II SA/Ke 390/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka-Armańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 września 2011r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. m z dnia [...] nr: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J. P. choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięć organów nadzoru i stopnia powiatowego inspekcji sanitarnej. Wyrokiem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 725/08 uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 1.10.2008r. nr SE IIIa-413/10/08 w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej J. P.. W wytycznych dotyczących dalszego postępowania WSA nakazał organowi II instancji rozważenie czy J. P. w okresach pracy w Cukrowni "C.", zwłaszcza w 2000r. i w 2005r. pracował w narażeniu na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy tj. w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Zalecono również dodatkową konsultację w jednostce orzeczniczej II stopnia. Z dokonanych przez ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ustaleń wynika następujący przebieg pracy J. P.: 1. Ślusarz w Hucie O. w O. m (Hala Stalowni) od 27.07.1964r. do 26.04.1966r., w narażeniu na hałas. 2. Przerwa w zatrudnieniu 2 lata i 4 miesiące. 3. Operator sprzętu w B. S.A. w K. od 7.09.1968 r. do 20.02.1970r., w narażeniu na hałas. 4. Przerwa w zatrudnieniu 3 miesiące. 5. Maszynista sprzętu ciężkiego w B. S.A. w K. od 27.05.1970r. do 31.01.1973r., w narażeniu na hałas. 6. Operator koparki w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego od 1.02.1973r. do 28.02.1977r. w narażeniu na hałas. 7. Maszynista koparki w B. w K. od 4.03.1977r. do 30.09.1980r., w narażeniu na hałas. 8. Maszynista koparki w obecnej H. w W. od 1.10.1980r. do 19.02.1981r.w narażeniu na hałas. 9. Operator koparki i ładowarki w Przedsiębiorstwie Transportowym w O. m od 24.02.1981 r. do 28.02.1994r., w narażeniu na hałas. 10. Przerwa w zatrudnieniu 6 miesięcy i 16 dni. 11. Operator ładowarki w Cukrowni "C." od 16.09.1994r. do 30.11.1994r. (76 dni łącznie z dniami wolnymi i świętami), w narażeniu na hałas. 12. Przerwa w zatrudnieniu 7 miesięcy. 13. Robotnik gospodarczy w Urzędzie Miasta O. od 3.07.1995r. do 29.12.1995r., bez narażenia na hałas. 14. Przerwa w zatrudnieniu 5 miesięcy. 15. Operator ładowarki w A. w O. m od 3.06.1996r. do 31.08.1996r., w narażeniu na hałas. 16. Przerwa w zatrudnieniu 17 dni. 17. Operator ładowarki w Cukrowni "C." od 18.09.1996r. do 18.12.1996r. (92 dni łącznie z dniami wolnymi i świętami), w narażeniu na hałas. 18. Przerwa w zatrudnieniu 9 miesięcy i 13 dni. 19. Operator ładowarki w Cukrowni "C." od 1.10.1997r. do 24.11.1997r. (55 dni łącznie z dniami wolnymi i świętami), w narażeniu na hałas. 20. Przerwa w zatrudnieniu 10 miesięcy i 6 dni. 21. Mechanik w Transporcie Samochodowym w O. m od 1.10.1998r. do 30.11.1998r., w narażeniu na hałas. 22. Przerwa w zatrudnieniu 1 rok i 10 miesięcy. 23. Operator ładowarki w Cukrowni "C." od 29.09.2000r. do 29.11.2000r. ( 52 dni łącznie z dniami wolnymi i świętami), w narażeniu na hałas. 24. Przerwa w zatrudnieniu 4 lata i 10 miesięcy. 25. Operator ładowarki w Cukrowni "C." od 5.10.2005r. do 6.12.2005r. ( 62 dni łącznie z dniami wolnymi i świętami), w narażeniu na hałas. Analizując przebieg zatrudnienia skarżącego organ II instancji stwierdził, że krótkotrwałe okresy pracy w Cukrowni C. zostały wykazane jako praca w warunkach narażenia na hałas, a więc stwarzające ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w oparciu o analizę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, przeprowadzone badania specjalistyczne oraz konsultację lekarską wydał w dniu 14 grudnia 2009r. dla J. P. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu. W uzasadnieniu podniesiono, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała obustronny niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej o średnim podwyższeniu progu słuchu wynoszącym dla ucha lewego 53dB, a dla ucha prawego 56dB, jednak audiogram wykonany w dniu 26.09.2000r. nie wykazał uszkodzenia słuchu spełniającego kryteria choroby zawodowej, co wskazuje, że pogorszenie słuchu nastąpiło w latach, w których tylko przez 62 dni (w 2005r.) istniało narażenie na działanie hałasu. Jednostka orzecznicza I stopnia stwierdziła, że tak krótkotrwała praca w narażeniu na ponadnormatywny hałas występujący na stanowisku operatora ładowarki nie mogła skutkować takim uszkodzeniem słuchu, jakie powstaje podczas kilkuletniego narażenia, natomiast wpływ na pogorszenie stanu narządu słuchu miały czynniki pozazawodowe, związane z ogólnym stanem zdrowia. J. P. skorzystał z prawa do badania w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia. Orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego na podstawie wyników ponownie przeprowadzonych badań lekarskich oraz analizy przekazanej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy przy piśmie z dnia 1.03.2010r., pełnej dokumentacji medycznej i oceny narażenia zawodowego, uznał brak podstaw do rozpoznania u J. P. choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na wielkość narażenia na hałas. Wyniki diagnostyki audiologicznej wykazały obustronny ubytek odbiorczy o lokalizacji ślimakowej o przesunięciu progu słuchu obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1,2,3kHz wynoszącym dla ucha lewego 49 dB, a dla prawego 47dB. W oparciu o audiogram wykonany w dniu 26.09.2000r. stwierdzono, że wykazane tam ubytki słuchu wynoszące dla ucha lewego 41dB i dla ucha prawego 31dB nie spełniały obowiązujących kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych zawodowego obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem. W orzeczeniu podzielono argumentację dotyczącą narażenia i jego skutków w okresie trwającym 62 dni pracy w 2005r. precyzując, że czynnikami pozazawodowymi, które mają wpływ na pogorszenie słuchu u J. P. są: zmiany związane z wiekiem, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia metaboliczne, w tym upośledzona tolerancja glukozy rozpoznana już w 2007r. w czasie poprzedniej hospitalizacji. W dodatkowej opinii lekarskiej wyrażonej w piśmie z dnia 3.01.2011r. nr L.dz. [...] nie uwzględniono zastrzeżeń J. P. co do audiogramu z 3.07.1996r., który jego zdaniem potwierdzał uszkodzenie nerwu słuchowego w uchu lewym w następstwie obsługi ładowarki. Jednostka orzecznicza II stopnia stwierdziła, że audiogram z 13.09.1994r. oraz 3.07.1996r. znajdujące się w dokumentacji medycznej, były już przedmiotem wcześniejszej analizy. Na podstawie audiogramu z 3.07.1996r. obliczono ubytki słuchu dla częstotliwości 1,2,i 3 kHz, które dla ucha lewego wynosiły 41dB, dla ucha prawego 20dB i określono, iż uszkodzenie słuchu ma charakter odbiorczy asymetryczny. Ustosunkowując się do zarzutu nie odniesienia się do uszkodzenia nerwu słuchowego w uchu lewym wyjaśniono, że audiometria tonalna umożliwia jedynie określenie wielkości ubytków słuchu i rodzaju niedosłuchu, nie pozwala zaś na dokładne ustalenie miejsca uszkodzenia narządu słuchu. Organ odwoławczy wskazał, że treść orzeczenia lekarskiego wiąże organ wydający decyzję w zakresie poczynionych w nim ustaleń tj. organy nie mają prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, a stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reasumując Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przez jednostki orzecznicze różnych szczebli uzyskano dwa spójne co do treści orzeczenia lekarskie, mające charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., które nie budzą wątpliwości pod względem ich rzetelności i wiarygodności. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na powyższe rozstrzygnięcie J. P. wnosił o powołanie biegłych lekarzy sądowych i specjalistów od szkodliwych warunków pracy celem ponownego przebadania w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej niedosłuchu. Skarżący podkreślał, iż prace wykonywał w warunkach szkodliwych dla zdrowia, które doprowadziły u niego do uszkodzenia słuchu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Celem prowadzonego postępowania było ustalenie, czy schorzenie w postaci niedosłuchu, które występuje u skarżącego, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869). Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (3 lipca 2009r.) stosuje się przepisy tego rozporządzenia, a czynności dokonane w toku postępowania pozostają skuteczne. Stosownie do przepisu art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych ( art. 2352 Kodeksu pracy). Wykaz chorób zawodowych określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, w którym pod poz. 21 wymieniono obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Podstawę decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jej wydanie poprzedza zatem postępowanie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej. Zgodnie z § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, bądź braku podstaw do jej rozpoznania wydawane jest przez lekarza wyspecjalizowanej jednostki diagnostycznej (pierwszego i ewentualnie drugiego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2), powołanej do rozpoznawania chorób zawodowych, w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia oraz ocenę narażenia zawodowego. Podkreślić przy tym trzeba, że organ inspekcji sanitarnej wydający decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej jest związany orzeczeniem lekarskim. Oznacza to, że nie jest on władny do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania w zakresie stwierdzonego schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, a organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do weryfikacji jego merytorycznej treści. Co najwyżej, jeśli w świetle wszystkich zgromadzonych dowodów orzeczenie to budzi wątpliwości, organ administracji może żądać wydania kolejnych orzeczeń, przez inne jednostki diagnostyczne. Orzekając jednak o chorobie zawodowej nie może dokonywać własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej i obowiązany jest przyjąć ustalenia wynikające z wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06). Ocena narażenia zawodowego, w oparciu o którą wydawane jest orzeczenie lekarskie jak i decyzja w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, dokonywana jest na etapie rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza jednostki orzeczniczej, a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej przez właściwy organ inspekcji sanitarnej. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na stosownym formularzu ("Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej"), przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ Kodeksu pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 cyt. rozporządzenia). Na gruncie niniejszej sprawy, uwzględniając powołane powyżej regulacje, wskazać należy, iż skarżący poddany został badaniom we właściwej jednostce diagnostycznej pierwszego stopnia, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, w oparciu o które wydane zostało orzeczenie lekarskie z dnia 14.12.2009r., stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej oraz jednostce orzeczniczej drugiego stopnia tj. Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego , które w orzeczeniu z dnia [...] również stwierdziło brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego przyznające zarówno orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy jak i orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy Zdrowia Środowiskowego walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Dane zawarte w tym orzeczeniu, uzyskane w wyniku przeprowadzonych badań w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określają, że stwierdzone u skarżącego zmiany chorobowe (niedosłuch) nie wypełniają kryteriów orzeczniczych choroby zawodowej określonych w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. W okresie narażenia do 26.09.2000r. według pomiarów w uchu prawym podwyższenie progu słuchu wynosiło odpowiednio 20 i 31 dB, natomiast w uchu lewym: 41 i 41dB, a więc poniżej kryterium 45 dB określonego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W odniesieniu do wykonywania pracy w narażeniu w Cukrowni C. przez 62 dni w 2005r. stwierdzono jednoznacznie, że tak krótkotrwałe narażenie nie mogło spowodować uszkodzenia słuchu jakie powstaje podczas kilkuletniego narażenia na hałas. Dodatkowo w orzeczeniu zwrócono uwagę na pozazawodowe czynniki mające wpływ na pogorszenie słuchu u J. P. Nie można zarzucić organom inspekcji sanitarnej zebrania materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, o czym świadczy uzupełnianie opinii lekarskiej na skutek zastrzeżeń skarżącego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, została podjęta po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego dokonano prawidłowej oceny zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a także orzeczeń lekarskich wydanych przez właściwe jednostki medyczne. Przyczyną wydania orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej było stwierdzenie, że do 29.11.2000r. średnie ubytki słuchu nie spełniały obowiązujących kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych zawodowego obustronnego odbiorczego ubytku słuchu a praca, którą skarżący wykonywał w narażeniu na hałas przez 62 dni w 2005r. nie mogła skutkować takim uszkodzeniem słuchu jakie powstaje podczas kilkuletniego narażenia na hałas, w związku z czym organ inspekcji sanitarnej nie mógł uznać schorzenia skarżącego za chorobę zawodową i słusznie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, nie budzą zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, co prowadzi do uznania, że wydanie zaskarżonej decyzji nie było dotknięte naruszeniem prawa. Wniosek skarżącego o powołanie biegłych lekarzy sądowych i biegłych specjalistów w celu stwierdzenia choroby zawodowej Sąd nie mógł uwzględnić. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, albowiem art. 106 tej ustawy może stanowić podstawę prawną wyłącznie do przeprowadzenia dowodu z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia w sprawie. Nadto, jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., do rozpoznawania chorób zawodowych właściwe są wyłącznie jednostki orzecznicze wymienione w § 6 ust. 1 w zw. z § 5 , do których biegli sądowi i specjaliści nie zostali zaliczeni. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.