II SA/Ke 311/19

WyrokWSA w Kielcach2019-07-04

Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Krzysztof Armański, Beata Ziomek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych dotyczących przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków, która podlega prawomocnemu nakazowi rozbiórki?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych dotyczących przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków, która podlega prawomocnemu nakazowi rozbiórki, jeśli nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Próba potraktowania oczyszczalni objętej nakazem rozbiórki jako nowo wybudowanej, zgodnie z udzielonym zgłoszeniem, jest niedopuszczalna i stanowi próbę obejścia przepisów prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z budową przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków, która podlegała prawomocnemu nakazowi rozbiórki. Inwestor twierdził, że dokonał rozbiórki zgodnie z nakazem, a obecnie buduje przydomową oczyszczalnię ścieków na podstawie zgłoszenia. Organy nadzoru budowlanego ustaliły jednak, że oczyszczalnia nie została rozebrana w całości, a jedynie odłączono ją od budynku usługowego. Stwierdzono również, że wykonane przyłącza nie odpowiadają treści zgłoszenia i są powiązane z istniejącą, objętą nakazem rozbiórki oczyszczalnią. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) z dnia [...] w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W toku postępowania, dotyczącego oczyszczalni ścieków znajdującej się na działce o nr ewid. [...], decyzją z dnia 13.06.2017r. znak: SO.520.16.5.2016 PINB nakazał A. B. dokonanie rozbiórki tej oczyszczalni. Podczas przeprowadzonych uprzednio oględzin PINB ustalił, że w odległości ok. 22 m od ogrodzenia działki o nr ewid. [...] widoczny jest rząd 6 sztuk kominków wentylacyjnych z rur PCV na długości 10,25 m, w odległości 0,75 m od ogrodzenia z działką o nr ewid. [...]usytuowany jest dyfuzor, a w odległości ok. 1 m od tego ogrodzenia usytuowany jest kominek wentylacyjny, w odległości ok. 8 m od ww. ogrodzenia znajduje się studzienka z włazem żeliwnym o średnicy 1,4 m. Znajdująca się w środkowej części działki instalacja służy do gromadzenia ścieków sanitarnych z budynku pawilonu usługowo-handlowego znajdującego się na działce o nr ewid. [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18.12.2017r. o sygn. akt: II SA/Ke 685/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. B. decyzję WINB z dnia 3.08.2017r., którą utrzymano w mocy ww. decyzję. Pismem z dnia 29.06.2018r. A. B. poinformował PINB o dokonaniu rozbiórki ww. oczyszczalni ścieków zgodnie z wydanym nakazem rozbiórki, informując że "przedmiotowej rozbiórki dokonano w części sieciowego systemowego podłączenia obsługi budynku usługowego "" znajdującego się na działce nr ewid. [...]. Przedmiotowa oczyszczalnia jest aktualnie przebudowywana sieciowo do obsługi prywatnych wolnostojących rekreacyjnych budynków parterowych, które będą realizowane na podstawie zgłoszenia z dnia 10.11.2016 (...). Ma ona charakter przydomowej oczyszczalni ścieków, spełnia wszystkie wymogi w tym zakresie i jest realizowana na podstawie zgłoszenia z dnia 18.04.2018r. do Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w(...) ". W notatce służbowej pracownika PINB z dnia 10.07.2018r. wskazano na telefoniczną informację od A. B. z dnia 9.07.2018r. o tym, że są realizowane roboty budowlane związane z rozbiórką oczyszczalni ścieków i że za dwa dni teren zostanie zasypany i nie będzie widoczna rozbiórka w części sieciowego systemowego podłączenia do obsługi budynku "[...]" – wobec czego w dniu 9.07.2018r. dokonano wizji lokalnej. Stwierdzono wówczas częściowe odkopanie zbiornika głównego przedmiotowej oczyszczalni od strony dopływu i prowadzenie prac ziemnych związanych z budową instalacji przyłączeniowych między zbiornikiem oczyszczalni a nowopowstałymi studzienkami. Inwestor pokazał w studzience rozłączenie sieciowe od budynku "[...]". Natomiast elementy przedmiotowej oczyszczalni ścieków nie zostały rozebrane i pozostawały w takim samym stanie jak podczas oględzin dokonanych