II SA/Ke 25/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Asesor WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Referent stażysta Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2007r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. G. kwotę 292,80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych w tym 52,80 złotych VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz.371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy S. M. , utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich . W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż S. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia 08.11.1982r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od maja 1946r. do grudnia 1947r. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...], podjętą w wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego i utrzymaną następnie w mocy decyzją z [...], S. M. pozbawiono uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 24.11.2005 r. sygn. akt II SA/Kr 2318/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję z 07.08.2000r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że "skoro skarżący podnosił w toku postępowania weryfikacyjnego twierdzenia o swoim udziale w ruchu oporu i przedstawił na tę okoliczność dowody, organ administracji, z naruszeniem przepisów postępowania rozstrzygnął o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, wyłączając sprawę przyznania uprawnień z innego tytułu do odrębnego postępowania". Decyzją z dnia [...] organ orzekający, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. W ustawowym terminie strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] organ, po rozpatrzeniu niniejszego wniosku, utrzymał w mocy wydane przez siebie rozstrzygnięcie. W motywach tego rozstrzygnięcia organ orzekający stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby S. M. wchodził w skład Batalionów Chłopskich i pełnił służbę w tej organizacji. Ponadto w postępowaniu przed ZBoWiD S. M. nie wskazał (życiorys, deklaracja członkowska), iż pełnił służbę w Batalionach Chłopskich. Akta osobowe strony korespondują z oświadczeniem zainteresowanego złożonym w postępowaniu przed ZBoWiD o treści "w czasie okupacji hitlerowskiej do żadnej organizacji nie należałem, byłem w tym czasie sympatykiem Batalionów Chłopskich". Ze względu na powyższe organ orzekający uznał oświadczenia świadków za niewiarygodne. Organ orzekający przytoczył w tym miejscu uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23.11.2004 r.( sygn. akt II SA/Bk 636/04), że "dowody zeznań świadków, dotyczące zdarzeń sprzed ponad 60 lat mają niską wartość dowodową, zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta". Ponadto Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż do S. M. nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zgodnie z którym za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939 – 1945. Na podstawie akt sprawy ustalono bowiem, iż S. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej" podczas służby w Milicji Obywatelskiej. Natomiast zgodnie z art. 25 ust 2 pkt 2 cyt. ustawy uprawnień kombatanckich pozbawia się osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz art. 4. Jednocześnie organ podkreślił, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał przesłanek warunkujących – w myśl przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie cyt. ustawy - zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich a mianowicie: uczestnictwa w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskania uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienia z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Z kolei, jak wynika z akt ZBoWiD Zarządu Wojewódzkiego, w tym z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej MO z dnia 27.07.1974r. S. M. podczas służby w Milicji Obywatelskiej brał udział w walkach z bandami. Fakt ten znajduje także potwierdzenie w życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej ZBoWiD, w którym S. M. wskazał, iż podczas służby w Milicji Obywatelskiej brał czynny i bezpośredni udział w walkach z bandami w okolicach Iłży, Ciepielowa, Starachowic, Lipska, Jedlni, Przytyka, Szydłowca i Skarżyska- Kamiennej pod bezpośrednim dowództwem kpt. J. M., Dowódcy Kompanii Operacyjnej KWMO i kpt. O. ps. "Garbaty" Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego MO do spraw operacyjnych. Powyższe potwierdza także oświadczenie, jakie zainteresowany złożył w pkt 12 deklaracji członkowskiej ZBoWiD. Natomiast oświadczenia S. M., iż nie brał udziału w walkach w czasie pełnienia służby w MO nie mogą, zdaniem organu, zostać uznane za wiarygodne, bowiem właśnie z tytułu udziału walkach w ramach MO zainteresowany uzyskał w b. ZBoWiD uprawnienia kombatanckie. Ze względu na powyższe Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję i będące zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Organ przywołał jednocześnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (w tym wyrok NSA z dnia 10.02.2005r. OSK 1126/04), zgodnie z którym zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c cyt. ustawy należy interpretować rozdzielnie. Na podstawie w/w przepisu pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Z uwagi na powyższe Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż nawet ewentualne prowadzenie działalności konspiracyjnej w ramach Batalionów Chłopskich, (co jednak nie zostało udowodnione), nie mogło mieć wpływu na zmianę decyzji organu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł S. M., żądając jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przywrócenia uprawnień, jakich został pozbawiony. Skarżący zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania - art. 7 – 9, 11-12, 75, 77, 80 i 107 § 3 kpa, II. przepisów prawa materialnego – art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 9 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), III. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż S. M. brał udział w walce o "utrwalanie władzy ludowej" ze skutkami przewidzianymi w art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, ponieważ odbył służbę w Milicji Obywatelskiej w okresie od dnia 23.05.1946r. do dnia 31.03.1950r.; w czasie tej służby skarżący nie był bowiem pracownikiem operacyjnym i nie zwalczał podziemia politycznego, co potwierdził Instytut Pamięci Narodowej Delegatura. Skarżący podniósł, iż został pozbawiony uprawnień kombatanckich bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego w oparciu o zgromadzone dokumenty i wyjaśnienia. Ponadto zarzucił, iż organ błędnie odniósł się do jego wniosku i wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 12.09.2006r., stwierdzając niską wartość dowodową zeznań świadków J. J., J. K. i I. G. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęto fałszywą tezę: "na podstawie akt sprawy ustalono, iż mąż zainteresowanej uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej", która nie odnosi się do osoby skarżącego. Dlatego też – zdaniem S. M. – materiał dowodowy nie został dokładnie przeanalizowany, a niektóre dokumenty i dowody błędnie zweryfikowano pod względem formalno – prawnym, faktycznym i merytorycznym. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 10 maja 2007r. dodatkowo podniósł, że dowód z przesłuchania zgłoszonych przez skarżącego świadków nie mógł być przeprowadzony albowiem całość akt sprawy znajdowała się w WSA w Krakowie. Sąd ten przekazał akta administracyjne organowi w 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub też stwierdzenia nieważności. Treść skargi wskazuje na to, że jej autor kwestionuje ustalenia faktyczne poczynione przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji będące podstawą do pozbawienia go uprawnień kombatanckich na mocy art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz.371). Zgodnie z tym przepisem pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Ustalenia iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" oraz iż, wbrew twierdzeniom skarżącego , nie pełnił on służby w organizacji Batalionów Chłopskich, organ poprzedził wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z uwagi na powyższe kontrola legalności poddanego pod osąd aktu administracyjnego sprowadzać się będzie w pierwszym rzędzie do oceny, czy organ zebrał cały, konieczny do rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.), oraz czy przeprowadzona analiza tego materiału dowodowego odpowiada zasadzie określonej w art. 80 k.p.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ dysponował dowodowymi w postaci oświadczenia samego skarżącego oraz oświadczeniami nieżyjących w dacie orzekania świadków J. J., J. K. i I. G. W trakcie prowadzonego postępowania organ uzyskał także informację z IPN dotyczącą o przebiegu służby S. M. w organach MO. Z uwagi na znaczy upływ czasu przyjąć należy, że możliwości dowodowe organu zostały wyczerpane, a zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew odmiennej ocenie skarżącego, zdaniem Sądu, analiza zgromadzonych w aktach sprawy dowodów została przeprowadzona prawidłowo i bez naruszenia zasady swobody, określonej w art. 80 k.p.a. Wnioski jakie na jej podstawie zostały przez organ wysnute są przekonujące, spójne, logiczne i poprzedzone rzeczową argumentacją. Trafnie organ orzekający podnosi, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący wchodził w skład Batalionów Chłopskich i pełnił służbę w tej organizacji. W postępowaniu przed ZBoWiD S. M. nie wskazał w życiorysie, deklaracji członkowskiej, iż pełnił służbę w Batalionach Chłopskich. Również akta osobowe skarżącego korespondują z jego oświadczeniem złożonym w postępowaniu przed ZBoWiD, iż w czasie okupacji hitlerowskiej do żadnej organizacji nie należał, był w tym czasie sympatykiem Batalionów Chłopskich. W tym miejscu należy podnieść, że pełnienie służby w podziemnych formacjach ruchu oporu łączyło się z podległością służbową i prowadzeniem systematycznych działań ( często zbrojnych) przeciwko okupantowi. Mogło także sprowadzać się do wykonywania czynności usługowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do danej formacji wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. W kontekście przedstawionych okoliczności słusznie organ orzekający uznał, że skarżący w żaden sposób nie udowodnił, by pełnił służbę w Batalionach Chłopskich, a zebrany w sprawie materiał dowodowy okoliczności tej nie potwierdził. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający dysponował oświadczeniami świadków mających, zdaniem skarżącego, potwierdzić fakt jego przynależności do ruchu oporu - Batalionach Chłopskich. Wprawdzie przepisy k.p.a. dopuszczają możliwość złożenia na piśmie zeznań przez osoby fizyczne ( art. 50 § 1 k.p.a. i art. 54 § 1 k.p.a.), jednakże nie są to zeznania świadków w rozumieniu art. 83 § 3 k.p.a., a jedynie oświadczenia osób fizycznych o posiadaniu określonych informacji. W takiej sytuacji, gdy jednocześnie organ odmawia wiarygodności pisemnym oświadczeniom, zachodzi konieczność przesłuchania tych osób w charakterze świadków ( por. wyrok NSA z 20.10.2005r. sygn. akt. II OSK 124/05 – lex 188691). W niniejszej sprawie należy zauważyć, że tych czynności dowodowych organ nie był w stanie dokonać,albowiem akta sprawy zostały przekazane organowi przez WSA w Krakowie w 2006r., kiedy osoby będące świadkami w sprawie już nie żyły. Niejako na marginesie wymaga wskazania, stanowisko prezentowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 23.11.2004 r.( sygn. akt II SA/Bk 636/04), że dowody z zeznań świadków, dotyczące zdarzeń sprzed ponad 60 lat mają niską wartość dowodową, zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. Pogląd ten Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w całości aprobuje. Z podnoszonych względów zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7 – 9, 11-12, 75, 77, 80 k.p.a. są bezzasadne. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ uzasadnił rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami tego przepisu. Co zaś się tyczy zarzutu skarżącego, że nie był pracownikiem operacyjnym i nie zwalczał podziemia politycznego, co miał jego zdaniem potwierdzić Instytut Pamięci Narodowej Delegatura, to jest on również bezzasadny. Należy podzielić stanowisko organu orzekającego, iż oświadczenia S. M., iż nie brał udziału w walkach w czasie pełnienia służby w MO nie mogą zostać uznane za wiarygodne, albowiem właśnie z tytułu udziału walkach w ramach MO zainteresowany uzyskał w b. ZBoWiD uprawnienia kombatanckie. Z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej MO z dnia 27.07.1974r. wynika iż skarżący podczas służby w Milicji Obywatelskiej brał udział w walkach z bandami. Fakt ten znajduje także potwierdzenie w życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej ZBoWiD, w którym S. M. wskazał, iż podczas służby w Milicji Obywatelskiej brał czynny i bezpośredni udział w walkach z bandami w okolicach Iłży, Ciepielowa, Starachowic, Lipska, Jedlni, Przytyka, Szydłowca i Skarżyska- Kamiennej pod bezpośrednim dowództwem kpt. J. M., Dowódcy Kompanii Operacyjnej KWMO i kpt. O. ps. "Garbaty" Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego MO do spraw operacyjnych. Potwierdza to również oświadczenie skarżącego złożone w pkt 12 deklaracji członkowskiej ZBoWiD. Wymaga podkreślenia, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się iż zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c cyt. ustawy należy interpretować rozdzielnie. W oparciu o ten przepis pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP ( por. np. wyrok NSA z dnia 10.02.2005r. OSK 1126/04). Stanowisko to Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w całości podziela. W ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy należy stwierdzić, że organ orzekający zasadnie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Mając powyższe na uwadze, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt. I wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku oparto o § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), w związku z art. 250 powołanej wyżej ustawy.