II SA/Ke 275/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 17 kwietnia 2025 r. [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz M. W. kwotę [...](sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach zaskarżoną decyzją z 17 kwietnia 2025 r., [...] po rozpatrzeniu odwołania M. W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Klimontów decyzji z 7 listopada 2024 r. orzekającej o: 1. nakazaniu M. W., posiadaczowi działki nr [...] położonej w [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub podjęcia czynności zapobiegających powstawaniu szkód, poprzez usunięcie warstwy 0,2 m nawiezionego materiału w pasie o szerokości 1 m wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...] od budynków gospodarczych na południe, tak aby poziom przy granicy terenu znajdował się na tych samych rzędnych. Tożsamy zabieg winna wykonać wzdłuż południowego ogrodzenia działki nr [...], zapewniając spadek terenu w kierunku wschodnim, co umożliwi odpływ wód opadowych i roztopowych z działki nr [...], nr [...] w kierunku rowu odwodnieniowego; 2. wykonaniu nakazów wskazanych w pkt 1 niniejszej decyzji do 31 marca 2025 r. 3. nadaniu decyzji rygor natychmiastowej wykonalności; na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa: 1. uchyliło pkt 2 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekło o wykonaniu nakazów wskazanych w pkt 1 decyzji organu I instancji do 30 sierpnia 2025 r.; 2. uchyliło pkt 3 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie umorzyło postępowanie; 3. w pozostałym zakresie decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek P. S., podtrzymanym przez jego żonę D. . Według wnioskodawców na działce nr [...], która jest ich własnością, podczas ulewnych opadów stagnuje woda, bo właścicielka sąsiedniej działki nr [...] nawiozła na nią ziemię, podnosząc teren i zakłócając naturalny spływ wód opadowych. Przed wszczęciem postępowania w sprawie, organ I instancji przeprowadził 14 czerwca 20224 r. oględziny spornego terenu. Organ ustalił również strony postępowania stwierdzając, że właścicielem działki nr ew. [...] jest D. S., zaś działki nr ew. [...] J. P. i H. P., przy czym na skutek nieprzeprowadzenia postępowania spadkowego po tych osobach za stronę postępowania uznano M. W., będącą posiadaczem samoistnym tego gruntu. Ponowne oględziny na gruncie przeprowadzono 22 lipca 2024 r. W ich trakcie organ wezwał strony do zawarcia ugody. M. W. wskazała, że nawiezienie ziemi na jej działkę ma na celu wyrównanie terenu, na którym w przyszłości będzie budowany dom. Nie zgodziła się na odwodnienie działki. Wskazała ponadto, że przy zwartej zabudowie, podczas ulewnych deszczy woda opadowa podchodzi do budynków gospodarczych i mieszkalnych. Następnie organ I instancji 26 września 2024 r. przeprowadził kolejne oględziny na spornym terenie z udziałem stron postępowania oraz powołanego biegłego. Biegły w opinii z października 2024 r. wskazał między innymi, że podczas badania uwzględnił stanowiska stron, z których wynika, że nawożenie materiału antropogenicznego na południową część działki nr [...] rozpoczęło się w 2023 r. i nawieziono około 50 ciężarówek. Z informacją tą nie zgodziła się właścicielka działki nr [...], która twierdziła, że materiał nawożony był przez 3-4 ostatnie lata i było to tylko kilka ciężarówek. Oceniając kierunek odpływu wód opadowych biegły stwierdził, że pierwotne i aktualne ukształtowanie terenu w przedmiotowym rejonie odtworzono na podstawie numerycznego modelu terenu MNT, wykonanego na podstawie skaningu laserowego (LIDAR), według stanów na 2012 r. (najstarszy dostępny) oraz 2023r. (najnowszy). Spływ wód na badanym terenie odbywa się na SE, w kierunku zbiornika Szymanowice, stanowiącego lokalną bazę drenażu. Wody napływające z zachodu poprzez działkę [...] odpływają na działkę [...] i dalej do systemu rowów odwodnieniowych. Badając szkody wywołane zalewaniem wodami opadowymi biegły uwzględnił stanowiska stron podając, że na działce nr [...], po intensywnych opadach atmosferycznych woda stagnuje w południowej jej części. Sytuacja taka, według relacji wnioskodawcy, ma miejsce od czasu nawiezienia materiału antropogenicznego i podwyższenia terenu na działkę nr [...]. W wyniku podtopień nie stwierdzono strat w substancji budynku na działce [...]