w dniu 27.04.2017r. Do akt dołączono dokonane skutecznie w dniu 18.04.2018r. zgłoszenie A. B. dotyczące budowy przydomowej oczyszczalni ścieków do obsługi 6 domków parterowych rekreacyjnych na ww. działce o nr ewid. [...]oraz kserokopię protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 27.04.2017r. w sprawie indywidualnej oczyszczalni ścieków sanitarnych znajdującej się na tej działce. W piśmie z dnia 30.07.2018r. PINB poinformował inwestora o braku wykonania wydanego nakazu rozbiórki, gdyż rozbiórka dokonana w części sieciowego systemowego podłączenia do obsługi budynku "[...]" nie wyczerpuje znamion rozbiórki z ww. decyzji, a o wykonaniu nakazu rozbiórki oczyszczalni ścieków można mówić jedynie po zdemontowaniu wszystkich elementów instalacji. W pisemnej odpowiedzi A. B. stwierdził, że dokonał rozbiórki oczyszczalni ścieków, co było bezpośrednią przyczyną wycofania skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Obecnie zakończono budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, która ma obsługiwać budynki rekreacyjne - na podstawie dokonanego zgłoszenia. Podczas kontroli w dniu 21.08.2018r. pracownicy PINB ustalili, że objęta nakazem rozbiórki oczyszczalnia ścieków na działce nr ewid. [...]nie została rozebrana – co potwierdza: - niezmienne usytuowanie elementów oczyszczalni w stosunku do oględzin przeprowadzonych w dniu 27.04.2017r. oraz wizji lokalnej w dniu 9.07.2018r., - nienaruszony grunt w tym miejscu. Stwierdzono również odłączenie oczyszczalni w części sieciowego systemowego podłączenia do obsługi budynku "[...]" oraz wykonanie trzech nowych studzienek: dwóch kanalizacyjnych i jednej wodociągowej (w części północnej działki znajduje się jedna studzienka kanalizacyjna i jedna wodociągowa, natomiast w części południowej stwierdzono istnienie jednej studzienki kanalizacyjnej). Studzienki wykonano z dwóch do trzech prefabrykowanych kręgów betonowych, przykryte są prefabrykowanymi płytami betonowymi z żeliwnymi włazami, nie posiadają wybetonowanego dna, kręgi zostały posadowione na gruncie za pośrednictwem punktowego podparcia z bloczków betonowych. Z kolei wykonane liniowe instalacje wodno-kanalizacyjne i elektryczne pomiędzy nowymi studzienkami i istniejącym zbiornikiem oczyszczalni (objętym nakazem rozbiórki), widoczne podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 9.07.2018r., a obecnie już zasypane, zostały wprowadzone do studzienek, a ich końce zabezpieczono. Ponadto nie rozpoczęto budowy 6 parterowych domków rekreacyjnych, które ma obsługiwać przedmiotowa oczyszczalnia. Poinformowano inwestora o konieczności wstrzymania robót wykonywanych na podstawie ww. zgłoszenia, gdyż na terenie, na którym jest usytuowana przedmiotowa oczyszczalnia, nie może być realizowany obiekt tego typu. Następnie A. B. przedstawił dokumentację związaną z dokonanym zgłoszeniem, a w kolejnych pismach oświadczył, że rozbiórka oczyszczalni została wykonana w pierwszej dekadzie kwietnia w pełnym zakresie – zgodnie z wydanym nakazem. W piśmie z dnia 15.10.2018r. A. B. oświadczył, że stan zaawansowania robót na działce o nr ewid. [...] nie uległ zmianie od czasu ostatniej kontroli z dnia 21.08.2018r. Mając na uwadze powyższe pismem z dnia 30.11.2018r. PINB wszczął postępowanie w sprawie infrastruktury przyłączeniowej do istniejącej oczyszczalni ścieków realizowanej na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w dniu 18.04.2018r., a także tego samego dnia wydał postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych związanych z budową przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym na działce o nr ewid. 925/7, realizowanych na podstawie ww. zgłoszenia. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WINB z dnia 18.01.2019r. W konsekwencji wymienioną na wstępie decyzją z dnia 29.01.2019r. PINB nakazał zaniechanie dalszych robót dotyczących przedmiotowej inwestycji. Odwołanie od tej decyzji wnieśli M. i A. B. WINB, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, a poczynione ustalenia znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, zebranych i ocenionych stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. W tym zakresie podkreślono, że pomimo legitymowania się przez inwestora skutecznym zgłoszeniem budowy oczyszczalni ścieków dla budynków rekreacyjnych (zgłoszenie z dnia 18.04.2018r.), czynności kontrolne, jak również zgromadzony materiał dowodowy, porównany z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania prowadzonego przez PINB pod znakiem SO.520.16.5.2016, wskazuje, że zgłoszeniu podlega ta sama oczyszczalnia ścieków, która podlegała prawomocnemu nakazowi rozbiórki. W toku prowadzonego postępowania w sprawie infrastruktury przyłączeniowej wykazano, że instalacja ta jest bezsprzecznie powiązana z istniejącą i objętą nakazem rozbiórki oczyszczalnią ścieków. Podkreślono zarazem, że PINB nigdy nie potwierdził wykonania w całości nakazu rozbiórki, pomimo informacji inwestora w tym zakresie. Na miejscu inwestycji stwierdzono realizację obowiązków jedynie w części. W konsekwencji fakt przyjęcia (bez sprzeciwu) zgłoszenia budowy oczyszczalni ścieków w miejscu oczyszczalni przeznaczonej do rozbiórki uznano za pozostający bez znaczenia dla organów nadzoru budowlanego. WINB podkreślił ponadto, że zgłoszone roboty budowlane (nie objęte ww. nakazem rozbiórki) zostały wykonane na podstawie przyjętego zgłoszenia niezgodnie z jego treścią, gdyż inwestor planował wykonanie po jednej studzience kanalizacyjnej dla każdego z planowanych domków rekreacyjnych umożliwiającej szeregowe podłączenie do głównego przewodu ściekowego podłączonego do oczyszczalni (załączony do zgłoszenia szkic). Tymczasem wykonano dwie studzienki kanalizacyjne, w tym jedną w miejscu niezgodnym z załączoną mapą do zgłoszenia. Ponadto zdaniem organu odwoławczego istnienie oczyszczalni ścieków na działce o nr ewid. [...], w tym również infrastruktury przyłączeniowej do istniejącej oczyszczalni ścieków objętej nakazem rozbiórki, jest niezgodne z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. e uchwały Rady Gminy nr XI/66/2015 z dnia 17.07.2015r. w sprawie zmiany Nr 3 Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], a także art. 76 ust. 2 ustawy Prawo wodne. W tym zakresie organ powołał się na wyrok tut. Sądu z dnia 18.12.2017r. o sygn. akt: II SA/Ke 685/17 dotyczący oczyszczalni ścieków objętej nakazem rozbiórki. Natomiast w piśmie z dnia 26.04.2017r., załączonym do odwołania, Gmina [...] nie odniosła się precyzyjnie do ustaleń wynikających z ww. uchwały. Próba ominięcia przez inwestora prawa, polegająca na potraktowaniu oczyszczalni ścieków objętej nakazem rozbiórki jako nowo wybudowanej, zgodnie z udzielonym zgłoszeniem, jest zdaniem organu niedopuszczalna. Taka sama funkcja urządzenia i identyczna jego lokalizacja w stosunku do dokonanego zgłoszenia nie zwalnia inwestora z obowiązków nałożonych decyzją rozbiórkową. Tym samym nie sprawia, że decyzja ta może być wykonana jedynie częściowo. Mając na względzie fakt, że budowa przyłączy jest ściśle powiązana z oczyszczalnią ścieków, której funkcjonowanie na tym terenie jest niezgodne z przepisami prawa, oraz uwzględniając niezgodność wykonanej inwestycji z treścią zgłoszenia do Starosty zamiaru budowy oczyszczalni ścieków usytuowanej na działce o nr ewid. [...], obsługującej nieistniejące budynki rekreacyjne, jak również niewykonanie obowiązków nałożonych decyzją PINB z dnia 13.06.2017r., organ I instancji słusznie przeprowadził postępowanie w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. WINB uznał doprowadzenie przedmiotowej oczyszczalni do stanu zgodnego z prawem za niemożliwe z powodu sprzeczności jej istnienia z treścią mającego w sprawie zastosowanie przepisu art. 39 ust. 1 pkt 3 lit. e Prawa wodnego, podobnie jak niemożliwe jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem czy wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Mając zatem na uwadze, że urządzenie spełniające funkcję oczyszczalni ścieków jest objęte nakazem rozbiórki (nie jest możliwe objęcie tego samego obiektu nakazem rozbiórki, jeśli taka decyzja istnieje w obrocie prawnym), a nałożenie decyzją rozbiórki wykonanych elementów przyłącza byłoby najbardziej