II SA/Ke 36/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego D. J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z [...] orzekającej o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że jak wynika z akt sprawy M.W. złożył 23 lipca 2018 r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje lokal przy ul. [...] w K. o powierzchni użytkowej 16,20 m2. Lokal ten wyposażony jest w centralne ogrzewanie oraz centralnie ciepłą wodę. Dochód wnioskodawcy stanowi emerytura z KRUS oraz nadpłata CO. Deklarowany dochód z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku wyniósł 2.867,19 zł, miesięczny dochód gospodarstwa domowego wyniósł 955,73 zł. Dochód ten nie przekracza zatem kwoty 175% najniższej emerytury czyli 1.802,15 zł (1.029,80 zł x 175%). Cytując treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U.2017.180), dalej zwanej "ustawą", organ II instancji stwierdził, że 15% dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi 143,36 zł (955,73 zł x 15%). Z kolei powierzchnia użytkowa zajmowanego mieszkania (16,2 m2), nie przekracza powierzchni normatywnej, która zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi 35,00 m2. Wydatki na powierzchnię użytkową w omawianym przypadku wynoszą 151,45 zł. Organ odwoławczy zauważył, że powyższy lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego. W takiej sytuacji, zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, za wydatek stanowiący podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału uznaje się równowartość 10 kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz równowartość 2 kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę. W omawiany przypadku ryczałt ten wynosi więc 5,72 zł (10kWh x 0,5721 zł x 1 os.). Organ II instancji wskazał, że wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnica między wydatkami przypadającymi na powierzchnię normatywną lokalu wynoszącymi łącznie z ryczałtem 157,17 zł ( 151,45 zł + 5,72 zł), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego wynoszącymi 143,36 zł w gospodarstwie jednoosobowym. W omawianym przypadku różnica ta wynosi 13,81 zł (157,17 zł - 143,36 zł). Tymczasem, stosownie do art. 7 ust. 6 ustawy, dodatku mieszkaniowego nie przyznaje się, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2% kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji, czyli niższa niż 20,60 zł (1.029,80 zł -najniższa emerytura x 2% = 20,60 zł.) Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo odmówił wnioskodawcy prawa do wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do treści odwołania organ zaznaczył, że dodatki mieszkaniowe nie są przyznawane uznaniowo. Przysługujący dodatek mieszkaniowy i jego wysokość podlegają ścisłemu obliczeniu arytmetycznemu, zależnie od liczebności gospodarstwa domowego, wielkości powierzchni użytkowej mieszkania, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek i wysokości dochodów, jakie członkowie gospodarstwa domowego uzyskiwali w okresie trzech miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym zastał złożony wniosek. Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy przy wydawaniu decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego uwzględnia się kwotę najniższej emerytury obowiązującą w dniu złożenia wniosku, ogłaszaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, 1948, 2036 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 2 i 38). Kwota najniższej emerytury na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kolegium wynosiła 1.029,80 zł. Dodatkowo organ odwoławczy stwierdził, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. w prawidłowej kwocie uwzględnił dochód ze świadczenia emerytalno-rentowego, gdyż dla potrzeb ustalenia dochodu należało przyjąć wysokość emerytury brutto, jaką w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku (w niniejszym przypadku kwiecień, maj, czerwiec 2018 r.), otrzymała strona, czyli kwotę 2.857,25 zł (świadczenia z KRUS) + 9,94 zł (nadpłata CO) = 2.867,19 zł : 3 miesiące = 955,73 zł dochód miesięczny. Definicję dochodu na potrzeby ustawy o dodatkach mieszkaniowych zawiera art. 3 ust. 3 tej ustawy. Przepis ten w sposób enumeratywny wymienia jakiego rodzaju świadczeń nie wlicza się do dochodu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję M.W. zarzucił brak przestrzegania przez organy ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz wskazał, że nie odliczono od dochodów kosztów ich uzyskania oraz nie odróżniono gospodarstwa jednoosobowego od wieloosobowego i ich dochodów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Dodał, że "organ nie uwzględnił składek na ubezpieczenie społeczne oraz, że organ uwzględnił kwotę netto, a powinien kwotę brutto przez co obniżył dochody skarżącego". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie jedynym powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego było ustalenie przez organy, że w sprawie ma zastosowanie art. 7 ust. 6 ustawy, zgodne z którym dodatku mieszkaniowego nie przyznaje się, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2 % kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, przy wydawaniu decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego uwzględnia się kwotę najniższej emerytury obowiązującą w dniu złożenia wniosku, ogłoszoną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.). Jak prawidłowo ustaliły organy, stosownie do komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. z 2018 r., poz. 216), wysokość najniższej emerytury i renty w dniu złożenia przez skarżącego wniosku, to jest 23 lipca 2018 r., wynosiła 1029,80 zł. W związku z tym zawarte w odwołaniu twierdzenie, że najniższa emerytura wynosi 1750 zł jest zupełnie bezpodstawne. Powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego wynosi 16,2 m2, jest więc niższa od powierzchni normatywnej wynoszącej w przypadku jednoosobowej rodziny 35 m2. W takiej sytuacji, stosownie do art. 6 ust. 9 ustawy dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy pomiędzy wydatkami ponoszonymi za ten lokal mieszkalny a odpowiednią kwota wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 