. Biegły wyjaśnił, że na podstawie numerycznego modelu terenu z roku 2012 i 2023 obliczono historyczny i aktualny topograficzny wskaźnik wilgotności. Im ciemniejsza linia tym większa koncentracja spływu powierzchniowego, po czym przy użyciu kalkulatora rastrów z programu QGIS dokonano porównania obu stanów, odejmując wartości TWI z 2012 r. od wartości z 2023 r. W efekcie przeprowadzonych analiz zaznaczają się tereny (kolor niebieski), na których zwiększył się wskaźnik wilgotności. Zmiany widoczne są w południowej części terenu, gdzie widoczna jest intensyfikacja przepływu. Podniesienie terenu w południowej części działki nr [...], przy jednoczesnym obserwowanym zwiększonym natężeniu spływu wód z położonych wyżej terenów na zachód od działki nr [...], w okresach niekorzystnych warunków atmosferycznych wywołuje podtopienia na działce nr [...]. Podniesiony i utwardzony materiał antropogeniczny o słabych parametrach infiltracyjnych zdeponowany w południowej części działki nr [...], stanowi barierę dla napływających wód. W efekcie dochodzi do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą terenu sąsiedniego. Szkody obserwowane w budynkach na działce nr [...] należy wiązać z położeniem w trudnych warunkach wodnych na kierunku spływu wód oraz z konstrukcją budynków. Zawilgocenie na ścianie w budynku mieszkalnym stwierdzono w centralnej części budynku, podczas gdy ściany od zachodu nie wykazywały zawilgocenia. Dlatego nie można wiązać tych zjawisk z działaniami właściciela działki nr [...]. W celu zapobiegnięcia dalszemu naruszaniu stosunków wodnych na badanym gruncie biegły wskazał, że w związku ze stwierdzonym naruszeniem stosunków wodnych na działce nr [...] należy nakazać jej właścicielowi usunięcie warstwy 0,2 m nawiezionego materiału w pasie o szerokości 1 m wzdłuż ogrodzenia z działki nr [...] od budynków gospodarczych na południe, tak aby poziom przy granicy terenu znajdował się na tych samych rzędnych. Podobny zabieg należy wykonać wzdłuż południowego ogrodzenia działki nr [...] zapewniając spadek terenu w kierunku wschodnim. Takie ukształtowanie powstałego zagłębienia zapewni odpływ wód w kierunku rowu odwodnieniowego, zapewniając odwodnienie badanego terenu. W przypadku niewykonania nakazanych prac alternatywą jest przywrócenie stanu poprzedniego w południowej części działki nr [...] i usunięcie całości nawiezionego materiału antropogenicznego. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny Kolegium stwierdziło, że w sprawie zapewniono stronom czynny udział na każdym etapie postępowania oraz przeprowadzono prawidłowo dowód z opinii biegłego, która zawiera szczegółowy opis zakresu badania, podstawy prawnej, cech badanego terenu oraz przyjętej metodologii badania, a także obszerną dokumentację zdjęciową, mapy oraz wykresy obrazujące wyniki ww. badań. Analiza akt wykazała również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.). Jak wynika z akt sprawy, zeznań świadków oraz wyżej opisanych badań biegłego, szkody na działce nr [...] powstały na skutek podniesienia terenu działki nr [...], co miało miejsce w 2023 r. Zatem w sprawie nie minął okres 5 lat od czasu, kiedy o szkodzie powstałej na skutek zakłócania stosunków wodnych dowiedział się właściciel działki nr [...]. W ocenie Kolegium zostało wykazane, że doszło na badanym terenie do zakłócenia stosunków wodnych. Do ich zakłócenia przyczyniło się działanie M. W., która nawiozła materiał antropogeniczny w południowej części działki nr [...]. Okresowe zmiany stanu wody (podtopienia) na działce nr [...] pod wpływem wód opadowych i roztopowych, w najmniej korzystnym okresie roku są bezpośrednim efektem tego nawiezienia. Wody opadowe, których naturalny spływ odbywa się na SE, w kierunku zbiornika Szymanowice, stanowiącego lokalną bazę drenażu, z zachodu poprzez działkę nr [...] na działkę nr [...] i dalej do systemu rowów odwodnieniowych, zostały częściowo zatrzymane na działce nr [...]. W sprawie wykazano zatem związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zmianą zagospodarowania terenu i zmniejszeniem natężenia odpływu wód. W światłe powyższych ustaleń zarzut odwołania, że w sprawie nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy podniesieniem terenu działki nr [...], a szkodą na działce nr [...] polegającą na stagnowaniu wód opadowych w okresach intensywnych opadów, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Kolegium dodało, że badanie istnienia urządzeń melioracji na terenie przyległym do działek nr [...] i [...], a dalej np. sposobu ich utrzymania przez organy właściwe, może być prowadzone w odrębnym postępowaniu. Mając to wszystko na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że wyczerpane zostały przesłanki z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, obligujące do nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub podjęcia czynności zapobiegających powstawaniu szkód. Zaznaczył, że z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze zasadnym było wydłużenie terminu realizacji zobowiązania. Odnosząc się zaś do nadanego przez organ I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, Kolegium wyjaśniło, że rygor ten może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 kpa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, M. W. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowo prowadzone postępowanie wino prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, 2. art. 7 kpa, art. 75 § 1 kpa, art. 77 kpa, art. 78 § 1 w związku z art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa wyrażające się w naruszeniu obowiązku oceny materiału dowodowego w sposób wszechstronny i obiektywny, czego w sprawie zaniechano, 3. art. 6, 7, 8, 9, 11 - zasad postępowania administracyjnego, polegających na: - niepodjęciu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu faktycznego i prawnego, - braku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania, - braku szczegółowego wyjaśniania stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, 4. art. 234 ust 3 ustawy Prawo wodne w związku z art. 104 i 108 kpa poprzez wadliwe zastosowanie i zaniechanie ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest jednoznacznych ustaleń organów czy skarżąca dokonała w ogóle zmian stanu wody na gruncie, a więc czy została spełniona podstawowa przesłanka wydania decyzji w oparciu o art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, w konsekwencji brak też ustaleń, jaki był stan wody przed dokonaniem zmian i jaki po ich dokonaniu, oraz jak zmiany wpłynęły na sąsiednią działkę i czy stan tej działki przed dokonaniem zmian był korzystniejszy. W odniesieniu do kwestii zmiany stanu wody na działce nr [...] istnieją zasadnicze rozbieżności między zeznaniami zawartymi w piśmie wszczynającym postępowanie, ustaleniami organu I instancji oraz twierdzeniami Kolegium zawartymi w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie wszczynającym postępowanie wskazano, że szkodliwa dla gruntu zmiana stanu wody nastąpiła na skutek podwyższenia gruntu sąsiada i utwardzenia. Ustalenia organu I instancji były odmienne, a we wnioskach zawartych w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstacyjnej znalazły się stwierdzenia, że przy jednoczesnym obserwowanym zwiększeniu natężeniu spływu wód z tych wyżej terenów na zachód od dz. [...] w okresach niekorzystnych warunków atmosferycznych wywołuje podtopienia na dz. [...]. Z kolei w uzasadnieniu skarżonej decyzji Kolegium uznało, że okresowe zmiany stanu wody w najmniej korzystnym okresie są bezpośrednim efektem tego nawiezienia. Takie twierdzenie nie zostało w żaden sposób wykazane. Wobec powyższego, wnosząca skargę stwierdziła, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane bez ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości wystąpienia przesłanek z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, co czyni skargę zasadną i konieczną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale tylko częściowo z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2024.935 ze zm.), dalej P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepis postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także narusza prawo materialne w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne, które stały się podstawą rozstrzygnięcia budzą poważne wątpliwości co do ich rzetelności i zgodności z faktami. Dotyczą one przy tym najistotniejszego w sprawie dowodu, tj. opinii biegłego, który odnosił się do określonych w art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.), zwanej dalej prawo wodne, podstawowych przesłanek decyzji, o jakiej mowa w art. 234 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z art. 234 prawa wodnego, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 ustawy zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Wskazać jednak należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą, a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 prawa wodnego przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie. Podkreślić należy, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 tej ustawy wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę, jaką dysponują organy orzekające w sprawie. Niewątpliwie są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak np. oględziny, czy zeznania świadków nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r., II SA/Kr 1219/20). Sporządzona w sprawie opinia z października 2024 r., a także jej korekta przesłana w dniu 4 listopada 2024 r. zawierają błędy merytoryczne i formalne, których nie dostrzegły organy rozpatrujące sprawę. W pierwszej z tych opinii doszło do zamienienia przez jej autorów numerów działek będących przedmiotem postępowania. Opisując, a także ilustrując mapami i zdjęciami stan faktyczny sprawy oraz wskazując sposób rozwiązania stwierdzonego wpływu zmiany stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie, autorzy opinii wielokrotnie wskazywali, że antropogeniczna zmiana nastąpiła na działce [...] należącej do D. S., a będące jej następstwem podtopienia dotyczyły działki nr [...] stanowiącej własność M. W.. W mailu z 4 listopada 2024 r. przesłanym przez jednego z biegłych, tj. T. N. do pracownika organu I instancji wyjaśniono, że w przesłanym wcześniej opracowaniu "Ekspertyza dotycząca sprawdzenia, czy w obrębie działek nr ewid. [...], [...] w miejscowości S. D., gm. K. doszło do zakłócenia stosunków wodnych", doszło do omyłki pisarskiej i zamienione zostały nr działek. Zamiast [...] wpisano [...], a zamiast [...] wpisano [...]. W załączeniu przesłano opinię z poprawionymi numerami. Również jednak w tej poprawionej opinii znajdują się błędy, które nie zostały dostrzeżone, skorygowane, czy też wyjaśnione przez organy obu instancji. Dotyczą one między innymi rysunku nr 15 określającego położenie opisywanych działek na ortofotomapie, gdzie działka pod adresem [...] 19 jest oznaczona numerem [...], a działka pod adresem [...] 18 oznaczona jest numerem [...], podczas, gdy wspomniana wyżej korekta wskazuje na odwrotną numerację tych działek. Kontury obu wymienionych działek przedstawione na jedenastu rysunkach (nr, 17, 18, 19,21,22, 27, 28 i 29), nie odpowiadają konturowi na innym rysunku (nr [...]), a także powierzchni tych działek uwidocznionej w informacji z ewidencji gruntów i budynków znajdującej się w aktach sprawy (k. 17 i 18). Te same kontury znalazły się również na dwóch mapach z Geoportalu znajdujących się na k. 19 i 20 akt administracyjnych. Natomiast na kopii mapy zasadniczej (k.18), kontury działek nr [...] i [...] są inne. Ponieważ przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy podnoszone zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, dokładne i niewątpliwe ustalenie, numerów i kształtu działek objętych takim postępowaniem jest niezbędne dla rozstrzygnięcia. Mimo przy tym tego, że z całokształtu sprawy można wywieść, na czym polegają wymienione pomyłki, nie jest rzeczą sądu administracyjnego czynienie za organ takich ustaleń, korygowanie błędów i wyjaśnianie nieścisłości, zwłaszcza w sytuacji, gdy sporządzone w sprawie i będące podstawą zaskarżonej decyzji opinie, mają jeszcze inne wadliwości o charakterze formalnym. Trzeba bowiem dostrzec, że pierwsza opinia datowana na październik 2024 r. została sporządzona i podpisana przez dwoje biegłych, tj. dr. T. N. i dr D. J., przy czym podpisy te znajdują się na pierwszej – tytułowej stronie tej opinii, przez co między innymi nie wiadomo, czy ostatnia strona tej opinii oznaczona numer [...], jest rzeczywiście jej stroną ostatnią. Natomiast załączona do maila tylko jednego z biegłych, tj. dr. T. N., skorygowana opinia również datowana na październik 2024 r., nie zawiera jakichkolwiek podpisów osób ją sporządzających. Nie zostały również do niej dołączone żadne załączniki, w tym również załącznik nr [...], na którym kontury działek nr [...] i [...] budzą wątpliwości, o czym była wyżej mowa. W konsekwencji opinia ta, bez uzupełnienia jej braków formalnych, nie powinna być podstawą rozstrzygania. Do wezwania jednak do jej skorygowania, uzupełnienia i poprawienia nie doszło, ponieważ organ I instancji nie dostrzegł wskazanych wyżej wadliwości. Na ich niedostrzeżenie mogło mieć wpływ naruszenie przez organy obu instancji wymogu, o jakim mowa w art. 10 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Wbrew takim obowiązkom organ I instancji nie umożliwił stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, między innymi w postaci skorygowanej opinii biegłych, gdyż o zakończeniu postępowania i uprawnieniach strony określonych w art. 10 § 1 k.p.a. zawiadomił strony pismem z 23 października 2024 r. (k. 164 akt administracyjnych), doręczonym pełnomocnikowi M. W. 25 października 2024 r. Tymczasem skorygowana opinia został dołączona do maila z 4 listopada 2024 r. i znikąd nie wynika, kiedy trafiła do akt sprawy. Organ II instancji natomiast odstąpił od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. nie wskazując równocześnie na jakiekolwiek przyczyny takiego zaniechania. We wskazanych wyżej okolicznościach niniejszej sprawy dotyczących wątpliwości co do złożonej w sprawie opinii, takie naruszenia wskazanych przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona nie miała bowiem możliwości odniesienia się do błędów, nieścisłości i pomyłek opinii dołączonej do maila biegłego T. N. z 4 listopada 2024 r. Nawet jednak gdyby uznać, że wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, to i tak zaskarżona decyzja nie mogła się ostać powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 234 ust. 3 prawa wodnego i wynikające z niego sposoby rozstrzygnięcia sprawy zmiany stanu wody na gruncie spowodowanej przez właściciela sąsiedniej nieruchomości. Przeprowadzoną przez organ II instancji analizę sposobu sformułowania w decyzji obowiązków nałożonych na skarżącego M. W. należy poprzedzić wykładnią art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w zakresie nakazów możliwych do zastosowania na podstawie tego przepisu. Wspomniane unormowanie prawne przewiduje alternatywne rozwiązanie problemu - przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a wybór jednego ze sposobów przywrócenia naturalnego stanu wód na gruncie pozostawiony został uznaniu organu administracyjnego. Ma to więc być przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a nie to i to. Jednocześnie ustawa nie zawiera żadnego dodatkowego unormowania, z którego wynikałoby, że jako podstawowe preferowane jest jedno z nich, np.: rozwiązanie polegające na wykonaniu urządzeń zapobiegających szkodom. Choć więc do uznania organu administracji publicznej należy ustalenie, który z tych dwóch środków będzie miał zastosowanie, niemniej jednak znaczna część judykatury uznaje, że nie można nałożyć obu tych obowiązków jednocześnie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 stycznia 2008 r. II SA/Lu 912/07, wyrok WSA w Krakowie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Kr 417/19). Podzielając takie poglądy należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymane w mocy w zasadniczej części dotyczącej nakazu nałożonego na M. W., nie określa, który z dwóch przewidzianych w art. 234 ust. 3 prawa wodnego sposobów naprawienia stwierdzonej przez organy obu instancji, niepożądanej i sprzecznej z art. 234 ust. 1 i 2 prawa wodnego zmiany stanu wody na działce nr [...] szkodliwie wpływającej na działkę nr [...] – organy zastosowały, a także czy organ uznał opis czynności nakazanych M. W., za wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, czy też jako uściślenie sposobu przywrócenia poprzedniego stanu. Przeciwko tej drugiej ewentualności przemawia jednak rozdzielenie w sentencji decyzji organu I instancji obu tych nakazów spójnikiem "lub" znamionującym alternatywę. Bez względu na sposób odczytania nakazów orzeczonych przez organ I instancji i zaakceptowanych przez organ odwoławczy, sformułowanie, że nakazuje się M. W., [...] przywrócenie stanu poprzedniego lub podjęcie czynności zapobiegających powstawaniu szkód, poprzez działania opisane w sentencji tej decyzji, nie wyjaśnia, które z tych dwóch orzeczonych jako alternatywne rozwiązań organ wybrał jako optymalne. Odpowiedzi na tę wątpliwość nie ma również w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. Tymczasem, jak to już wyżej wyjaśniono, obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałującej na grunt sąsiedni jest wydanie decyzji w celu usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiednie. Dlatego organ powinien nakazać w niej taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania (por. wyrok WSA w Lublinie z 22 stycznia 2008 r., sygn. II SA/Lu 912/07, wyrok WSA w Łodzi z 19 sierpnia 2010 r., sygn. II SA/Łd 539/10). W dalszym ciągu należy zauważyć, że sam sposób sformułowania obu tych nakazów jest niejednoznaczny i niedostatecznie precyzyjny, w następstwie czego w istocie żaden z nich nie nadaje się do wyegzekwowania. Stwierdzenie "nakazuje przywrócenie stanu poprzedniego" nie stanowi jakiejkolwiek konkretyzacji normy prawnej zawartej w art. 234 ust. 3 prawa wodnego, a tylko jej powtórzenie. Nie wiadomo więc, zwłaszcza w sytuacji wątpliwości co do ustaleń faktycznych i ujawnionego sporu pomiędzy stronami w tym zakresie, jak ten hipotetyczny poprzedni stan na działce nr [...] wyglądał. Również alternatywny sposób rozwiązania stwierdzonego problemu, mimo podjętej próby skonkretyzowania nałożonych obowiązków, w istocie nie pozwala na niewątpliwe jego wyłożenie. Sformułowanie nakazujące "usunięcie warstwy 0,2 m nawiezionego materiału w pasie o szerokości 1 m wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...] od budynków gospodarczych na południe, tak aby poziom przy granicy terenu znajdował się na tych samych rzędnych", generuje wątpliwość, od którego fragmentu budynków gospodarczych to usunięcie miałoby nastąpić, tj. czy od początku, końca, czy innego fragmentu tych budynków, na jakiej długości i w jakiej odległości od wspomnianego ogrodzenia. Dalsze sformułowanie "tak, aby poziom przy granicy terenu znajdował się na tych samych rzędnych", w sytuacji posłużenia się parametrem dającym się wyrazić w sposób ścisły i mierzalny, tj. rzędną, również może rodzić wątpliwości na etapie ewentualnej egzekucji takiego nakazu. Określenie "Tożsamy zabieg winna wykonać wzdłuż południowego ogrodzenia działki nr [...]", również jest obarczone powyższymi wątpliwościami interpretacyjnymi. W ocenie Sądu przy formułowaniu takich nakazów, jak w sprawie niniejszej, należy postulować posłużenie się przez organ miarami metrycznymi nie tylko co do szerokości i grubości warstwy gruntu mającej zostać usuniętą, ale też długości takiego pasa gruntu i ewentualnie rzędnej, do jakiej grunt miałby zostać usunięty. Odnosząc się do zarzutów skargi, w której nie dostrzeżono wskazanych powyżej naruszeń prawa, należy wyjaśnić, że co do zasady, odnoszenie się do nich było przedwczesne z powodu wątpliwości co do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Ubocznie więc tylko można zauważyć, że przy przyjęciu, że stwierdzona w sprawie zmiana stanu wody w południowej części działki nr [...] polegająca na zdeponowaniu utwardzonego materiału antropogenicznego o słabych parametrach filtracyjnych stanowi barierę dla wód napływających między innymi z działki nr [...], nie powinno być wątpliwości co do tego, że taka zmiana stanu wody szkodliwie wpływa na grunt sąsiedni, tj. na działkę nr [...] i to mimo wyrażonej w skardze wątpliwości co do tego, czy przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy. Ustalenia organów, w tym oparte na dokumentacji zdjęciowej obrazującej stan działki nr [...] po opadach deszczu (k. 133 akt administracyjnych) oraz opinii biegłych jednoznacznie i przekonująco stwierdzającej zaistnienie takiego szkodliwego wpływu w następstwie stwierdzonej i wskazanej powyżej zmiany stanu wody na gruncie, nie budzi, zdaniem Sądu, wątpliwości co do jej fachowości, kompletności i rzetelności w tym zakresie. Uwzględniając powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania, na które złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie adwokata reprezentującego stronę skarżącą w wysokości [...] zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie [...]zł, orzeczono stosownie do postanowień art. 200, 205 § 2 i art. 210 p.p.s.a., § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2023.1964 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz załącznik do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. 2023.2111 ze zm.). Organ I instancji - ponownie rozpoznając niniejszą sprawę - stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu. W szczególności organ ten zwróci się do biegłych, którzy sporządzili opinię, o wyjaśnienie wskazanych powyżej wątpliwości co do jej treści i formy, jej ewentualne poprawienie i ponowne złożenie. Organy będą też pamiętać o obowiązkach, jakie nakłada na nie wynikająca z art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. W oparciu o kompletne ustalenia organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Organ będzie zwłaszcza pamiętał o takim sformułowaniu ewentualnie nałożonego nakazu opartego na treści art. 234 ust. 3 prawa wodnego, który nie będzie budził wątpliwości przy jego ewentualnej egzekucji.