II SA/Ke 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi S.W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 22 marca 2010r. znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 27 stycznia 2010r. znak: [...] nie stwierdzającą u S. W. choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Z dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. ustaleń, które zostały w całości podzielone przez organ II instancji wynika, że S. W. nieprzerwanie od 16 sierpnia 1966r. do 31 sierpnia 2003r. pracowała na stanowisku nauczyciela będąc zatrudniona w różnego typu szkołach, w tym najdłużej od dnia 1.09.1971r. do dnia 31.08.2003r. pracowała w Szkole Podstawowej w D. W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że sprawa choroby zawodowej S. W. była już przedmiotem postępowania odwoławczego przed Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym, który decyzją z dnia 15 czerwca 2009r. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 4 maja 2009r. o umorzeniu postępowania. W wykonaniu zaleceń organu odwoławczego PPIS w B. uzupełnił materiał dowodowy o wyniki dwukrotnie przeprowadzonych pomiarów hałasu słyszalnego na korytarzach szkolnych podczas przerw między lekcjami w szkole w D. i w największej pod względem liczby uczniów szkole w B. W sporządzonej Karcie oceny narażenia zawodowego, nie stwierdzono występowania w środowisku pracy S. W. narażenia na działanie hałasu stwarzającego ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. w oparciu o analizę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, przeprowadzone badania lekarskie i konsultację laryngologiczną wydał w dniu 14 grudnia 2009r. dla S. W. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu. W uzasadnieniu podniesiono, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała niedosłuch odbiorczy ucha lewego. Średnie podwyższenie progu słuchu zweryfikowane audiometrią obiektywną ABR wynosi dla ucha prawego 15 dB, dla ucha lewego 75 dB. Niedosłuch dotyczy zatem tylko jednego ucha, a podwyższenie progu słuchu w uchu lepiej słyszącym jest mniejsze niż 45 dB. Ponadto płaska krzywa audiometryczna świadczy o innej niż hałas przyczynie uszkodzenia słuchu. Z tych względów, z uwagi na brak kryteriów orzeczniczych choroby, zarówno klinicznych jak i dotyczących narażenia zawodowego (niewystępowanie narażenia na hałas w środowisku pracy) jednostka orzecznicza nie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. S. W. nie skorzystała z prawa do badania w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia. Organ odwoławczy wskazał, że treść orzeczenia lekarskiego wiąże organ wydający decyzję w zakresie poczynionych w nim ustaleń, tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyny, a stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reasumując Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że postępowanie było prowadzone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz zasadami i przepisami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 10 § 1 k.p.a.). Wobec braku narażenia S. W. na działanie hałasu stwarzającego ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu oraz nierozpoznania przez jednostkę orzeczniczą choroby wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, brak było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe rozstrzygnięcie S. W. kwestionowała sposób przeprowadzenia pomiarów hałasu w szkole w B., zamiast w miejscu jej pracy w D. podnosząc, że warunki pracy na przestrzeni lat uległy zmianie. W okresie pracy w szkole w D. liczba dzieci była bardzo duża, powierzchnia mała, klasy równoległe potrójne (do tego zerówka i klasy specjalne), na przerwach zaś panował ogromny hałas. Zdaniem skarżącej szkoła w B., pomimo, że jest największa w mieście pod względem ilości dzieci, to dysponuje również odpowiednio dużą powierzchnią. Z tych względów za błędne uważa ustalenia organów, że w jej przypadku nie wystąpiło narażenie zawodowe, które spowodowało chorobę niedosłuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Celem prowadzonego postępowania było ustalenie, czy schorzenie w postaci niedosłuchu, które występuje u skarżącej, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869). Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (3 lipca 2009r.) stosuje się przepisy tego rozporządzenia, a czynności dokonane w toku postępowania pozostają skuteczne. Stosownie do przepisu art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych ( art. 2352 Kodeksu pracy). Wykaz chorób zawodowych określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, w którym pod poz. 21 wymieniono obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Podstawę decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jej wydanie poprzedza zatem postępowanie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej. Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, bądź braku podstaw do jej rozpoznania wydawane jest przez lekarza wyspecjalizowanej jednostki diagnostycznej (pierwszego i ewentualnie drugiego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2), powołanej do rozpoznawania chorób zawodowych, w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz ocenę narażenia zawodowego. Podkreślić przy tym trzeba, że organ inspekcji sanitarnej wydający decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim. Oznacza to, że nie jest on władny do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania w zakresie stwierdzonego schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, a organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do weryfikacji jego merytorycznej treści. Co najwyżej, jeśli w świetle wszystkich zgromadzonych dowodów orzeczenie to budzi wątpliwości, organ administracji może żądać wydania kolejnych orzeczeń, przez inne jednostki diagnostyczne. Orzekając jednak o chorobie zawodowej nie może dokonywać własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej i obowiązany jest przyjąć ustalenia wynikające z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06). Ocena narażenia zawodowego, w oparciu o którą wydawane jest orzeczenie lekarskie jak i decyzja w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, dokonywana jest na etapie rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza jednostki orzeczniczej, a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej przez właściwy organ inspekcji sanitarnej. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na stosownym formularzu ("Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej"), przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ Kodeksu pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 cyt. rozporządzenia). Na gruncie niniejszej sprawy, uwzględniając powołane powyżej regulacje, wskazać należy, iż skarżąca poddana została badaniom we właściwej jednostce diagnostycznej pierwszego stopnia, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., w oparciu o które wydane zostało orzeczenie lekarskie z dnia 14.12.2009r., stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Sąd w pełni podziela stanowisko organu przyznające orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Dane zawarte w tym orzeczeniu, uzyskane w wyniku przeprowadzonych badań w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określają, że stwierdzone u skarżącej zmiany chorobowe (niedosłuch odbiorczy ucha lewego) nie wypełniają kryteriów orzeczniczych choroby zawodowej określonych w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Według bowiem pomiarów w uchu lepiej słyszącym podwyższenie progu słuchu wynosiło 15 dB, a więc poniżej kryterium 45 dB określonego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Dodatkowo w orzeczeniu zwrócono uwagę, iż płaska krzywa audiometryczna świadczy o innej niż hałas przyczynie uszkodzenia słuchu – być może naczyniowej. Nie można również zarzucić organom inspekcji sanitarnej zebrania materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący. Skarżąca sama zrezygnowała z przeprowadzenia ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia, albowiem nie wnosiła przewidzianego prawem odwołania. W tych okolicznościach bez znaczenia dla istoty rozstrzygnięcia pozostaje podnoszony przez skarżącą zarzut niezbadania przez organy warunków panujących w jej środowisku pracy. Przede wszystkim wskazać należy, że aktualnie z przyczyn obiektywnych nie jest możliwe zbadanie poziomu hałasu jaki występował w szkole w D. w latach 1966-2003. Organy zatem przyjęły najkorzystniejszy dla strony wariant porównawczy przyjmując za punkt odniesienia poziom hałasu jaki panuje w czasie przerw między lekcjami w największej pod względem liczby uczniów szkole w B. Sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. Karta oceny narażenia zawodowego nie potwierdziła występowania w środowisku pracy S. W. narażenia na działanie hałasu stwarzającego ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że takie narażenie występowało, to wobec jednoznacznej treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 14.12.2009r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, właściwe organy inspekcji sanitarnej nie mogły wydać S. W. decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Jak już bowiem wyżej wskazano organy inspekcji sanitarnej są związane orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do przedstawionej diagnozy lekarskiej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.