lub w ust. 2 pkt 1-3. Ponieważ skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego średni miesięczny dochód jest niższy niż 150% najniższej emerytury, w sprawie ma zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego ( w tym przypadku są to wydatki ponoszone przez skarżącego na mieszkanie), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym. We wniosku o przyznanie dodatku skarżący wskazał, że jego dochód za 3 miesiące brutto wyniósł 2867,19 zł, na którą to kwotę składa się emerytura z KRUS - 2857,25 zł oraz kwota 9,94 zł z tytułu nadpłaty za CO, natomiast jego dochód miesięczny wyniósł 955,73 zł. Taki też dochód wynika ze znajdującego się w aktach potwierdzenia wypłaty (k. 11). W związku z tym organ ustalił, że 15 % z kwoty 955,73 wynosi 143,36 zł. Jednocześnie, na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku oraz dołączonej do niego umowy najmu oraz pisma MZB w K. organ ustalił, że miesięczne wydatki na mieszkanie, o których mowa w art. 6 ust. 3-6 ustawy wynoszą łącznie 157,17 zł, na którą to kwotę oprócz wydatków wskazanych w umowie najmu i piśmie MZB w K. (151,45 z.) składa się ustalona przez organ, stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 156, poz. 1817) kwota 5,72 zł stanowiącą równowartość 10 kWh (lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego z zewnętrznego źródła). Różnica pomiędzy wydatkami na mieszkanie, a kwotą odpowiadającą 15% dochodów skarżącego wynosi więc 13,81 zł ( 157,17 - `143,35) i jest niższa od kwoty 20,60 zł, stanowiącej 2% najniższej emerytury ( 1029,80 x 2 %). Jak wynika zarówno z odwołania jak i skargi, skarżący nie kwestionuje ustaleń organów co do ponoszonych wydatków na lokal mieszkalny, natomiast nie zgadza się z ustalonym dochodem. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575, 1583 i 1860 oraz z 2017 r. poz. 60). Wyżej zacytowany przepis zawiera enumeratywnie wyliczone przychody nie wchodzące do dochodu oraz zamknięty katalog kosztów i składek podlegających odliczeniu. Jak wynika ze skargi, jej autor zarzucił, że nie zostały odliczone koszty uzyskania dochodu. Zauważyć jednak należy, że skarżący utrzymuje się i utrzymywał w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, z emerytury i nie wykazał, aby w związku z tym poniósł jakieś koszty. Z kolei na rozprawie pełnomocnik skarżącego zarzucił, że nie zostały odliczone składki na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć jednak należy, że skarżący jako emeryt płaci jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne, które, stosownie do zacytowanego wyżej art. 3 ust. 3 ustawy nie podlegają odliczeniu od przychodów. Sąd z urzędu zauważa, że może budzić pewne wątpliwości w świetle decyzji Prezesa KRUS z [...], ustalającej poczynając od dnia 1 marca 2018 r. wysokość świadczenia emerytalnego na kwotę 921,99 zł, ustalenie dochodu z emerytury za miesiące maj i czerwiec 2018 r. w wysokości po 967,63 zł (takie kwoty emerytury wskazane są w potwierdzeniu wypłaty). Niewyjaśnienie jednak przez organy tej wątpliwości nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem gdyby uwzględnić do wyliczeń wskazaną przez skarżącego w odwołaniu kwotę 912,86 zł (a więc nawet niższą niż kwota 921,99 zł ustalona w decyzji Prezesa KRUS z [...]), i to bez doliczenia nadpłaty za CO, to i tak kwota dodatku mieszkaniowego byłaby niższa od kwoty 20,60 zł, stanowiącej 2 % najniższej emerytury (912,86 x 15 % = 136,93 zł; 157,17 – 136,93 = 20,24 zł). W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, że art. 3 ust. 3 ustawy nie przewiduje odliczania od przychodów podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wskazał między innymi NSA w wyroku z 22 marca 2018 r. w sprawie o sygn. I OSK 1029/16 (dostępnym w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych), "w powyższym przepisie ustawodawca wprost wskazał, jakich składników nie należy wliczać do dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz o jakie składniki można pomniejszyć przychody. Nie przewidziano w nim możliwości odliczenia od dochodu kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych powiększającego dochód netto. Rozwiązanie to skorelowane jest z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy, który określa kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Przepis ten stanowi, że średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Najniższa emerytura, według art. 3 ust. 2 ustawy, obowiązująca w dniu złożenia wniosku to emerytura ogłaszana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy emerytalno-rentowej. Powyższe wskazuje, iż odpowiednia wysokość średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy powiązana została z wysokością najniższej emerytury, która - co należy podkreślić - ogłaszana jest w kwocie brutto zawierającej należny podatek dochodowy od osób fizycznych. Przyjęcie wykładni art. 3 ust. 3 ustawy proponowanej przez stronę skarżącą prowadziłoby więc do nieracjonalnej sytuacji, gdy kryterium dochodowe ustalone w kwocie brutto odnoszone byłoby do kwoty netto średnich miesięcznych dochodów osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy". Powyższe stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Na koniec stwierdzić należy, że zupełnie niezrozumiały jest podniesiony na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzut, "że organ uwzględnił kwotę netto, a powinien kwotę brutto przez co obniżył dochody skarżącego". Dlatego też do tego zarzutu Sąd nie może się odnieść. Natomiast podniesiony w skardze przez jej autora zarzut, że organ nie odróżnia gospodarstwa jednoosobowego od wieloosobowego jest bezzasadny. Właśnie uwzględniając to, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ustalając wysokość dodatku mieszkaniowego organy, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, uwzględniały 15 % dochodów. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 250 tej samej ustawy oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c w zw. z § 4 ust 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w spawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie.