II SA/Ke 27/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu postanawia: I. zwolnić M. K. od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. M. K. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma synami w wieku 14 lat i 10 lat, z mężem ma rozdzielność majątkową. Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, ma firmę transportową. Skarżąca posiada dwie nieruchomości rolne o powierzchni 1,80 ha i 1,53 ha obciążone hipotekami oraz 6 busów, każdy o wartości powyżej 15000 zł. Wnioskodawczyni podniosła, że na dzień 17 stycznia 2017 r. jej firma posiadała 118,65 zł i nie jest w stanie zapłacić 100 zł tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Ponadto firma od dłuższego czasu ma ogromny problem z płatnościami w związku z przeprowadzonymi inwestycjami celem dostosowania jej do norm objętych ustawą o transporcie drogowym. W 2014 r. wzięła kredyt w kwocie 100000 zł, a w 2015 r. trzykrotnie leasing na zakup środków transportu. Łączne obciążenie za spłatę środków transportowych to 3300 zł tytułem raty kredytu oraz 5338 zł tytułem kosztów leasingu. Wskazała również, że wystawiła na sprzedaż samochody, jednak pomimo atrakcyjnych cen nie wzbudzają one zainteresowania. Skarżąca wykazała wierzytelności w postaci niezapłaconej faktury za paliwo w kwocie 9900 zł, faktury za naprawę – 2300 zł, podatku od środków transportowych – 13300 zł i "wielu innych na kwoty do 1000 zł". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła zeznanie podatkowe za rok 2016, z którego wynika, że przychód z działalności gospodarczej M. K. wyniósł 489086,66 zł, koszty uzyskania przychodu – 482804,09 zł, co przyniosło dochód w wysokości 6282,57 zł. Stosownie do nadesłanego zeznania podatkowego, mąż skarżącej N. K. jest zatrudniony w prowadzonej przez nią firmie i uzyskał w 2016r. dochód ze stosunku pracy w wysokości 20865zł. Skarżąca stwierdziła, że mąż nie jest w stanie jej pomóc, ponieważ jego wynagrodzenie jest pochłonięte przez kredyt. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że otrzymywana pomoc z Rządowego Programu Rodzina 500 plus jest w całości wydawana na artykuły szkolne i ubrania dla dzieci. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Analizując zawarte we wniosku oświadczenie M. K. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie adwokata, radcy prawnego z urzędu. Mając na względzie wynikającą ze złożonego formularza PPF, a znajdującą oparcie w załącznikach do wniosku (wykaz stanu środków na koncie bankowym, KPiR za 2016 r.), sytuację majątkową wnioskodawczyni oraz wysokie miesięczne zobowiązania (harmonogram spłat kredytu, faktury VAT tytułem usług leasingowych), uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy o zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 140 zł (co umożliwi jej rozpoznanie). Uznano, że będzie to wystarczająca forma pomocy ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala stwierdzić, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód, mąż jest zatrudniony w jej firmie i z tego tytułu pobiera wynagrodzenie za pracę, dodatkowo otrzymują na dzieci świadczenie z Rządowego Programu Rodzina 500 plus, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek (N. K. reprezentował ją w kilkunastu sprawach rozpoznawanych przez tutejszy Sąd), rodzice, rodzeństwo. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że z treści skargi i pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że M.K. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.