II SA/Ke 365/08

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 19 września 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. A. W. złożył dnia 12 sierpnia 2008 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 kwietnia 2008 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, uzupełniony w dniu [...] na formularzu urzędowym PPF. Wnioskodawca podał, że ma żonę, syna i córkę, ale nie prowadzi wspólnego z nimi gospodarstwa domowego. Dzieci są na utrzymaniu jego żony. Skarżący ma z żoną rozdzielność majątkową, ale zamieszkuje u niej w domu i korzysta z jej wsparcia finansowego, pozwalającego na utrzymanie. Wnioskodawca ze względu na stan zdrowia nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu. Skarżący nadesłał do akt sprawy II SA/Ke 111/08 odpis zeznania podatkowego, z którego wynika, że zamknął rok 2007 r. stratą finansową i wypis aktu notarialnego z dnia [...] Repertorium A Nr [...] zawierającego umowę zniesienia wspólności majątkowej pomiędzy A. W. a R. W.. Skarżący podał, że jest współwłaścicielem w ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 1 ha i współwłaścicielem w ½ części działki o powierzchni 600 m kw, na której budowany jest budynek mieszkalno-usługowy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oceniając zasadność zastosowania wobec wnioskodawcy instytucji prawa pomocy, nie można pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim, nawet jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej "k.r.o.") małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.) Oznacza to, że także dochody i stan majątkowy żony wnioskodawcy należy uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Zarówno zatem konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca oświadczył jednoznacznie, iż korzysta ze wsparcia finansowego żony. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma U. i J. R. z dnia 5 grudnia 2006 r. wynika, że żona skarżącego – R. W. jest radną. Na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie określenia zasad przyznawania diet dla Radnych Rady Miejskiej, radnym przysługuje miesięczna dieta w wysokości 1363 zł. Na stronie internetowej Urzędu Miasta podano informację, że radna R. W. jest Wojewódzkim Komendantem oraz zamieszczono jej oświadczenie majątkowe z dnia 27 grudnia 2006r., w którym wskazała, że przez ostatnie miesiące otrzymywała miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości [...] zł i wykazała kredyt hipoteczny na kwotę 260000 zł zaciągnięty na 20 lat. Ponadto podała, że posiada dzieła sztuki – obrazy o wartości powyżej 10.000 zł. Poza tym w oświadczeniu majątkowym wykazała współwłasność tych samych nieruchomości, które wskazał jej mąż w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, iż pomoc finansowa udzielana przez żonę musi być znacząca, skoro wnioskodawca, który nie wykazuje dochodu, jest w stanie realizować wymagającą wysokich nakładów finansowych inwestycję, co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych dołączonych do rozpatrywanej sprawy i sprawy II SA/Ke 111/08. Jak wynika bowiem z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie pozwolenia na budowę i zatwierdzonego nią projektu budowlanego załączonego, jest to 4 – kondygnacyjny budynek usługowo – mieszkalny o 4 lokalach mieszkalnych i biurowych wraz z garażami. Ponadto, pomimo wykazywanej straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2007r., wnioskodawcy udało się pod koniec 2006r. wznowić roboty budowlane i wykonać do dnia 16 kwietnia 2007r. fundamenty, ściany piwnic i części szalunków, co potwierdza protokół kontroli z tego dnia (K-I-36– II SA/Ke 111/08). Następnie – do dnia kolejnej kontroli w dniu 2 sierpnia 2007r. – skarżący wykonał 4 słupy żelbetowe, stopy fundamentowe przed garażami, szalunek stropu nad piwnicami (ok. 80 %) i zbrojenie (K-I-58 – II SA/Ke 111/08). Natomiast jak wynika z protokołu kontroli z dnia 31 sierpnia 2008 r. skarżący wykonał kolejny słup żelbetowy i szalunek (K-I-58 – II SA/Ke 365/08). Fakt realizacji tego typu inwestycji świadczy o tym, że skarżącego nie można uznać za osobę ubogą, której pomocy winien udzielić Skarb Państwa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Choć A. W. nie wykazuje dochodu, to przy ocenie jego sytuacji finansowej należy uwzględnić, że przy pomocy żony, która udziela mu pomocy materialnej, jest on w stanie zgromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł (wpis od skargi) oraz opłacenie adwokata z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.