II SA/Ke 276/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – matką [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że [...] złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką [...], legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 16a ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1518 z późniejszymi zmianami) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1238) tj. kwoty 764 zł. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z wniosku [...] w skład rodziny osoby wymagającej opieki wchodzą [...] oraz jej mąż [...], a [...] jak wynika z wniosku jest osoba samotną. Na dochód rodziny wymagającej opieki za rok 2014 składa się dochód netto [...] z tytułu emerytury rolniczej w kwocie 9 856,72 zł określony w zaświadczeniu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 30 listopada 2015r., oraz dochód [...] z tytułu emerytury rolniczej w kwocie 11 622,30 zł. określony w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 grudnia 2015r. Łączny dochód rodziny osoby wymagającej opieki wynosi 21 479,02 zł. Zgodnie z wymogiem art. 3 pkt 1 lit. C ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem dochodu należy rozumieć m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Organ pierwszej instancji określając dochód [...] jako osoby ubiegającej się o sprawowanie opieki nad matką [...] uwzględnił dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 5.773 ha przeliczeniowego w wysokości 14 446,91 zł. W konsekwencji organ ustalił, że łączny dochód miesięczny rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki wynosił 2 995,49 zł a w przeliczeniu na osobę wynosi 998,50 zł., tak więc kryterium dochodowe zostało przekroczone co skutkowało odmowa przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy podkreślił również, że jak wynika z oświadczenia złożonego przez odwołującego z dnia 3 października 2016r. jest on jedynym użytkownikiem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 5.773 ha przeliczeniowego. Organ wskazał, że orzecznictwo sadowoadministracyjne jednomyślnie wskazuje, że organy wydające decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego winny, obliczając dochody rodziny, wziąć pod uwagę fakt posiadania gospodarstwa rolnego i zastosować wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego może być przyznane jedynie w razie łącznego spełnienia warunków określonych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, co skutkowało odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył [...]. Podniósł, że nie zgadza się z decyzją albowiem nie posiada gospodarstwa rolnego a w konsekwencji nie otrzymuje dochodu z tego gospodarstwa, nie jest także ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego a rodzice jego wymagają opieki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 lipca 2017r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący oświadczył, ze podatek rolny z przedmiotowego gospodarstwa płacił i pobierał dopłaty dopiero w tym roku nie zapłacił podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 16a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2015r, poz. 114). Zgodnie z jego treścią, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy tj. kwoty 764,00 zł. Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 i 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W niniejszej sprawie na dochód rodziny złożył się dochód jaki osiągnęli w 2014 roku i S. małżonkowie [...] i jak również dochód pochodzący gospodarstwa rolnego jakiego użytkownikiem jest [...]. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 8 i 8a ustawy, w przypadku, ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 roku, poz. 1381 oraz z 2014 roku poz. 40). Z brzmienia cyt. przepisu wynika, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Zatem w rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (zob. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2007 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 321/07, Lex nr 401679; z dnia 15 grudnia 2008 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 50/08; z dnia 3 września 2009 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 3/09, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie podstawę odmowy przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego a tym samym kwestię sporną stanowi ustalenie przez organy, że dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na zsumowanie dochodów uzyskiwanych przez rodzinę, tj. dochodów z gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczych ( art. 5 ust. 9 ). W treści odwołania, jak i skargi strona skarżąca wskazywała, że nie uzyskuje z gospodarstwa rolnego żadnego dochodu. Oświadczenie to pozostaje w sprzeczności z treścią oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 3 października 2016r. oraz oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 12 lipca 2017r. kiedy to skarżący potwierdził fakt pobierania dopłat z przedmiotowego gospodarstwa oraz fakt opłacania podatku rolnego, tak wiec trudno przyjąć za prawdziwe twierdzenia skarżącego zawarte w skardze o braku dochodu z tego gospodarstwa. Również w aktach administracyjnych znajdują się decyzje w sprawie podatku rolnego na rok 2014 gdzie [...] widnieje jako użytkownik przedmiotowego gospodarstwa. Należy ponadto wskazać, że przepis art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. Wobec tak skonstruowanej treści przywołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Stanowisko takie zostało zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2011r. w sprawie I OSK 2014/10 gdzie sąd stwierdził: "przy wyliczeniu dochodu uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego uwzględnia się dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet gdy nie jest ono użytkowane". Również w wyroku z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie I OSK 978/09 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: "samo posiadanie gospodarstwa rolnego powoduje, że organ wydając decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego winien, obliczając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się, uwzględnić fakt posiadania gospodarstwa rolnego stosując wyliczenie przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych". Tak więc okoliczność, że skarżący nie osiąga dochodu z posiadanego gospodarstwa nie mogła wpłynąć, na prawidłową interpretację przedmiotowego przepisu przez organy administracji państwowej. Podkreślić należy, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Tym samym, odmawiając przyznania [...] specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na nie spełnienie wymogów ustawy o świadczeniach rodzinnych organ pierwszej instancji jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach działały zgodnie z prawem. Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.