II SA/Ke 320/15
WyrokWSA w Kielcach2015-06-10
Skład orzekający: Dorota Chobian, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo orzekł nakaz rozbiórki elementów budynku składowo-inwentarskiego, uznając wykonane roboty za odbudowę, a nie remont, i czy prawidłowo ustalił, że roboty te były wykonywane po wstrzymaniu robót budowlanych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przez organy przepisów art. 7, 77 i 80 kpa. Organy nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego w celu należytego ustalenia, czy po dacie wstrzymania robót budowlanych skarżący wykonywał dalsze prace. Brak było podstaw do opierania się jedynie na "doświadczeniu życiowym", oświadczeniu matki skarżącego oraz jednym z pism zgłaszającego, a także do pominięcia analizy drugiego zgłoszenia robót budowlanych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki elementów budynku składowo-inwentarskiego, który został uszkodzony w wyniku pożaru. Skarżący K.A. twierdził, że wykonane prace miały charakter remontu, na który wystarczyło zgłoszenie, a nie pozwolenie na budowę. Organy uznały prace za odbudowę wykonaną po wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący kwestionował doręczenie decyzji i sposób prowadzenia postępowania dowodowego przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania K.A. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...], nakazującej K.A. dokonanie rozbiórki elementów budynku składowo - inwentarskiego o wymiarach w rzucie 18,5 x 7,0 m na działce nr ewid. [...] w [...], gm. [...], tj. pokrycia dachu z blachy nad częścią budynku, ścian szczytowych poddasza od strony północnej oraz od strony południowej, drewnianych ścian poddasza, znajdujących się ponad stropem parteru po stronie wschodniej i zachodniej budynku, zrealizowanych po dacie otrzymania postanowienia z dnia [...], nakazującego wstrzymanie robót, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Inspektor Wojewódzki podał, że w dniu 16.02.2011 r. przedstawiciele organu przeprowadzili kontrolę na działce nr ewid. [...] w [...]. W jej wyniku stwierdzono, że K.A. przystąpił do realizacji w znajdującym się na tej działce zniszczonym na skutek pożaru w dniu 2.07.2010 r. budynku składowo - inwentarskim robót budowlanych, polegających na: odbudowie dachu i poddasza na podstawie dokonanego zgłoszenia z dnia [...] oraz remoncie parteru tego budynku, polegającego na wymianie ścian osłonowych, który został rozpoczęty po dokonaniu zgłoszenia zamiaru przystąpienia do remontu.
W dniu kontroli roboty budowlane były na etapie: zrealizowanej na istniejących słupach murowanych, nowej drewnianej konstrukcji więźby dachowej oraz wykonania wypełnienia z desek ściany wschodniej i zachodniej parteru budynku. Zgodnie z oświadczeniem inwestora, do zakończenia realizacji zamierzonych robót budowlanych pozostało wykonanie pokrycia dachowego z blachy, wymurowanie szczytu poddasza od strony północnej oraz uzupełnienie szczytu poddasza od strony południowej, wypełnienie deskami ścian wschodniej i zachodniej nad stropem, zamontowanie dwóch sztuk wrót i dwóch sztuk drzwi oraz wykonanie tynków słupów. Ustalenia poczynione podczas kontroli wykazały, że roboty budowlane polegające na odbudowie dachu i poddasza budynku składowo-inwentarskiego były realizowane na podstawie dokonanego zgłoszenia, obejmującego wymianę 24 sztuk nadpalonych krokwi, wymianie łat, wymianie pokrycia z eternitu na blachę trapezową, tynkowaniu ścian i słupów istniejącego budynku, wymianie drzwi i wykonanie 2 sztuk wrót wjazdowych, na które właściwy organ nie wniósł sprzeciwu - zamiast na podstawie wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś remont parteru tego budynku był wykonywany bez wymaganego zgłoszenia.
W związku z dokonanymi ustaleniami organ I instancji wszczął z urzędu postępowania w sprawie odbudowy spalonego budynku składowo – inwentarskiego i postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane związane z inwestycją polegającą na odbudowie dachu i poddasza oraz remoncie parteru tego budynku. W toku postępowania inwestor wyjaśnił, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 60 XX wieku. Na poparcie swoich twierdzeń przedłożył oświadczenia świadków, w tym swojej matki — M. A., która podała, że budynek stodoły został wybudowany w 1966 r. oraz przedłożyła kserokopię aktu notarialnego, repertorium z dnia [...], z którego wynikało, że K.A. otrzymał w darowiźnie gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziła m.in. działka nr ewid. [...], na której usytuowana była stodoła, częściowo drewniana, a częściowo murowana oraz obora.
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał K.A. zaniechanie samowolnej realizacji dalszych robót budowlanych związanych z odbudową dachu i poddasza oraz remontem parteru budynku składowo - inwentarskiego z pouczeniem, że w przypadku niezaniechania ww. robót, wydana zostanie decyzja nakazująca rozbiórkę elementów obiektu zrealizowanych po dacie otrzymania postanowienia z dnia [...]- nakazującego wstrzymanie robót budowlanych. Organ odwoławczy rozstrzygnięciem z dnia [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W dniu 13.07.2011 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili kontrolę, w wyniku której stwierdzono, że w stosunku do stanu zaawansowania robót stwierdzonego podczas kontroli w dniu 16.02.2011 r., w obiekcie wykonano roboty budowlane polegające na pokryciu blachą dachu nad całym budynkiem, wypełnieniu blachą szczytu poddasza od strony północnej oraz od strony południowej, wykonaniu drewnianej ściany wschodniej i zachodniej poddasza nad stropem parteru, zamontowaniu wrót i drzwi, wykonaniu tynków. Uczestnicząca w kontroli M. A. oświadczyła, że niniejszy obiekt został odbudowany przez jej syna K.A. po pożarze wiosną 2011 r.
Następnie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...]. Została ona zwrócona do organu I instancji z adnotacją "adresat odmówił podjęcia". Pismem z 23.06.2014 r. K.A. wystąpił do PINB w [...] o wydanie kserokopii decyzji z dnia [...] , a następnie wystąpił z podaniem, w którym wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji oraz zawarł argumenty noszące znamiona odwołania od tej decyzji. W toku postępowania K.A. zakwestionował fakt doręczenia mu decyzji z dnia [...] , wskazując, że w tym czasie przebywał w delegacji za granicą i to jego matka odmówiła przyjęcia przesyłki zawierającej tą decyzję.
Postanowieniem z dnia [...] WINB w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie to zostało uchylone przez WSA w [...] wyrokiem z dnia 5.11.2014 r., sygn. akt: II SA/Ke 800/14. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że organ nie wyjaśnił, czy podanie K.A. z dnia 25.06.2014 r., uzupełnione w piśmie z dnia 10.07.2014 r. i z dnia 11.07.2014 r., stanowi: wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...], wraz z odwołaniem, czy też wyłącznie odwołanie od tej decyzji, a jeżeli tak to należy ustalić, kiedy została skarżącemu skutecznie doręczona decyzja z dnia [...].
Dalej organ odwoławczy podał, że rozpoznając ponownie niniejszą sprawę związany był ww. wyrokiem, a w trakcie tego postępowania ustalił, że podanie z 25.06.2014 r. stanowiło wyłącznie odwołanie od decyzji z dnia [...] oraz, że do skutecznego doręczenia tej decyzji doszło w dniu 23.06.2014 r., kiedy to K.A. otrzymał z PINB w [...] kserokopię tej decyzji. Tym samym wnosząc podanie w dniu 26.06.2014 r., zachował termin do wniesienia odwołania.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Inspektor Wojewódzki stwierdził, że organ I instancji zasadnie orzekł o nakazaniu rozbiórki części obiektu budowlanego, wskazując w sentencji jakie elementy podlegają rozbiórce. Zasadnie również organ I instancji uznał, że wobec wydania w niniejszej sprawie decyzji o zaniechaniu dalszych robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, nie upadło postanowienie organu I instancji o wstrzymaniu robót z dnia [...] wydane na podstawie art. 50 ust 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15.10.2009 r., sygn. akt: II SA/Wr 381/09), i w związku z tym podstawę prawną do wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie winien stanowić art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy wskazał, że na dzień kontroli w dniu 16.02.2011 r., przy budynku składowo - inwentarskim wykonano: na istniejących słupach murowanych - nową drewnianą konstrukcję więźby dachowej oraz wypełnienie z desek ściany wschodniej i zachodniej parteru budynku. Natomiast podczas kontroli w dniu 13.07.2011 r., w obiekcie tym, w stosunku do stanu zaawansowania robót na dzień 16.02.2011 r., wykonano ponadto roboty budowlane, polegające na pokryciu blachą dachu nad całym budynkiem, wypełnieniu blachą szczytu poddasza od strony północnej oraz od strony południowej, wykonaniu drewnianej ściany wschodniej i zachodniej poddasza nad stropem parteru, zamontowaniu wrót i drzwi, wykonaniu tynków, a tym samym przedmiotowy obiekt budowlany został de facto odbudowany.
Organ II instancji nie zgodził się z argumentami, że niemal wszelkie roboty budowlane związane z odbudową budynku, zostały wykonane przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót, tj. przed dniem [...]. Podczas kontroli
w dniu 16.02.2011 r. stwierdzono bowiem wykonanie niewielkiego wskazanego powyżej zakresu robót. Od dnia tej kontroli do dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych upłynęło jedynie 6 dni, zaś podczas kontroli w dniu 13.07.2011 r. stwierdzono, że obiekt budowlany został de facto w całości odbudowany. Z doświadczenia życiowego wynika, że jest prawie niemożliwie, aby w ciągu 6 dni wykonać w obiekcie budowlanym roboty budowlane, polegające na pokryciu blachą dachu nad całym budynkiem, wypełnieniu blachą szczytu poddasza od strony północnej oraz od strony południowej, wykonaniu drewnianej ściany wschodniej i zachodniej poddasza nad stropem parteru, zamontowaniu wrót i drzwi oraz wykonaniu tynków.
Ponadto w czasie kontroli 13.07.2011 r. M. A. oświadczyła do protokołu, że roboty budowlane związane z odbudową budynku stodoły po pożarze zostały przez K.A. zakończone na wiosnę 2011 r., co w zestawieniu z dokumentacją fotograficzną, wykonaną podczas kontroli w dniu 16.02.2011 r. i w dniu 13.07.2011 r., daje podstawy do stwierdzenia, że roboty budowlane związane z odbudową obiektu budowlanego były realizowane po dniu [...], tj. po dacie wydania postanowienia o wstrzymaniu robót, która to data przypada na okres zimowy, a nie wiosenny.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skardze na powyższą decyzję K.A. , domagając się jej uchylenia, zarzucił naruszenie:
- art. 50a pkt 2 prawa budowlanego, poprzez nakazanie rozbiórki elementów budynku składowo-inwestorskiego, w sytuacji, gdy organ I instancji nie był uprawniony do takiego działania albowiem roboty wykonane miały charakter remontu, od którego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie robót, co miało miejsce dnia [...];
- art. 29 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego, poprzez błędne uznanie, iż do przeprowadzenia remontu związanego z częściową naprawą spalonej stodoły konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy do tego typu prac wystarczające jest dokonanie zgłoszenia we właściwym organie;
- art. 15 kpa w zaw. z art. 138 kpa, poprzez zaniechanie przez organ II instancji ponownego merytorycznego załatwienia sprawy w zakresie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz całkowite oparcie się na wadliwych ustaleniach faktycznych i prawnych dokonanych przez organ I instancji;
- art. 7 kpa i art. 107 § 3 kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niewłaściwe uzasadnienie decyzji uniemożliwiające podjęcie polemiki i ochronę uzasadnionych interesów strony, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów;
- art. 77 § 1 kpa i 80 kpa, poprzez niedostatecznie rzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, nie zebranie pełnego materiału dowodowego, przeprowadzenie dowodów z pominięciem dokumentów mających istotne znaczenia dla ustalenia prawdy obiektywnej, a także niezastosowanie się do ustawowego obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego i oparcie się przy ustalaniu stanu faktycznego na zeznaniach matki skarżącego, która jest w podeszłym wieku.
Z "ostrożności procesowej" skarżący również zarzucił naruszenie: art. 6 pkt 3 i 4 oraz art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie przeprowadzony remont, dotyczący naprawy częściowo spalonej stodoły, wymagał uzyskania pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy zgodnie ze wskazaną ustawą skarżący nie musiał uzyskiwać zgłoszenia jak również pozwolenia na wykonywane roboty związane z remontem stodoły, która uległa częściowemu spaleniu na skutek zaistnienia pożaru (wystąpienia żywiołu).
W uzasadnieniu autor skargi podkreślił, że organ I instancji na podstawie dokumentacji kontroli przeprowadzonej dnia 16 lutego 2011 r. ustalił, iż skarżący nieprawidłowo przystąpił do realizacji robót budowlanych w zniszczonym na skutek pożaru w dniu 2 lipca 2010 r. budynku składowo-inwestorskim (stodoła wraz z oborą), polegających na odbudowie dachu i poddasza na podstawie dokonanego zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w [...] z dnia [...], zamiast na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku remontu parteru budynku składowo-inwestorskiego wykonał roboty budowlane bez wymaganego zgłoszenia.
