II SA/Ke 208/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2009r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu wniosku J. S., na podstawie art. 59 § 2 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...], o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że wnioskodawca wniosek o przywrócenie terminu motywował tym, że ze względu na chorobę nie mógł odebrać w terminie przesyłki poleconej zawierającej decyzję organu I instancji i gdy poczuł się trochę lepiej, odebrał ją i wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył odwołanie oraz załączył zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że w okresie od 25 września 2008 r. do 8 listopada 2008 r. chorował na zapalenie oskrzeli. Organ odwoławczy podniósł, że w art. 58 § 1 i § 2 Kpa zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu na wniosek strony, które muszą wystąpić łącznie, aby można było przywrócić termin na dokonanie czynności procesowej. Pierwszą przesłanką jest, uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Organ wskazuje, że uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji zdaniem organu brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie J. S. nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy. Zdaniem organu wnioskodawca nie dochował staranności w trakcie toczącego się postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 i nie uprawdopodobnił, że nie mógł odebrać przesyłki poleconej z powodu przesłanki nie dającej się przezwyciężyć. Zdaniem organu z argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, że przebywał on cały czas w miejscu swojego zamieszkania, a więc mógł odebrać przesyłkę od listonosza. Zdaniem organu z zaświadczenia lekarskiego wynika, iż producent był chory, lecz jeśli nie mógł sam odebrać listu, to mógł w tym celu wyznaczyć osobę, która w jego imieniu odebrałaby przesyłkę oraz nadała odwołanie na poczcie. Jak wskazał organ już sam brak spełnienia tej przesłanki uniemożliwił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wniósł J. S. , domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi J. S. podniósł, że "wyraża ubolewanie z tytułu nie kompletnego wzięcia pod uwagę schorzeń zawartych w zaświadczeniu lekarskim", podniósł ponadto, że nie mógł upoważnić innej osoby do odebrania przesyłki, ponieważ nie wiedział o jej nadejściu. Skarżący zarzucił organowi, że organ odwoławczy nie wezwał strony do wyjaśnienia okoliczności, które miały wpływ na nie odebranie przesyłki poleconej w terminie. Na okoliczność schorzeń jakie posiada przedłożył zaświadczenia lekarskie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu nie wzywania do wyjaśnienia organ wskazał, że przedstawione przez stronę argumenty nie budzą wątpliwości, brak było natomiast podstaw do ich uznania, a w konsekwencji do przywrócenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badając legalność zaskarżonego w sprawie niniejszej postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], odmawiającego J. S. przywrócenia terminu do złożenia odwołania uznać należy, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 58 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 i § 2 kpa w należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem, aby przywrócić termin należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego ( np. obłożna choroba ) i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przewrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W judykaturze przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła sama przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył jak już była mowa wyżej art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a, gdyż nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności na które skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosowne postanowienie z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 K.p.a., zainteresowany winien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić, czego – jak się wydaje – oczekiwał organ administracji. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Można przyjąć, że uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego. W przedmiotowej sprawie skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył zaświadczenie lekarskie z dnia 24 września 2008r., z którego organ wyczytał, iż skarżący ma tylko zapalenie oskrzeli, natomiast jak wynika z jego treści, wprawdzie mało czytelnej (k. 96 akt) u skarżącego zostały stwierdzone również inne objawy, a przewidywany czas leczenia to okres od 25 września 2008r do 8 listopada 2008r. Mimo tych wątpliwości organ nie podjął żadnych czynności wyjaśniających, jakie to schorzenie i czy jego wystąpienie miało wpływ na niemożność podjęcia przez skarżącego czynności związanych ze złożeniem odwołania w terminie. Zatem w celu definitywnego wyjaśnienia tej kwestii organ winien zażądać od skarżącego jednoznacznego uprawdopodobnienia, że występowały u niego objawy choroby, w następstwie której skarżący był czasowo niezdolny do prowadzenia swoich spraw. O ile bowiem sam fakt choroby nie wyklucza możliwości odebrania przesyłki i sporządzenia odwołania, o tyle zaburzenia psychofizyczne w tym czasie (a o takich może być mowa w zaświadczeniu lekarskim złożonym przez skarżącego wraz z wnioskiem) czynią wiarygodnym twierdzenie strony, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było przez niego niezawinione. W konkluzji należy stwierdzić, iż orzekanie przez organ odnośnie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przedstawione stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (p. wyrok NSA z dnia 21 marca 2006r. sygn. akt OSK 639/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 1708/05, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt III SA/Łd 627/08). Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a.