II SA/Ke 370/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2008r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.) nie stwierdził u Z. J. choroby zawodowej – zespół wibracyjny – wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz.1115 ) W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji organ I instancji wskazał, iż Z. J. był zatrudniony: - w okresie od 1.IX.1969r. do 26.VII.2002r. w A. na stanowisku ucznia zawodu, st. prasera, operatora urządzeń czyszczących, kierowcy suwnicy w narażeniu na hałas na poziomie 99 gB, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym, - w okresie od 29.VII.2002r. do 30.X.2003r. w B. na stanowisku kierowcy suwnicy w narażeniu na hałas, pył, drgania mechaniczne, - w C. na stanowisku kierowcy suwnicy manipulacyjno-transportowej w narażeniu na hałas, drgania mechaniczne. W związku z postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w kierunku podejrzenia choroby zawodowej u Z. J. – zespołu wibracyjnego, wymienionego poz. 22 wykazu chorób zawodowych Z. J. został skierowany przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu oceny narażenia zawodowego na drgania mechaniczne. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] uznał, iż brak jest podstaw do rozpoznania u Z. J. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego (pozycja 22 wykazu chorób zawodowych), w uzasadnieniu podając, że na podstawie badań wykonanych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, analizy dostarczonej dokumentacji medycznej leczenia i oceny narażenia zawodowego na wibrację ogólną i miejscową przeprowadzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego brak jest podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Przeprowadzone badania nie wykazały klinicznych cech zespołu wibracyjnego wywołanego narażeniem na drgania mechaniczne zarówno o działaniu miejscowym, jak i ogólnym. Wyniki prób oziębiania, uciskowej oraz termometrii skórnej były prawidłowe, a w badaniu rtg rąk i stawów łokciowych nie stwierdzono zmian charakterystycznych dla postaci kostnej zespołu wibracyjnego. Natomiast zgłaszane przez skarżącego dolegliwości należy wiązać ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa szyjnego (wielopoziomowa dyskopatia szyjna) oraz najprawdopodobniej z naczyniopochodnymi zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym. Skarżący Z. J. odwołał się od wyżej wymienionego orzeczenia i w wyniku tego został skierowany na ponowne badania - do Instytutu Medycyny Pracy . Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] roku powyższy Instytut również orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego. W odwołaniu od tej decyzji Z. J. podniósł, iż nie zgadza się z orzeczeniem wydanym w Instytucie i "ma krytyczne nastawienie co do analizy" choroby i dokumentów jego choroby. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania, w oparciu o art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. Nr `122 z 2006r. poz. 851 ze zm.), § 1 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115 ) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy uznał, iż odwołanie jest niezasadne. Wskazał, że skarżący Z. J., będąc zatrudniony w latach 1969- 2004 w różnych zakładach pracy był narażony na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym. W sprawie niniejszej był dwukrotnie badany w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych w dziedzinie medycyny pracy i zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...], jak i Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w orzeczeniu z dnia [...] w oparciu o dostarczoną dokumentację lekarską, ocenę narażenia zawodowego pracownika, jak również przeprowadzone badania lekarskie oraz na podstawie wyników badań pomocniczych ukierunkowanych na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych narażenia na wibrację miejscową, stwierdziły o braku podstaw do rozpoznania u Z. J. choroby zawodowej zarówno w postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. W obu orzeczeniach lekarskich stwierdzono, iż rozpoznane zmiany chorobowe u Z. J. nie są objęte wykazem chorób zawodowych, o których mówi rozporządzenie RM z dnia 30 lipca 2002roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych tych sprawach (Dz.U. Nr 132 z 2002roku, poz.1115). Organ odwoławczy stwierdził, że oceniając postępowanie diagnostyczno-orzecznicze i wydane orzeczenia lekarskie, które mają cechy opinii biegłego (zgodnie z art. 84 § 1 kpa), nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia organu I instancji, gdyż postępowanie diagnostyczno-orzecznicze w kierunku rozpoznania u Z. J. choroby zawodowej zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydane w sprawie orzeczenia w sposób jasny i czytelny uzasadniają brak podstaw do rozpoznania u Z. J. choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał zatem, że organ I instancji wydał decyzję zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności, stosownie do art. 7 kpa w toku prowadzonego postępowania podjął wszelkie niezbędnie środki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i stosując zasadę, wynikającą z przepisu art. 77 § 1 kpa w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowody, a następnie na jego podstawie ocenił, że okoliczność nie stwierdzenia u Z. J. choroby zawodowej została udowodniona (art. 80 kpa). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Z. J. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wniósł o "uznanie u niego choroby zawodowej". Ponadto skarżący wskazał, że lekarz neurolog badając go stwierdził: "podejrzenie choroby wibracyjnej u chorego narażonego na drgania mechaniczne w latach 1982-2004, dyskopatia szyjna ze zmianami zwyrodnieniowymi oraz zwężenie kanału kręgowego". W związku z tym skarżący uważa, że posiada chorobę zawodową, a decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest dla niego krzywdząca. Skarżący powołał się także na treść opinii "starszego asystenta Inspektora Sanitarnego" z dnia [...] stwierdzającego, że "w okresie zatrudnienia pracownik był narażony na drgania mechaniczne przy obsłudze prasy, urządzeń (szlifierki, dłutownice) oraz drgania mechaniczne o działaniu ogólnym przy obsłudze suwnicy manipulacyjno-transportowej, co mogło być przyczyną powstania zespołu wibracyjnego". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002roku, Nr 153, poz.1269) zadaniem Sądu Administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości, bądź zasad współżycia społecznego. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dotycząca nie stwierdzenia u Z. J. choroby zawodowej – zespół wibracyjny – wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz.1115 ). W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 z 2002roku, poz.1115), zwanego dalej "rozporządzenie", Państwowa Inspekcja Sanitarna wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdy zostają spełnione łącznie następujące przesłanki: - choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§ 5 rozporządzenia); - rozpoznanie schorzenia jako choroby zawodowej musi być objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia; - ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Państwową Inspekcję Sanitarną musi wykazać ścisły związek przyczynowy rozpoznanej choroby zawodowej z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy (§ 2 ust. 4 i ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). Niespełnienie którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek skutkuje wydaniem decyzji negatywnej w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, co miało miejsce w przedmiotowym przypadku, albowiem wobec skarżącego Z. J. w/w warunki nie zostały spełnione: nie rozpoznano choroby zawodowej – zespołu wibracyjnego, a rozpoznane u niego schorzenia nie są objęte wykazem chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. W tym miejscu wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r. sygn. akt P 23/07 (Dz.U. Nr 116, poz. 740 z dnia 12 lipca 2008r.), który orzekł: I. 1) art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz 2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II. Przepisy powołane w części I tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zakwestionowane przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, do nadejścia wskazanego terminu, uznany za niekonstytucyjny przepis zachowuje moc obowiązującą, a zatem musi być przestrzegany i stosowany przez wszystkich jego adresatów. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji takie rozstrzygnięcie zamieszczone w tekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest nie tylko ostateczne, ale i ma moc powszechnie obowiązującą. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonej w powołanym wyroku rozporządzenie RM zawiera regulacje procesowe, które nie modyfikują przepisów kpa i obwiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), lecz jedynie uszczegóławia i stanowi funkcjonalne uzupełnienie regulacji ustawowej pod kątem specyfiki spraw administracyjnych danego rodzaju. Państwowy Inspektor Sanitarny podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw jej stwierdzenia jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w tej sprawie. Nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok NSA z 9 lipca 1998r., sygn. II SA 634/98 , wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006, sygn. VII SA/Wa 1221/04, LEX nr 221953, uzasadnienie wyroku NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. II OSK 1078/06, LEX nr 315089). Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM i zasadą swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji stwierdzi, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). W sprawie niniejszej niesporne jest, że skarżący w okresie od 1969r. do 2004r. pracując w różnych zakładach pracy narażony był na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym i miejscowym. W toku postępowania administracyjnego Z. J. był dwukrotnie badany w jednostkach orzeczniczych, początkowo pierwszego szczebla – w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a następnie, po złożonym wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych, która przeprowadziła ponowne badania. Żadna z wyżej wymienionych jednostek orzeczniczych nie znalazła podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, i to zarówno jego postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Natomiast obie jednostki stwierdziły, iż rozpoznane schorzenie ma związek z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią w odcinku szyjnym (C4/C5, C5/C6, C6/C7), rwą barkową lewostronną w wywiadzie, rwą kulszową prawostronną w wywiadzie, podejrzenie mielopatii szyjnej, drżenia kończyn górnych. Powyższe schorzenia nie są następstwem wykonywania pracy w narażeniu na wibrację, co wraz z wynikami badań czynnościowych nie daje podstaw do rozpoznania u skarżącego postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego. Jak wynika z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych z dnia [...] dostarczone przez skarżącego radiogramy nie wykazały charakterystycznych dla zespołu wibracyjnego zmian w kościach rąk i stawów łokciowych, a zatem nie ma także podstaw do rozpoznania postaci kostno-stawowej tej choroby. Na podstawie dostarczonych badań obrazowych, oprócz wymienionej choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa w odcinku szyjnym rozpoznano u skarżącego drobne zmiany zwyrodnieniowe na krawędziach trzonów kręgów lędźwiowych. Dominujące jednak i dość zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe dotyczące odcinka szyjnego kręgosłupa wobec charakteru narażenia i rozkładu drgań mechanicznych i w porównaniu z niewielkimi zmianami w odcinku lędźwiowym przeczą ich etiologii zawodowej. Organ inspekcji sanitarnej, w oparciu o art. 80 kpa dokonał oceny orzeczeń lekarskich, mających walor opinii biegłego i nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności, zwłaszcza, że Instytut Medycyny Pracy w toku postępowania wywołanego odwołaniem skarżącego w piśmie z dnia 11.III.2008r., po zapoznaniu się z zarzutami odwołania poparł swoje stanowiska. Ponieważ w postępowaniu orzeczniczym uprawniona jednostka organizacyjna nie stwierdziła u skarżącego choroby zawodowej, o jakiej mowa w pkt 22 wykazu chorób zawodowych, a swoje stanowisko wiarygodnie uzasadniła organy inspekcji sanitarnej nie mogły wydać decyzji odmiennych od wniosków przedstawionych w tej opinii. Orzeczenia te zatem, oprócz dostarczonej dokumentacji lekarskiej, dokumentacji narażenia zawodowego skarżącego były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności, iż w badaniu przez neurologa zostało rozpoznane "podejrzenie choroby wibracyjnej u chorego narażonego na drgania mechaniczne w latach 1982-2004" - nie mogą stanowić podstawy do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem opinia ta została wydana przez lekarza nieuprawnionego do wydawania orzeczeń w przedmiocie uznania choroby zawodowej, a nadto określa tylko "podejrzenie" choroby, której wystąpienie wykluczyły jednostki orzecznicze po przeprowadzeniu badań lekarskich i zapoznaniu się z dokumentacją lekarską. Z tych względów w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, wobec czego skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu, o czym orzekł Sąd w sentencji wyroku.