restrykcyjnym środkiem, stwierdzono, że organ I instancji właściwie przyjął, że w zaistniałej sytuacji jedynym środkiem nie naruszającym wartości istotnych z punktu widzenia dobra powszechnego, jest wydanie nakazu zaniechania dalszych robót wynikających z art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Decyzja ta została wydana przed upływem terminu 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót i w związku z tym jest, zdaniem WINB, zgodna z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że przepisy kpa nie wskazują, jakie informacje powinny być zawarte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Organ I instancji wskazał w tym zawiadomieniu w sposób jednoznaczny przedmiot postępowania, a kwestię merytorycznego wyjaśnienia przyczyn wszczęcia postępowania organ zawarł w postanowieniu z dnia 30.11.2018r. W tym samym zawiadomieniu organ I instancji poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, przejrzenia akt sprawy oraz wniesienia żądań i zastrzeżeń, czy przedłożenia dodatkowych dowodów w sprawie. Jakkolwiek organ I instancji przekroczył termin 1-miesięcznego załatwienia sprawy odpowiadając pismem z dnia 29.01.2018r. i nie odniósł się merytorycznie do podnoszonych przez A. B. kwestii wyjaśnienia przedmiotu sprawy, niemniej jednak organ wskazał, iż wyczerpujące wyjaśnienie tej kwestii znajduje się w postanowieniu z dnia 30.11.2018r. Kilkudniowe przekroczenie terminu załatwienia sprawy, jak również argumenty wskazane powyżej, nie powodują, że postępowanie zostało wszczęte z naruszeniem przepisów prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli A. B. i C. D., zarzucając decyzji WINB naruszenie: - art. 77 § 1 kpa poprzez wybiórcze, nierzetelne i tendencyjne rozpatrywanie materiałów dowodowych przedstawianych przez stronę; - art. 7 i art. 11 kpa poprzez brak podjęcia przez PINB, a następnie WINB, czynności niezbędnych na wniosek strony celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również brak wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do ewentualnego wykonania określonych działań bez stosowania środków przymusu administracyjnego; - art. 9 kpa poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 8 kpa, gdyż prowadzone postępowania w przedmiocie sprawy w sposób wysoce rażący narusza zaufanie stron do władzy publicznej; - art. 10 § 1 kpa poprzez brak zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania. W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swe stanowisko podnieśli, że dysponują przyjętym bez sprzeciwu zgłoszeniem budowy przydomowej oczyszczalni ścieków służącej do obsługi prywatnych domków rekreacyjnych. Ponadto przepisy prawa budowlanego, jak i prawa wodnego są zasadniczo różne w odniesieniu do oczyszczalni ścieków w porównaniu do przydomowych oczyszczalni ścieków i organ odwoławczy winien to wiedzieć. Organ I instancji przekroczył termin 1-miesięcznego załatwienia sprawy odpowiadając pismem z dnia 29.01.2019r. na pismo z dnia 18.12.2018r., jak również nie odniósł się merytorycznie do podnoszonych kwestii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie sądowej w dniu 26.06.2019r. A. B. poparł skargę dodając, że decyzja o rozbiórce byłej oczyszczalni ścieków była wadliwa, ponieważ nie zawierała terminu rozbiórki oraz nie zawierała konieczności dokonania kontroli rozbiórki tej oczyszczalni. Skarżący wyjaśnił, że przydomowa oczyszczalnia ścieków jest zlokalizowana w odległości ok. 200 m od plaży i jest bez mała w tym samym miejscu, co poprzednia oczyszczalnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1202 ze zm.), dalej jako u.P.b., które z kolei było konsekwencją wydanego uprzednio postanowienia PINB z dnia 30.11.2018r. znak: SO.520.16.1.2018, wstrzymującego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b., prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym na działce o nr ewid. [...]w m. [...], gm. [...], realizowanych przez inwestora A. B. na podstawie zgłoszenia dokonanego w Starostwie Powiatowym w dniu 18 kwietnia 2018r. znak: B-II.6743.67.15.2018. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, a tut. Sąd nieprawomocnym wyrokiem z dnia 22 maja 2019r., sygn. II SA/Ke 186/19, oddalił skargę na rozstrzygnięcie organu II instancji. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Nie ulega wątpliwości, że został w tym przypadku dochowany 2-miesięczny termin, o którym mowa w powyższym przepisie. Dalej podnieść należy, że we wszystkich przypadkach, kiedy zostaje wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 u.P.b. mamy do czynienia ze stanem niezgodnym z prawem na skutek działań inwestora naruszających przepisy prawa, wymagających interwencji organu nadzoru budowlanego. Przez pojęcie działań niezgodnych z prawem należy rozumieć prowadzenie robót budowlanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo niezgodnie z dokonanym zgłoszeniem lub z przepisami, co w sumie doprowadza do sytuacji określonych w art. 50 ust. 1 u.P.b. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 50 ust. 1 pkt 4, który był w tym przypadku podstawą wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, nie ogranicza robót budowlanych objętych jego dyspozycją do robót wykonywanych na podstawie pozwolenia na budowę, stanowi on zatem podstawę wstrzymania wszelkich robót wykonywanych sprzecznie z przepisami, w tym robót odnośnie których dokonano zgłoszenia (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011r., sygn. II OSK 150/10). Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b., nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 u.P.b. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 u.P.b. W rozpatrywanej przez Sąd sprawie bezspornym jest fakt, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna i prawomocna decyzja PINB z dnia 13.06.2017r. znak: SO.520.16.5.2016, którą organ ten nakazał A. B. dokonanie rozbiórki oczyszczalni ścieków znajdującej się na działce o nr ewid. [...]w m. [...]. Argumenty podnoszone przez skarżącego na rozprawie sądowej dotyczące prawidłowości tej decyzji w niniejszym postępowaniu nie mogą odnieść skutku. To nie ta decyzja podlega bowiem kontroli w niniejszym postępowaniu. Skarga na decyzję utrzymującą ją w mocy została oddalona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 18 grudnia 2017r., sygn. II SA/Ke 685/17. Jak konsekwentnie twierdzi skarżący, decyzję powyższą wykonał, a dokonanie rozbiórki oczyszczalni ścieków miało polegać na odłączeniu od budynku usługowego "[...]" znajdującego się na działce nr ewid. [...] i przebudowie sieciowej do obsługi prywatnych wolnostojących rekreacyjnych budynków parterowych, które mają być realizowane na podstawie zgłoszenia z dnia 10.11.2016r., zaś sama oczyszczalnia, zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia 18.04.2018r., wobec którego nie zgłoszono sprzeciwu, ma obecnie charakter przydomowej oczyszczalni ścieków. W toku czynności dokonanych przez PINB na miejscu stwierdzono prowadzenie prac ziemnych związanych z budową instalacji przyłączeniowych między zbiornikiem oczyszczalni a nowopowstałymi studzienkami, inwestor pokazał w studzience rozłączenie sieciowe od budynku "[...]", natomiast, jak stwierdzono, elementy przedmiotowej oczyszczalni ścieków nie zostały rozebrane i pozostawały w takim samym stanie jak podczas oględzin dokonanych w dniu 27.04.2017r. Wprawdzie przepisy u.P.b. nie zawierają definicji słowa "rozbiórka", lecz odnosząc się do potocznego znaczenia tego słowa, a także mając na względzie definicję budowy zawartą w art. 3 pkt 6 u.P.b., celem rozbiórki jest likwidacja skutków procesu budowy, przez co należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Za rozbiórkę wybudowanego w określonym miejscu obiektu należy zatem uznać usunięcie tego obiektu z miejsca, w którym został on wybudowany (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2008r., sygn. II OSK 1764/07, wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2018r., sygn. II SA/Ke 90/18). W rozpatrywanym przypadku rozbiórką będzie całkowite usunięcie wybudowanego w określonym miejscu obiektu budowlanego (oczyszczalni), wykonanego niezgodnie z przepisami prawa. W żadnym razie nie można zaś przyjąć, że za rozbiórkę można uznać przekształcenie obiektu w inny obiekt lub też zmianę sposobu jego użytkowania. Dochodzi wówczas wprawdzie do zmiany pierwotnych cech użytkowych obiektu, lecz zmiana taka nie ma cech restytucyjnych, przywracających porządek prawny do poprzedniego stanu rzeczy, lecz sprowadza się do przekształcenia obiektu objętego rozbiórką w inny, dogodny dla inwestora, sposób, czego nie daje się pogodzić z wymaganiami praworządności. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym niedopuszczalna jest, jako prowadząca do obejścia przepisów dotyczących obowiązku rozbiórki, próba potraktowania oczyszczalni ścieków objętej nakazem rozbiórki jako nowo wybudowanej, zgodnie z udzielonym zgłoszeniem. Taka sama funkcja urządzenia i identyczna jego lokalizacja w stosunku do dokonanego zgłoszenia nie zwalnia bowiem inwestora z obowiązków nałożonych decyzją rozbiórkową. Organ słusznie zwrócił również uwagę, że roboty budowlane, które objęto zgłoszeniem (a nie objęte nakazem rozbiórki) zostały wykonane niezgodnie z treścią zgłoszenia, gdyż inwestor planował wykonanie po jednej studzience kanalizacyjnej dla każdego z planowanych domków rekreacyjnych umożliwiającej szeregowe podłączenie do głównego przewodu ściekowego podłączonego do oczyszczalni, podczas gdy wykonano dwie studzienki kanalizacyjne, w tym jedną w miejscu niezgodnym z załączoną mapą do zgłoszenia. Z kolei w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 20.07.2017r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2268 ze zm.) w dalszym ciągu obowiązuje zakaz wprowadzania do ziemi ścieków w odległości mniejszej niż 1 kilometr od granic kąpielisk, miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli oraz plaż publicznych nad wodami, chyba, że właściwy organ Wód Polskich zwolni od tego zakazu – w przypadku wystąpienia istotnej potrzeby ekonomicznej lub społecznej, a zwolnienie nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód (art. 75 pkt 3 lit. e i art. 76 ust. 2 powołanej ustawy). Na konieczność uzyskania takiego zwolnienia (na gruncie art. 39 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1221 ze zm.) wskazywał WSA w Kielcach w ww. wyroku z dnia 18 grudnia 2017r., sygn. II SA/Ke 685/17, rozstrzygając kwestię dopuszczalności funkcjonowania na przedmiotowej działce oczyszczalni ścieków, jak też braku możliwości jej legalizacji. Z uwagi na powyższe, a w szczególności fakt, że istotna część nowo zgłoszonej oczyszczalni opiera się na poprzednim obiekcie, co do którego prawomocnie orzeczono nakaz rozbiórki, który będzie podlegał wykonaniu, zasadnym było w tym przypadku wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych związanych z budową przyłączy kanalizacyjnych do oczyszczalni ścieków. Brak jest bowiem w tym przypadku możliwości doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ zasadnicza część oczyszczalni i tak będzie podlegać rozbiórce na podstawie dotychczasowej decyzji, nie było potrzeby ponownego orzekania o rozbiórce w tym zakresie. Zasadnie uznały organy, że także jeśli chodzi o infrastrukturę przyłączeniową nie ma potrzeby orzekania takiego obowiązku. Rozwiązanie takie jest najmniej restrykcyjnym środkiem dla stron. Infrastruktura przyłączeniowa sama w sobie, po wyegzekwowaniu decyzji o nakazie rozbiórki, nie będzie stanowiła obiektu budowlanego ani urządzenia budowlanego w rozumieniu przepisów u.P.b., a jej pozostawienie umożliwi inwestorowi – po dokonanej rozbiórce – ewentualne inne jej zagospodarowanie (na przykład w zakresie budowy bezodpływowego zbiornika na ścieki). Organy prawidłowo zastosowały zatem powołane przepisy prawa materialnego. Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania, o których mowa w skardze. Organy zgromadziły dowody w sposób wyczerpujący, a ich ocena zasługuje na aprobatę. Jeśli chodzi o przekroczenie terminu załatwienia sprawy, skarżący nie wykazali, by uchybienie to mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania. Tego rodzaju naruszenie może być przedmiotem ewentualnej skargi na bezczynność organu czy przewlekłość postępowania. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło