II SA/Ke 33/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Z.D. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił L. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego (leśniczówki) z instalacjami wewnętrznymi i przyłączami oraz budynku gospodarczego – wiaty na opał z instalacją elektryczną na działkach nr 6649/2, 1531/4 i 1586/2, położonych w miejscowości Suchedniów przy ul. Żeromskiego. Za obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji organ uznał wyłącznie ww. działki, a jedyną jego stroną był inwestor. W dniu 18.07.2012r. Z. D. wniósł do Starosty podanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją – na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie był informowany o prowadzonym w tym zakresie postępowaniu – pomimo że od dnia 26.09.2007r. jest właścicielem działki nr 1565/1, sąsiadującej z działką nr 6649/2. Tym samym nie mógł przedstawić swoich zastrzeżeń co do planowanej inwestycji. Pismem z dnia 21.08.2012r. organ I instancji wezwał Z. D. do uzupełnienia ww. wniosku poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego posiadanie tytułu prawnego do działki nr 1565/1 oraz wskazanie terminu, w którym wnioskodawca dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi wnioskodawca pismem z dnia 30.08.2012r. wyjaśnił, że o wydaniu decyzji z dnia 13.02.2008r. dowiedział się w dniu 18.07.2012r. podczas rozmowy z J. J. – Naczelnikiem Wydziału Budownictwa i Zagospodarowania Przestrzennego Starostwa Powiatowego, a dokładne informacje uzyskał z pisma Starosty znak: [...]. W załączeniu przedstawiono kopię wypisu aktu notarialnego Rep. A 7928/2007 z dnia 26.09.2007r. Postanowieniem z dnia [...] Starosta odmówił Z. D. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją ostateczną z dnia 13.02.2008r. – na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu, poddając w wątpliwość powoływaną przez wnioskodawcę datę powzięcia wiedzy o wydaniu ww. rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia 13.06.2012r. Z. D. zwrócił się do organu I instancji z prośbą cyt. "o wgląd w akta sprawy związanej z procesem wydania Decyzji pozwolenia na budowę dotyczącej inwestycji zrealizowanej w 2008r. przez N., której celem była budowa leśniczówki na działce nr ew. [...]". W zażaleniu na powyższe postanowienie Z. D. wniósł o uznanie go za stronę w postępowaniu dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę, uchylenie tej decyzji, wznowienie postępowania i wydanie decyzji pozbawionej wad prawnych i technicznych oraz zainteresowanie właściwych organów sprawą zanieczyszczenia wód, gruntu i środowiska przez przydomową oczyszczalnię ścieków, usytuowaną na terenie sąsiedniej działki, objętej decyzją z dnia 13.02.2008r. Wojewoda, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, podzielił w całości przedstawione powyżej stanowisko organu I instancji. Wobec treści pisma Z. D. z dnia 13.06.2012r. wskazana przez wnioskodawcę data 18.07.2012r. – kiedy to miał się dowiedzieć o terminie wydania kwestionowanej decyzji z dnia 13.02.2008r. – nie może być uznana jako termin, w którym osoba ta powzięła wiedzę o wydaniu pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. W rezultacie, wobec złożenia wniosku o wznowienie postępowania w dniu 18.07.2012r. w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 K.p.a. W tym zakresie organ podkreślił, że organy admistracji publicznej obowiązane są z urzędu badać zachowanie przez wnioskodawcę przedmiotowego terminu, a okoliczność ta musi być przez stronę udowodniona. Skargę na ww. postanowienie Wojewody wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Z. D., domagając się uchylenia zarówno tego rozstrzygnięcia, jak i postanowienia organu I instancji oraz uznanie go za stronę postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 13.02.2008r. Skarżący zarzucił organowi II instancji: - brak wzięcia pod uwagę wszystkich przepisów prawa – w szczególności art. 6, 7, 8, 12, 28, 75, 76, 77, 78, 80, 81, 144 § 1 pkt 4 i 5, art. 147 K.p.a.; - nierozpatrzenie wszystkich dowodów; - niezapoznanie się z treścią wszystkich dokumentów i pism przedłożonych zarówno przez stronę, jak i Starostę. Skarżący, wskazując na następującą treść pisma [...]z dnia [...], cyt. "skutkiem nieuznania Pana Z. D. za stronę postępowania jest odmowa wglądu w akta sprawy", stwierdził że do dnia rozmowy przeprowadzonej w 18.07.2012r. z Naczelnikiem J. J. nie miał żadnej wiedzy na temat procesu wydania spornej decyzji. W rezultacie wiążącą informację dotyczącą procesu administracyjnego, mającego na celu wydanie decyzji Starosty z dnia [...], otrzymał dopiero w piśmie z dnia 19.07.2012r. Skarżący wskazał także na mało "wnikliwe" postępowanie przed Wojewodą, który – odnosząc się do powołanego przez stronę pisma znak: [...] ograniczył się do stwierdzenia, że wnioskodawca nie podał daty tego pisma. Tymczasem, jak wynika z ustaleń organu I instancji oraz załącznika do zażalenia pismo to pochodzi z 19.07.2012r. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu II instancji – podającego w wątpliwość brak posiadania przez stronę wiedzy o pozwoleniu na budowę zrealizowanej na sąsiadniej działce w 2008r. inwestycji – Z. D. wskazał, że budowa leśniczówki mogła być przecież samowolą budowlaną. Natomiast w żadnym ze swoich pism strona nie twierdziła, że nie wiedziała o powstaniu tego obiektu, a jej wniosek nie dotyczy wznowienia procesu budowlanego, tylko wznowienia postępowania związanego z wydaniem decyzji z dnia 13.02.2008r. Końcowo skarżący wskazał, że wybudowana w ramach w/w inwestycji przydomowa oczyszczalnia ścieków zanieczyszcza wody powierzchniowe i grunt, przez co oddziałuje na jego działkę nr 1565/1. W rezultacie, zgodnie z art. 28 K.p.a., istnieje przesłanka do uznania go za stronę postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 13.02.2008r. Ponadto strona podniosła szereg zarzutów wobec tego rozstrzygnięcia, domagając się jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak ustalonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia organu II instancji. Na wstępie podkreślić trzeba, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w postępowaniu wznowieniowym, będącym trybem nadzwyczajnym umożliwiającym ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ją wydano było dotknięte którąkolwiek z wad, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145 a § 1 K.p.a. Stosownie do treści art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego następuje z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowanie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz w art. 145a następuje wyłącznie na żądanie strony. Przed przeprowadzeniem postępowania organ administracji publicznej jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ograniczającego się do zbadania zagadnień formalnych. Z treści art. 149 K.p.a. wynika, kiedy organ jest władny wydać postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, bądź o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie ostatniego z powołanych rozstrzygnięć następuje wówczas, gdy wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i § 2 K.p.a., a także jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Wystąpienie jednej z wymienionych okoliczności skutkuje wydaniem przez właściwy organ postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że w świetle powyższych uregulowań właściwy organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wznowienie postępowania, jest obowiązany z urzędu zbadać zachowanie przedmiotowego terminu. Ewentualne wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony – mimo uchybienia terminu do złożenia wniosku – stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, jako że godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 K.p.a.). Dopiero pozytywne ustalenia w zakresie zachowania przedmiotowego terminu uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Natomiast w przypadku uchybienia przez wnioskodawcę terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania obowiązkiem organu administracji jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania – na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżący – składając wniosek z dnia 18.07.2012r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu L. pozwolenia na budowę – zachował ustawowo określony 1 – miesięczny termin do jego złożenia. Jak wynika bowiem z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga, że to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26.03.2010r., sygn. akt: I OSK 99/09 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31.03.2008r., sygn. akt: I SA/Wa 1235/07, LEX nr 517145). W przeciwnym wypadku należy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania – w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a. Jakkolwiek organ swobodnie ocenia przedstawione w tym zakresie dowody, to musi ocenić je i przedstawić swoje stanowisko w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Analizując pod tym kątem niniejszą sprawę Sąd uznał, że organ prawidłowo – na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego – uznał, że przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego, jednomiesięcznego terminu, od dnia w którym skarżący dowiedział się o istnieniu okoliczności, które podaje jako podstawę do wznowienia. Z. D., wymieniając w złożonym w dniu 18.07.2012r. podaniu podstawy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ww. rozstrzygnięciem z dnia 13.02.2008r., wskazał art. 145 § 1 pkt 4 (brak udziału strony w postępowaniu – bez własnej winy) i pkt 5 (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję). W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że pomimo iż jest właścicielem działki nr [...], sąsiadującej z terenem inwestycji, nie był informowany o postępowaniu prowadzonym w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę leśniczówki. W piśmie z dnia 30.08.2012r. (K-I-3) skarżący, odpowiadając na wezwanie organu do wskazania terminu, w którym powziął wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (K-I-2), wskazał jedynie, że o wydaniu decyzji z dnia 13.02.2008r. dowiedział się w dniu 18.07.2012r. podczas rozmowy z J. J.– Naczelnikiem Wydziału Budownictwa i Zagospodarowania Przestrzennego Starostwa Powiatowego, a dokładne informacje uzyskał z pisma Starosty znak: [...] z dnia 19.07.2012r. W związku z treścią wyjaśnień Z. D. ocena zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania może być oceniana wyłącznie przez pryzmat przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Po dogłębnej analizie akt administracyjnych niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniami zawartymi w piśmie skarżącego z dnia 30.08.2012r. Jak słusznie bowiem zauważyły organy orzekające – ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. – Z. D. wiedzę o wydaniu decyzji z dnia 13.02.2008r. powziął wcześniej od wskazywanych w wyjaśnieniach z dnia 30.08.2012r. dat. Potwierdza to treść jego pisma, złożonego w dniu 13.06.2012r. (K-I-8) w siedzibie Starostwa Powiatowego, w którym skarżący wniósł cyt. "o wgląd w akta sprawy związanej z procesem wydania Decyzji pozwolenia na budowę dotyczącej inwestycji zrealizowanej w 2008r. przez N. , której celem była budowa leśniczówki na działce nr ew. [...]". Nie budzi wątpliwości Sądu, że skoro Z. D. zwrócił się do właściwego organu – Starosty o udostępnienie materiałów dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę istniejących już od dłuższego czasu obiektów, to musiał dysponować wiedzą na temat wcześniejszego wydania tego rozstrzygnięcia. Znamienne pozostaje przy tym, że Z. D. jest od dnia 26.09.2007r. właścicielem działki nr [...], sąsiadującej z objętą inwestycją działką nr [...], wobec czego nie mógł nie zauważyć powstawania kwestionowanej obecnie inwestycji. Jak wynika z materiału dowodowego odległość budynku mieszkalnego leśniczówki od granicy z działkę nr [...] wynosi 55 m (K-I-2), przy czym osadnik gnilny kwestionowanej przez stronę oczyszczalni ścieków znajduje się w bezpośredniej bliskości tego obiektu, zaś trzy rury drenażu rozsączającego wodę z oczyszczalni (o długości 19 m każda) kończą się w połowie odległości pomiędzy budynkiem leśniczówki a działką nr [...] (K-I-83, K-I-84, K-I-5). Podkreślić przy tym trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego, kwestionującego stanowisko organów obu instancji, miał on świadomość tego, że przedmiotowa inwestycja nie może być samowolą budowlaną. W swoim wniosku z dnia 13.06.2012r. Z. D. expressis verbis wskazał bowiem na "Decyzję pozwolenie na budowę". W rezultacie powyższe pismo nie miało charakteru zapytania o charakterze ogólnym – w kwestii tego, czy pozwolenie na budowę zostało w ogóle wydane (co mogłoby uprawdopodobnić twierdzenia skarżącego o braku jego wiedzy w tym zakresie) – stanowiąc wyłącznie żądanie udostępnienia dokumentacji dotyczącej konkretnie wskazanej "Decyzji pozwolenia na budowę dotyczącej inwestycji zrealizowanej w 2008r. przez N. , której celem była budowa leśniczówki na działce nr ew. [...]". Powyższe świadczy, zdaniem Sądu, o uchybieniu przez Z. D. terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego. Wniosek w tym przedmiocie, z powołaniem się na przesłankę braku udziału w postępowaniu bez własnej winy, skarżący złożył bowiem dopiero w dniu 18.07.2012r., podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że o wydaniu ostatecznej decyzji z dnia 13.02.2008r. wiedział już w dniu 13.06.2012r. Tymczasem, jak wynika z art. 148 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), a termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Oznacza to, że organy rozpatrujące wniosek skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz zasadnie odmówiły wznowienia wnioskowanego postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych. Wydane rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych postanowień. Nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi dotycząca nieprawidłowości, do jakich miało dojść przy wydawaniu pozwolenia na budowę spornej inwestycji. W niniejszej sprawie Sąd, związany granicami sprawy (art. 134 ustawy P.p.s.a), mógł zbadać wyłącznie legalność postanowień wydanych w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego – w aspekcie zgodności z art. 145 § 1, art. 148 i art. 149 K.p.a. Końcowo należy jeszcze raz wyjaśnić stronie, że wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi – wobec konieczności zabezpieczenia zasady trwałości wydanych decyzji ostatecznych, związanej bezpośrednio z gwarantowaniem pewności obrotu prawnego. W przypadku braku spełnienia tych przesłanek obowiązkiem organów administracji publicznej jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i w tym zakresie nie występuje jakiegokolwiek uznanie administracyjnego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.