczący wyjaśnienia kwestii własności "lub innych tytułów prawnych osób władających przedmiotową nieruchomością oraz urządzonym już osiedlem [...]. Zdaniem skarżącej rażącym naruszeniem prawa procesowego jest brak jakiejkolwiek analizy i oceny znajdujących się w aktach sprawy dokumentów: - wypisu z rejestru gruntów z 14 października 2008, z którego wynika, że nieruchomość oznaczona nr 275/94 posiada założoną księgę wieczystą KW nr KI1L/00084189/7, jest odrębną jednostką geodezyjną i prawną, posiada oznaczenie Bz i jest przeznaczona na tereny rekreacyjno – wypoczynkowe, jej właścicielem jest Gmina i własność została ustanowiona na podstawie decyzji komunalizacyjnej z 1994r., - pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z dnia 15 stycznia 2008r., z którego wynika, że Spółdzielni tej nie przekazano dokumentów związanych z lokalizacją osiedla, - pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...]z dnia 4 kwietnia 2008r., z którego wynika, że między innymi działka 275/94 nie leży w granicach osiedla, - pisma Urzędu Miasta Biura Planowania Przestanego z dnia 30 lipca 2008r. informującego, że nieruchomość ta w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta , uchwalonego Uchwałą nr 580/2000 z dnia 26 października 2000r. znajduje się na terenach zieleni miejskiej, wyłączonych z zabudowy, - pisma Rejonowego Przedsiębiorstwa Zieleni z dnia 24 X 2009r., z którego wynika, że przedsiębiorstwo to zajmuje się konserwacją zieleni w Parku Dygasińskiego od początku jego istnienia, to jest od początku lat 70-tych XX wieku, - pisma Urzędu Miasta z dnia 11 września 2008r. z którego wynika, że utrzymanie porządku i czystości na terenie parku [...]wykonuje Gmina, - kopii mapy ewidencyjnej z 2 kwietnia 2007r., na której działka 275/94 jest oznaczona jako Park [...] oraz - pisma Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia 2 czerwca 2008r. informującego, że spółdzielnia nie posiada żadnej dokumentacji dotyczącej działki 295/94 tj. Parku [...]. W ocenie skarżącej powyższe dokumenty stanowią oczywisty dowód tego, że nieruchomość nie była nigdy przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i aktualne jej przeznaczenie nie odpowiada celowi wywłaszczenia. Bezsporne jest, że na terenie nieruchomości został urządzony Park [...], co oznacza, że na tym terenie nie zostały zbudowane żadne budynki lub inne urządzenia związane z tym osiedlem funkcjonalnie. Skarżąca ponownie powołała się na orzeczenia NSA, wskazujące, że za budowę osiedla mieszkaniowego należy uznać również budowę wszystkich obiektów i urządzeń składających się na infrastrukturę, w tym także zieleń osiedlową, jednakże podniosła, że jej zdaniem brak jest jakiegokolwiek związku Parku [...] z osiedlem mieszkaniowym skoro nieruchomość ta nie należy do terenów znajdujących się na terenie osiedla [...]. Brak związku funkcjonalnego pomiędzy parkiem a osiedlem mieszkaniowym potwierdzają takie okoliczności jak to, że Park stanowi odrębną jednostkę prawną i geodezyjną, jest on elementem zieleni miejskiej, wyłączonej z zabudowy i nie może być zakwalifikowany jako zieleń osiedlowa; Park ten istniał już w latach 70-tych i nieruchomość została przeznaczona pod rozbudowę tego Parku, który nigdy nie miał pełnić funkcji zieleni osiedlowej. Ponieważ nie wskazano żadnego związku funkcjonalnego pomiędzy istniejącym parkiem, a istniejącym osiedlem mieszkaniowym [...]to "dowodzi wprost zbędności nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu". Dlatego też jej żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, to jest części wywłaszczonej, na której znajduje się Park, a miało powstać osiedle mieszkaniowe, jest uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zawartym w niej zarzutom organy przeprowadzając postępowanie nie naruszyły powołanych w skardze przepisów kpa; brak jest także podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. Nr 261 z 2004r. poz. 2603), zwanej dalej w skrócie ugn. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż I. C. sprzedała w 1980r. na rzecz Skarbu Państwa, w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zabudowaną nieruchomość, składającą się z trzech działek, w tym działkę oznaczoną wówczas numerem 32/1 o powierzchni 0,9965ha. Przedmiotem żądania zwrotu w niniejszej sprawie, sprecyzowanego w czasie przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin w dniu 22 listopada 2007r., jest grunt, stanowiący część działki dawniej oznaczonej nr 32/1 ( pozostała część tej działki nie jest przedmiotem zwrotu, jak bowiem wynika z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie przed sądem, istniejące na niej budynki zostały rozebrane w latach 80-tych i w tym miejscu powstały bloki ), zaś obecnie część działki oznaczonej numerem 275/94. W akcie notarialnym wskazano, że cała nabywana przez Skarb Państwa nieruchomość, składająca się z trzech działek, przeznaczona jest "pod budownictwo mieszkaniowe na osiedlu [...], ale jednocześnie wskazano, że takie przeznaczenie tego terenu wynika z decyzji Prezydenta Miasta z dnia 25 września 1979r. Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu. Tymczasem zgodnie z załącznikiem do tej decyzji, ta część działki, oznaczonej dawniej numerem 32/1, której zwrotu domaga się skarżąca, nie miała być przeznaczona pod budowę domu lecz na utworzenie w tym miejscu punktu widokowego, co jest okolicznością niesporną. Te zdaniem skarżącej sprzeczne ze sobą cele wywłaszczenia między innymi powodują, że według niej cel wywłaszczenia na tej części wywłaszczonej nieruchomości nie został zrealizowany. Drugą okolicznością, która ma świadczyć o braku realizacji celu jest to, że teren, na którym są punkty widokowe i który obecnie stanowi część tak zwanego Parku [...] stanowi własność Miasta , nie zaś spółdzielni mieszkaniowych, co zdaniem skarżącej świadczy o braku związku funkcjonalnego miedzy osiedlem mieszkaniowym, a parkiem i znajdującymi się na nim punktami widokowymi, co także ma świadczyć o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia - budownictwa mieszkaniowego. Z argumentacją tą nie sposób się zgodzić. Po pierwsze, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych ( przykładowo wyrok NSA z 7.09.2007 sygn. I OSK 1324/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20.12.2007r. sygn. III SA/Po 648/07), na które powołuje się sama skarżąca, celu budowy osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla, w skład której wchodzi między innymi zieleń osiedlowa, ciągi piesze itp. W taki też sposób nabywający od skarżącej w imieniu Skarbu Państwa nieruchomość rozumieli cel wywłaszczenia. Świadczy o tym to, iż zgodnie z powołaną w akcie notarialnym decyzją Prezydenta Miasta z dnia 25.IX.1979r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu, a w szczególności zgodnie z załącznikiem do tej decyzji, plan realizacyjny zakładał budowę osiedla, na które miały się składać nie tylko domy wielomieszkaniowe ( oznaczone na tym załączniku numerami od 1 do 30) ale także przedszkole ( nr 31), żłobek (nr 32), Sam "360" ( nr 33), pawilony handlowe, ośrodek zdrowia, apteka, poczta ( nr 34, 35), stołówka osiedlowa, administracja, świetlica, kluby ( nr 36), hydrofornia (nr 37A), miejsce plażowania, szkoła ( nr 39), punkty widokowe ( Nr 40). Część nieruchomości nabytej od skarżącej została zgodnie z tym planem przeznaczona wprost pod zabudowę i cel ten został zrealizowany ( na rozprawie przed sądem skarżąca przyznała, że tam gdzie istniały jej zabudowania stoją bloki), natomiast na terenie będącym przedmiotem niniejszego postępowania znajdują się punkty widokowe. Jak to wynika z ustaleń organów, ukształtowanie tego terenu potwierdza, że zostały wykonane punkty widokowe, to jest wyniesiono w terenie punkty, z których obszar widzenia jest szeroki i daleki. Takie ukształtowanie terenu potwierdza także znajdująca się w aktach sprawy mapa sytuacyjno – wysokościowa. Jednocześnie punkty te znajdują się na terenie zielonym, stanowiącym część tak zwanego Parku [...], którego urządzanie zakończono w latach 80-tych ub. wieku. W świetle powyższych faktów nie może budzić żadnych wątpliwości że cel, na jaki została wywłaszczona cała nieruchomość, jak i jej część będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji, został zrealizowany. Ustalenia tego nie podważają ani dokumenty, co do których I. C. zarzuciła w swojej skardze, że z rażącym naruszeniem nie były one przedmiotem analizy i oceny organów, ani też podnoszona przez nią okoliczność, iż teren z punktami widokowymi nie znajduje się w zarządzie ani też nie jest własnością spółdzielni mieszkaniowej, co ma świadczyć zdaniem skarżącej o braku związku funkcjonalnego tego terenu z osiedlem mieszkaniowym. Z powołanych przez skarżącą w skardze dokumentów (szczegółowo wcześniej opisanych) wynika, że właścicielem nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, jest Miasto oraz, że spółdzielnie mieszkaniowe nie dysponują dokumentami dotyczącymi utworzenia parku Dygasińskiego, którego część stanowi przedmiotowa nieruchomość, ani też tym terenem nie zarządzają. Dokumenty te oraz okoliczności z nich wynikające pozostają bez znaczenia dla ustalenia faktu realizacji celu wywłaszczenia. Zgodnie bowiem z art. 137 ust. 1ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak z powyższego wynika, bez znaczenia jest okoliczność, kto cel wywłaszczenia realizuje. Odnosząc to do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dla oceny, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie ma znaczenia, że punkty widokowe zostały wykonane przez Miasto (czy też Przedsiębiorstwo Zieleni Miejskiej ) razem z utworzeniem na tym terenie parku, nie zaś przez spółdzielnię mieszkaniową. W tym miejscu jedynie na marginesie stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom skarżącej w akcie notarialnym, którym zbyła ona nieruchomość, nie ma żadnej adnotacji, że nieruchomość ta ma stanowić własność spółdzielni mieszkaniowej bądź też, że to spółdzielnia ma realizować całą inwestycję. Również bez znaczenia jest fakt, że właścicielem terenu jest Miasto , a nie Spółdzielnia Mieszkaniowa, skoro nie może budzić żadnych wątpliwości, iż urządzone w tym miejscu tereny zielone służą mieszkańcom, a w tym głównie mieszkańcom położonych bezpośrednio przy tych terenach zielonych bloków wielomieszkaniowych. Nie ma także znaczenia to, że teren ten jest nazywany Parkiem [...]. Istotne jest to, iż będący przedmiotem żądania zwrotu teren objęty był decyzją Prezydenta Miasta z 1979r., stanowiącą podstawę określenia celu wywłaszczenia, którym to celem, w odniesieniu do tej konkretnej części wywłaszczonej nieruchomości, było utworzenie na niej punktów widokowych. Ustalenia organów, że ten cel został zrealizowany w latach 80-tych ub. wieku nie zostały skutecznie podważone przez skarżącą i w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego uznać je należy za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze oraz to, że Sąd nie dopatrzył się uchybień procesowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).