W ocenie skarżącego organy obu instancji błędnie uznały, że wykonane roboty kwalifikują się do uzyskania pozwolenia na budowę. Zauważył, że na skutek pożaru jaki miał miejsce w 2010 r. zaszła konieczność naprawy (remontu) stodoły poprzez wymianę więźby dachowej budynku stodoły, wymianę krokwi, wymianę łat, wymianę pokrycia z eternitu, tynkowania, regeneracji ścian i słupów istniejących
w budynku, wymiany drzwi oraz wrót. Zakres prac został określony w zgłoszeniu z dnia [...], został tam również określony hipotetyczny termin rozpoczęcia robót, a dnia [...] zgłoszono rozpoczęcie prac wskazanych w zgłoszeniu.
Zdaniem skarżącego zakres prac jaki wskazał w zgłoszeniu kwalifikował się do przyjęcia, iż wystarczające jest dokonanie zgłoszenia na roboty. Ponadto biorąc pod uwagę art. 32 Konstytucji wyrażający zasadę równego traktowania przez władze publiczne, w jego sytuacji powinna mieć zastosowanie ustawa z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu, gdzie w przypadku zaistnienia żywiołu w myśl z art. 6 pkt 3 i 4 ww. ustawy, nie wymaga się zgłoszenia właściwemu organowi remontu budynku uszkodzonego w wyniku działania żywiołu i zgodnie z art. 7 pkt 3, nie wymaga się uzyskania pozwolenia na budowę odbudowę budynków zniszczonych w wyniku działania żywiołu.
Strona skarżąca podkreśliła, że sporny budynek jest o kubaturze mniejszej niż 1000m3, a więc spełnia przesłanki dotyczące odbudowy budynku bez zezwolenia. Pożar tego budynku nosił cechy żywiołu, a roboty wykonane w budynku były związane z jego odbudową po pożarze. Nie wykonywał on więc budowy nowej stodoły od postaw, a jedynie chciał ją przywrócić do stanu sprzed pożaru, dokonując remontu o jakim mowa w art. 29 ust 2 pkt 1 prawa budowlanego. Natomiast ustawa o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu winna być traktowana pomocniczo jako wskazówka dla organów, aby pomóc przezwyciężyć obywatelom, występujące przeciwności jak pożar, powódź itp. Ponadto w ocenie skarżącego, abstrahując nawet od rozważań dotyczących możliwości stosowania ustawy o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu, roboty wykonywane były prawidłowo, na podstawie dokonanego zgłoszenia, albowiem pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 wykonywanie robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1, 4-6 oraz 9-13; wymaga zgłoszeniu odpowiedniemu organowi. Skarżący podkreślił, że mając na uwadze powyższe przepisy dokonał odpowiedniego zgłoszenia i prawidłowo przystąpił do remontu stodoły, natomiast organ I instancji nieprawidłowo zakwalifikował rozpoczęte prace jako roboty wymagające pozwolenia na budowę.
Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organów, że nie mógł on w ciągu 6 dni wykonać pokrycia dachu nad całym budynkiem, wypełnić blachą szczyt poddasza od strony północnej oraz od strony południowej, wykonać drewnianą ścianę wschodnią i zachodnią poddasza pod stropem parteru, zamontować wrót i drzwi, wykonać tynków, a także uznaniem przez organy, że w dniu kontroli dnia 13 lipca 2011 r. budynek stodoły był już de facto odbudowany, a także zakwestionował oparcie się na zeznaniach M. A., która wskazała, że roboty związane z odbudową stodoły po pożarze zostały wykonane przez jej syna na wiosnę, co w zestawieniu z dokumentacją fotograficzną świadczy, że roboty budowlane związane z odbudową stodoły były wykonywane po dacie [...]. W ocenie skarżącego organy nie udokumentowały w sposób kompletny i poprawny rzekomo wykonywanych przez niego robót. Nie przeprowadziły w tym zakresie odpowiednich ekspertyz czy opinii, opierając się jedynie na fotografiach i zeznaniach jego matki, która ma 85 lat.
Organy nie wzięły pod uwagę tego, że część robót została wykonana przed wydaniem postanowienia z dnia [...]. Skarżący wskazał, że dopiero pod koniec stycznia 2011 r. uzyskał odszkodowanie od ubezpieczyciela PZU i następnie zakupił materiały do remontu stodoły, po czym dokonał zgłoszenia rozpoczęcia remontu 2 lutego 2011 r. i natychmiast rozpoczął prace remontowe. Po dacie 24 luty 2011 r. tj., kiedy odebrał postanowienie z dnia [...], do ukończenia remontu stodoły pozostało wykonanie tynków wewnątrz budynku, wymiana jednej pary drzwi do obory, dokończenie murowania szczytu stodoły od strony południowej i wymurowanie ściany szczytnej stodoły od strony północnej i uzupełnienie ściany poddasza deskami nad stropem od strony wschodniej budynku. Pozostałe prace remontowe zostały ukończone przed datą 22 luty 2011 r., co wielokrotnie podnosił podczas kontroli oraz w pismach kierowanych do organów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są uzasadnione. I tak zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że zaplanowany i wykonany przez skarżącego zakres prac mieści się w pojęciu odbudowy, nie zaś remontu obiektu budowlanego. Wynika to przede wszystkim z porównania stanu obiektu po pożarze, uwidocznionego na zdjęciu wykonanym w dniu 16 sierpnia 2010 r., ze stanem z dnia 16 lutego 2011 oraz z dnia 13 lipca 2011 r. (zdjęcia w aktach administracyjnych). Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z kolei w myśl art. 3 pkt 1 tej samej ustawy, ilekroć w ustawie mowa jest o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowlę stanowiącą całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. W myśl definicji zawartej w pkt 2 art. 3 tej samej ustawy, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Ze zdjęcia obiektu wykonanego po pożarze wynika, że nie miał on ani dachu, ani więźby dachowej ani żadnej innej części jaka znajdowałaby się ponad stropem zachowanym nad częścią budynku, stanowiącą oborę. Z części stanowiącej stodołę po pożarze pozostały jedynie pionowe słupy. Już z dołączonej do zgłoszenia ekspertyzy technicznej wynikało, że zakres zaplanowanych robót mieści się w pojęciu odbudowy, tak więc skarżący przed rozpoczęciem prac powinien wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na budowę, nie zaś ze zgłoszeniem. Skoro jednak organ architektoniczno – budowlany nie wniósł sprzeciwu, prawidłowo organ nadzoru budowlanego nie wszczynał postępowania o jakim mowa w art. 48 Prawa budowlanego, lecz prowadził postępowanie w trybie art. 51 tej samej ustawy. Wcześniej zaś, zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane. Zauważyć należy, że od tego postanowienia skarżący nie złożył zażalenia.
Brak było podstaw do zastosowania w tej sprawie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz. U. z 2001 r., Nr 84, poz. 906), bowiem przepisy tej ustawy mogą mieć zastosowanie tylko do obszarów określonych przez Prezesa Rady Ministrów rozporządzeniem. Tymczasem obiekt będący przedmiotem sprawy na takim obszarze nie był położony (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 stycznia 2011 w sprawie gmin, w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu, a także szczególne zasady zagospodarowania terenów oraz zasady i tryb nabywania nieruchomości, w związku z osunięciem ziemi - Dz. U. Nr 5, poz. 14 ze zm.). Sama okoliczność, że budynek obory ze stodołą uległ zniszczeniu na skutek pożaru nie jest wystarczająca do zastosowania przepisów tej ustawy. W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uznania, że działanie organów w niniejszej sprawie narusza art. 32 Konstytucji. Zasadą bowiem jest, że w celu odbudowy budynku – jego części, bez względu na powód konieczności dokonania tej odbudowy, należy uzyskać pozwolenie na budowę. Wyłączenie takiego obowiązku powołaną wyżej ustawą z 2001 r. jest wyjątkowe i dotyczy sytuacji, gdy na danym obszarze, na skutek działania żywiołów, doszło do zniszczenia wielu zabudowań.
Za uzasadniony natomiast uznać należy zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa. Zauważyć bowiem należy, że jedynymi "dowodami", na podstawie których organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że wszystkie prace stwierdzone podczas kontroli w lipcu 2011 r., zostały wykonane po 22 lutego 2011 r., było doświadczenie życiowe, przemawiające zdaniem organu odwoławczego za tym, że nie jest możliwe wykonanie prac w takim zakresie w ciągu 6 dni oraz oświadczenie matki skarżącego złożone podczas oględzin w dniu 13 lipca 2011 r. Z kolei organ I instancji czyniąc takie ustalenie powołał się także na pismo Z. P. z dnia 4 maja 2011 r., z którego wynikało, że skarżący prowadzi roboty budowlane. Zauważyć jednak należy, że w aktach sprawy znajduje się także inne pismo Z. P. (z inicjatywy którego organ wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej), z dnia 28 lutego 2011 r., w którym jego autor stwierdził, że "sąsiad na chwile obecną odbudował budynek składowo – inwentarski". Jeśli się dodatkowo zważy okoliczność, że postanowienie z [...], wstrzymujące roboty budowlane, zostało skarżącemu doręczone w dniu 24 lutego 2011 r., w związku z czym należało ustalić zakres prac wykonanych po dacie doręczenia tego postanowienia skarżącemu (por. komentarz do ustawy Prawo budowlane pod red. A. Glinieckiego LexisNexis Warszawa 2012 r. str.486), prawidłowość poczynionego przez organy ustalenia, że wszystkie prace wymienione w zaskarżonej decyzji zostały przez skarżącego wykonane już po wstrzymaniu robót budzi poważne wątpliwości. Dodatkowo zauważyć należy, że organ odwoławczy w ogóle nie zajął się kwestią drugiego zgłoszenia robót budowlanych, dokonanego przez skarżącego w dniu 19 kwietnia 2011 r. Tymczasem w decyzji z dnia [...], wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 zd. 1, nakazującej inwestorowi zaniechanie samowolnej realizacji dalszych robót budowlanych związanych z odbudową dachu i poddasza oraz remontem parteru budynku składowo – inwentarskiego wskazano, że do dalszych robót można przystąpić po dokonaniu zgłoszenia oraz uzyskaniu pozwolenia na budowę. W związku z tym obowiązkiem organu było ustalenie, czy jakaś część prac nie została wykonana na podstawie tego zgłoszenia (od którego nie wniesiono sprzeciwu). Organ I instancji do tej kwestii odniósł się ustalając, że jeżeli takie prace zostały wykonane, to nastąpiło to przed upływem 30 – dniowego terminu od zgłoszenia, w związku z czym, w ocenie tego organu, "zgłoszenie to nie może zostać uwzględnione jako uprawniające do wykonania wskazanych w nim robót". Podnieść jednak należy, że takiego ustalenia PINB dokonał tylko w oparciu o pismo procesowe Z. P. z dnia 4 maja 2001 r. oraz oświadczenie matki skarżącego, że syn odbudował spalony budynek wiosną 2011. Skarżący nie był obecny w czasie składania przez matkę tego oświadczenia. Sąd zauważa, że organ I instancji wzywał inwestora do wyjaśnienia, kiedy wykonał poszczególne części poddasza budynku składowo – inwentarskiego, na które to wezwanie K.A. nie udzielił odpowiedzi. Tym niemniej, w ocenie Sądu, obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania dowodowego na tę okoliczność, a więc przynajmniej przesłuchanie stron, ewentualnie wcześniej matki inwestora w charakterze świadka, przy zachowaniu wymogów z art. 79 kpa. Fakt bowiem wykonywania robót mimo ich wstrzymania, powinien być należycie udokumentowany i nie może opierać się na domysłach czy przypuszczeniach, a nawet prawdopodobieństwie naruszenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Konieczne jest wszechstronne wyjaśnienie i ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (por. Komentarz do ustawy Prawo budowlane pod red. Z Niewiadomskiego, Komentarze Becka, wydanie 5, str. 566). Odnosząc powyższe do tej konkretnej sprawy organy nie powinny ograniczyć się tylko do odebrania pod nieobecność skarżącego od jego matki (osoby starszej) oświadczenia odnośnie daty odbudowy budynku składowo – inwentarskiego i poprzestać jedynie na tym oświadczeniu oraz jednym z pism Z. P. Takie bowiem postępowanie naruszyło przepisy art. 7, 77 oraz 80 kpa.
Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zmianami). Na podstawie art. 152 tej samej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uzupełnić materiał dowodowy i w sposób należyty ustalić, czy po dniu 24 lutego 2011 r. K.A. wykonywał jakieś roboty budowlane, a jeśli tak to kiedy i w zależności od tych ustaleń ocenić, czy zachodzą podstawy do zastosowania art. 50a Prawa budowlanego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło