II SA/Ke 342/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę postanawia: przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 342/08 U Z A S A D N I E N IE Postanowieniem z dnia 17 lutego 2010r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach przyznał od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego T. P. kwotę 292,80 zł, w tym 52,80 zł VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz 17 zł tytułem wydatków. W sprzeciwie od tego postanowienia radca prawny podniósł, że przepis § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, należy odnosić tylko do tych radców prawnych, którzy wykonują obsługę prawną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pełnomocnik skarżącej natomiast, wykonuje obsługę prawną w ramach stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście – stałej umowy zlecenia, zawartej z osobą prawną, która zgodnie z art. 15 ust.3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, nie podlega temu podatkowi. Skarżący wyjaśnił, że pełnomocnikiem z urzędy został ustanowiony pierwszy raz, ustanowienie to ma charakter jednorazowy i niezależny od jego woli. Okoliczności wykonania tej jednorazowej czynności nie wskazują na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy, a zatem nie będzie miał tu zastosowania art. 15 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług. Skarżący wyjaśnił ponadto, że opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł została poniesiona przez skarżącą, co wynikało z komparycji skargi kasacyjnej oraz dowodu jej uiszczenia. Wobec powyższego radca prawny wniósł o przyznanie na jego rzecz kwoty 240 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, bez VAT i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem rozpoznania jest zatem wniosek radcy prawnego o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 15 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4 tego rozporządzenia oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 2 lit.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c cyt. rozporządzenia, stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - wynosi 240 zł. Przepis § 2 ust.3 stanowi zaś, że w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłatę powyższą sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Bezspornym jest, że pomoc prawna udzielona przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu stanowi świadczenie usług, o jakim mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 w zw z. art. 8 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54 poz. 535 ze zm.), opodatkowane tym podatkiem. W ocenie Sądu, podwyższenie wynagrodzenia należnego radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu o obowiązującą stawkę VAT, jak stanowi § 2 ust.3 rozporządzenia, następuje jednak tylko wówczas, gdy radca prawny jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 15 ust.1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności (ust.1). Działalność gospodarcza obejmuje zaś wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (ust.2). Jednocześnie ust.3 pkt 3 przytaczanego art. 15 stanowi, że za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich. Z kolei przepis art. 13 pkt 8 lit.a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9 (przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej). Jak wynika z oświadczenia radcy prawnego T. P., nie prowadzi on kancelarii i wykonuje obsługę prawną w ramach stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście z tytułu stałej umowy zlecenia zawartej z osobą prawną. Takie wykonywanie zawodu odpowiada przepisowi art. 8 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. 2010. 10.65), zgodnie z którym radca prawny wykonuje zawód w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce cywilnej, jawnej partnerskiej lub komandytowej. Zgodnie zaś z art. 15 ust.1, 2 i 3 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 13 pkt 8 lit.a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, świadczenie usług prawniczych w sposób realizowany przez radcę prawnego T. P. powoduje, że nie jest on płatnikiem VAT. Ponadto, na podstawie świadczonej przez radcę prawnego pomocy prawnej udzielonej w niniejszej sprawie z urzędu, nie można przyjąć, aby miał on zamiar wykonywania tej czynności w sposób częstotliwy (art. 15 ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług). W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że z mocy powołanych wyżej przepisów, radca prawny T. P. nie jest płatnikiem podatku od towarów i usług, a zatem przepis § 2 ust.3 rozporządzenia nie ma w sprawie zastosowania. Nie było także podstaw do przyznania od Skarbu Państwa kwoty 17 zł. tytułem opłaty skarbowej od udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa, skoro - jak podniesiono w sprzeciwie - opłatę tę uiściła skarżąca J. B.. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.