II SA/Ke 402/19
WyrokWSA w Kielcach2019-08-21
Skład orzekający: Beata Ziomek, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana wzorów kart do głosowania na 14 dni przed wyborami sołtysów i członków rad sołeckich, dokonana zarządzeniem burmistrza, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności tego zarządzenia przez organ nadzoru?Ratio decidendi
Zmiana wzorów kart do głosowania na 14 dni przed wyborami, polegająca na zmianie kolejności imienia i nazwiska kandydata oraz pogrupowaniu kandydatów według zgłaszających, wykracza poza ramy zmian jedynie graficznych i stanowi istotne naruszenie prawa. Naruszenie to jest sprzeczne z § 17 ust. 3 Statutu Sołectw i Statutu Miasta Daleszyce, który wymaga ustalenia wzorów dokumentów wyborczych nie później niż 30 dni przed wyborami. W związku z tym, rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność zarządzenia burmistrza było zgodne z prawem.Stan faktyczny
Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce zmieniającego wzory kart do głosowania na wybory sołtysów i członków rad sołeckich. Wojewoda uznał, że zmiana dokonana na 14 dni przed wyborami narusza § 17 ust. 3 Statutu Sołectw, który wymaga ustalenia wzorów dokumentów wyborczych nie później niż 30 dni przed wyborami. Gmina Daleszyce wniosła skargę do WSA, argumentując, że zmiana miała charakter jedynie graficzny i nie była istotnym naruszeniem prawa. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Daleszyce na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 9 kwietnia 2019 r. nr PKN.I.4130.47.2019 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie ogłoszenia zmiany załączników do zarządzenia w sprawie przeprowadzenia wyborów oddala skargę.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 9 kwietnia 2019 r. znak: PNK.I.4130.47.2019 Wojewoda Świętokrzyski, działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.g., stwierdził nieważność zarządzenia nr 33/2019 Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce z dnia 11 lutego 2019 r. w sprawie ogłoszenia zmiany załączników nr 17, 18, 19, 20 do zarządzenia nr 16/2019 Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce z dnia 23 stycznia 2019 r. w sprawie przeprowadzenia wyborów Sołtysów, członków Rad Sołeckich, Przewodniczącego Zarządu Miasta oraz członków Zarządu Miasta Daleszyce na terenie Miasta i Gminy Daleszyce.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda wskazał, że dokonana ocena legalności przedmiotowego zarządzenia wykazała, iż zostało ono podjęte z istotnym naruszeniem prawa, a mianowicie § 17 ust. 3 Statutu Sołectw oraz Statutu Miasta Daleszyce, stanowiących załączniki do uchwały nr XLIV/44/2018 Rady Miejskiej w Daleszycach z dnia 25 kwietnia 2018 r. ze zm. Zgodnie z treścią ww. § 17 ust. 3 "Wybory Sołtysa i członków Rady Sołeckiej zarządza Burmistrz nie później niż 30 dni przed planowanym terminem ich przeprowadzenia ustalając kalendarz wyborczy oraz wzory: zgłoszenia kandydata na Sołtysa i członka Rady Sołeckiej, listy osób popierających kandydata, oświadczenia o zgodzie na kandydowanie, kart do głosowania, protokołów z głosowania, protokołów z ustalenia wyników wyborów oraz druków i formularzy niezbędnych przy procedurze wyborczej."
Organ nadzorczy wskazał, że z treści ww. przepisu prawa wynika wprost, iż wzory kart do głosowania powinny być ustalone nie później niż 30 dni przed planowanym terminem przeprowadzenia wyborów.
Zarządzeniem nr 16/2019 Burmistrz Miasta i Gminy Daleszyce zarządził przeprowadzenie wyborów na dzień 24 lutego 2019 r. W ocenie organu nadzorczego, zmiana kart do głosowania w dniu 11 lutego 2019 r. została zatem dokonana w sposób niezgodny z prawem.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze wywiódł Burmistrz Miasta i Gminy Daleszyce, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru. Strona skarżąca wyżej wymienionemu rozstrzygnięciu nadzorczemu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. poprzez uznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wydanie zarządzenia nr 33/2019 przez Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce z dnia 11 lutego 2019 r. nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa, co skutkowało uznaniem nieważności tego zarządzenia.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Do istotnego naruszenia prawa (sprzeczności z prawem) należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Przytoczona "sprzeczność z prawem", obejmuje naruszenia prawa o charakterze istotnym. Przez sprzeczność taką należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Skarżący wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż sprzeczność uchwały lub zarządzenia musi być oczywista i bezpośrednia. Ponadto za "istotne" naruszenie prawa uznać należy uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Natomiast naruszenia nieistotne to naruszenia drobne, mało znaczące, niedotyczące istoty zagadnienia. Za nieistotne naruszenie należy uznać takie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak nieścisłość prawna czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu.
Mając na uwadze powyższe skarżący podniósł, że bez wątpienia do istotnego naruszenia prawa w niniejszej sprawie nie doszło, bowiem przedmiotowe zarządzenie dotyczyło jedynie zmian graficznych w postaci kart do głosowania, co w żaden sposób nie miało bezpośredniego wpływu na przebieg przeprowadzonych wyborów, ani tym bardziej ich wyników.
Skarżący przyznał, że co prawda § 17 ust. 3 Statutu Sołectwa określa termin zarządzenia wyborów oraz ustalenia wzorów dokumentów, niemniej jednak w opinii skarżącego, wymieniony katalog spraw nie ogranicza w żaden sposób Burmistrza Miasta i Gminy do wydania kolejnego zarządzenia, uzupełniającego o brakujące wzory. Zdaniem skarżącego, przyjęcie założenia, że na 30 dni przed wyborami muszą być ustalone bezwzględnie wzory wszystkich dokumentów i organ wykonawczy gminy nie ma możliwości, w późniejszym terminie, zmiany lub ustalenia na nowo żadnych dokumentów prowadzi do błędnego wniosku, że wprowadzenie jakichkolwiek zmian jest niemożliwe, a tym samym ogranicza prawo organu wykonawczego gminy do wydawania zarządzeń w sprawie organizacji wyborów sołeckich.
Burmistrz Miasta i Gminy Daleszyce podniósł, że zgodnie z § 8 zarządzenia tego organu nr 16/2019 z dnia 23 stycznia 2019 r. w sprawach nieuregulowanych tym zarządzeniem, Statutem Sołectw lub Statutem Miasta Daleszyce decyzje podejmowane są na bieżąco przez Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce. Zapis ten umożliwia zapewnienie sprawnego przeprowadzenia wyborów na terenie Gminy i wprost wskazuje na pełne prawo wydawania w każdym czasie zarządzeń i dokumentów Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce związanych z procedurą wyborczą, jeżeli organ ten uzna to za konieczne i stosowne. Zmiana załączników dokonana zarządzeniem nr 33/2019 spowodowana była koniecznością ustalenia list na karcie do głosowania alfabetycznie z zachowaniem zasady nazwisko i imię oraz ustalenia list przez zgłaszających kandydatów do rad sołeckich. Karta jest przejrzysta, czytelna, a do tego Burmistrz miał prawo ustalić kartę do głosowania o takim wizerunku graficznym, w jakim uważał za stosowne, gdyż nigdzie nie zostało określone, jak ma wyglądać karta do głosowania w wyborach sołeckich. Układ karty do głosowania nie odbiega w żadnej mierze od ogólnie przyjętego wzoru kart np. kart do głosowania w wyborach do Sejmiku Województwa, gdzie na jednej karcie wyborczej znajduje się kilka list różnych komitetów, a w nich układ alfabetyczny kandydatów. Wzory kart zostały ustalone w zgodzie z § 23 ust. 1 Statutu Sołectwa, a ich kopie przekazano przy zarządzeniach wysłanych do organu nadzoru.
Jedynie z ostrożności skarżący podniósł, że wyborcy otrzymali w dniu głosowania, w siedzibach sołeckich komisji wyborczych karty do głosowania, z których jasno wynikało, kto jest kandydatem, ile kandydat ma lat i w jakim sołectwie kandyduje oraz w przypadku wyborów do rad sołeckich, przez kogo został wystawiony na listę. Nazwiska na listach ułożone zostały w sposób alfabetyczny. Burmistrz Miasta i Gminy oraz Pełnomocnik ds. Wyborów Sołeckich, nie otrzymali żadnych niepokojących sygnałów mogących świadczyć o tym, że karty do głosowania są nieczytelne, błędne, źle lub w jakiś sposób tendencyjnie czy stronniczo graficznie przygotowane. Każdy głosujący otrzymał karty ustalone zgodnie z prawem i odpowiadające zasadom ustalonym w Statutach Sołectw.
Mając na względzie powyższe Burmistrz Miasta i Gminy Daleszyce wniósł o wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i oświadczył, że skargę wnosi Gmina Daleszyce stosownie do art. 98 § 3 u.s.g.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302) - zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje z mocy art. 3 § 2 pkt 7 tej ustawy orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 148 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru, uchyla ten akt, zaś w przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi oddala ją na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Kwestię podejmowania rozstrzygnięć nadzorczych normuje rozdział 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym zatytułowany "Nadzór nad działalnością gminną". Przesłanki kontroli legalności zarządzeń organu gminy wyznacza przepis art. 85 u.s.g. zgodnie z którym nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem.
W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Z akt sprawy niniejszej wynika, że termin o którym mowa w art. 91 ust. 1 u.s.g. został zachowany.
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwa naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii ciężkich, rażących naruszeń. Tak więc, rozstrzygnięcie nadzorcze o nieważności uchwały lub zarządzenia zapada w razie ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną polegającą na tego rodzaju sprzeczności z prawem, która jest "czymś więcej" niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa (tak: W. Chróścielewski, Z. Kmieciak: Postępowanie w sprawach nadzoru nad działalnością komunalną, Warszawa 1995, s.28).
Ustawodawca nie wprowadził definicji pojęcia "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującymi, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003r., P 9/02, OTK-A, nr 9, poz. 100, wyrok NSA z 22 sierpnia 1990r., SA/Gd 796/90,ONSA 1990, Nr 4,poz.1).
W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym za naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności aktu uznaje się naruszenie istotne, tj. uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Za istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzeń takiego organu przyjmuje się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do ich podejmowania, podstawy prawnej ich podejmowania, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, LEX nr 33805, z dnia 8 lutego 1996r., SA/Gd 327/95, LEX 25639).
Sumując powyższe, nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie nieważności uchwały lub zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego może nastąpić tylko wtedy, gdy akt ten pozostaje w wyraźnej, jednoznacznej, sprzeczności z określonym przepisem prawa. Sprzeczność ta musi być oczywista i bezpośrednia. W tezie 1 wyroku z dnia 7 listopada 2007 r., IV SA/GI 928/07, LEX nr 400305, WSA w Gliwicach podkreślił, iż: "Dla stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia wystarczy istotne naruszenie prawa (oczywiste i bezpośrednie), nie jest konieczne - rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., ale również nie wystarcza naruszenie nieistotne".
Rozpoznając skargę gminy na akt nadzoru stwierdzający nieważność zarządzenia organu gminy, sąd obowiązany jest badać zwłaszcza treść samego zarządzenia, rozstrzygając między innymi to, czy akt nadzoru został wydany zgodnie z przepisem ustanawiającym kryteria stwierdzenie nieważności aktu jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotem oceny sądu musi być więc również ustalenie, czy rzeczywiście zarządzenie w sposób istotny narusza prawo. Działanie sądu winno mieć charakter dwustopniowy i obejmować badanie zgodności z prawem samego zarządzenia, potem badanie zgodności z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego jego nieważność.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżone w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada prawu. Należy zgodzić się z organem nadzoru, że organ wykonawczy gminy, zarządzeniem nr 33/2019, sprzecznie z treścią § 17 ust. 3 Statutu Sołectw oraz Statutu Miasta Daleszyce, stanowiących załączniki do uchwały nr XLIV/44/2018 Rady Miejskiej w Daleszycach z dnia 25 kwietnia 2018 r., ogłosił zmiany wzorów kart do głosowania bez zachowania 30-dniowego terminu dzielącego ogłoszenie druków i formularzu niezbędnych przy procedurze wyborczej od wyborów.
Podkreślić należy, że prawna możliwość wydawania przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego aktów w sprawach z zakresu administracji publicznej musi być zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Przypomnieć bowiem trzeba, że organ wykonawczy jednostki samorządu gminnego, podobnie jak inne organy administracji publicznej, co wyraźnie wynika z art. 7 Konstytucji RP, działa na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że w przeciwieństwie do podmiotów prywatnych, które mogą czynić wszystko, czego prawo nie zabrania, organy administracji mogą podejmować tylko te działania, na które im prawo zezwala. W działaniach tych organów nie stosuje się zasady "co nie jest zakazane, jest dozwolone", lecz regułę, zgodnie z którą "dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje". Każda czynność organu musi się zatem mieścić w ramach jego ustawowo określonego zakresu działania, według przypisywanej mu z mocy prawa właściwości (tak: NSA w wyroku z dnia 27 września 2017r., sygn. akt. I OSK 1066/17 i z dnia 30 września 1992r. sygn. akt SA/Gd 1008/92, ONSA 1993 nr 2 poz. 51 oraz P. Dobosz [w:] Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym pod red. P. Chmielnickiego, Warszawa 2007r., s. 103).
Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że statut jednostki samorządu terytorialnego, jak i statut jednostki pomocniczej gminy, należą do aktów prawa miejscowego powszechnie obowiązujących na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, a uchwały lub zarządzenia sprzeczne z przepisami tych statutów są nieważne, jako sprzeczne z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1996 r., sygn. akt II SA 3174/95).
W realiach rozpoznawanej sprawy podstawą stwierdzenia nieważności jest zatem oczywista sprzeczność zarządzenia nr 33/2019 Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce z § 17 ust. 3 Statutu Sołectw oraz Statutu Miasta Daleszyce, który określa termin zarządzenia wyborów oraz ustalenia wzorów dokumentów na 30 dni przed wyborami. Zarządzeniem nr 16/2019 z dnia 23 stycznia 2019 r. organ wykonawczy gminy zarządził przeprowadzenie wyborów na dzień 24 lutego 2019 r. wprowadzając jednocześnie wzory stosownych dokumentów, w tym wzory kart do głosowania, które stanowiły załączniki nr 17, 18, 19 i 20 do tego zarządzenia. Następnie zarządzeniem nr 33/2019 z dnia 11 lutego 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy Daleszyce zmienił wzory kart do głosowania stanowiące załączniki do zarządzenia z dnia 23 stycznia 2019 r. Zmiana kart do głosowania na 14 dni przed wyborami została zatem dokonana w sposób istotnie naruszający prawo.
Odnosząc się do stanowiska Gminy zaprezentowanego w skardze stwierdzić trzeba, że jest ono nieuzasadnione. Z jednej strony skarżąca wskazuje, że sprzeczność z prawem wydawanych przez organy gminy uchwał lub zarządzeń należy rozumieć jako "niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego", a następnie podnosi, że "bez wątpienia do istotnego naruszenia prawa w niniejszej sprawie nie doszło" (str. 2 skargi). Należy podkreślić, że statut jednostki samorządu terytorialnego, jak i statut jednostki pomocniczej - sołectwa, są aktami prawa miejscowego, które zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP zaliczane są do źródeł prawa powszechnie obowiązujących na obszarze działania organów, które je ustanowiły. W konsekwencji niezgodność zarządzenia organu wykonawczego gminy z postanowieniami statutu tej gminy oraz statutu sołectw stanowi istotne naruszenie prawa.
Nie do zaakceptowania jest twierdzenie skarżącej Gminy, zgodnie z którym § 8 zarządzenia nr 16/2018 z dnia 23 stycznia 2019 r. stanowiący, że "w sprawach nieuregulowanych tym zarządzeniem, Statutem Sołectw lub Statutem Miasta Daleszyce decyzje podejmowane są na bieżąco przez Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce", wprost wskazuje na pełne prawo wydawania w każdym czasie zarządzeń i dokumentów Burmistrza Miasta i Gminy Daleszyce związanych z procedurą wyborczą, jeżeli organ ten uzna to za konieczne i stosowne. Zauważyć trzeba, że: po pierwsze, regulacja ta dotyczy spraw nieuregulowanych Statutem Sołectw i Statutem Miasta Daleszyce, natomiast kwestia zarządzenia wyborów nie później niż 30 dni przed planowanym terminem ich przeprowadzenia poprzez ustalenie kalendarza wyborczego oraz wzorów m.in. kart do głosowania została określona wprost w § 17 ust. 3 ww. Statutów, po drugie, żadne z postanowień organu wykonawczego gminy nie może pozostawać w sprzeczności z aktami prawa miejscowego, a więc jak w sprawie niniejszej, z postanowieniami statutu. Organowi wykonawczemu gminy przysługuje prawo wydawania zarządzeń jednakże wyłącznie w zgodzie, na podstawie i w granicach upoważnień zakreślonych w przepisach prawa powszechnie obowiązujących.
Jak już wyżej wskazano, zgodnie z wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalności, organ gminy winien działać na podstawie i w granicach prawa (por. m. in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 184/14, CBOS). Zatem wolno organowi jedynie to, na co zezwalają przepisy prawa i może działać tylko tam i o tyle, o ile prawo go do tego upoważnia (por. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - Komentarz Zakamycze 1999 rok. str. 15). Natomiast obowiązkiem organu nadzoru kontrolującego prawidłowość podjęcia zarządzenia, w przypadku stwierdzenia nieważności kwestionowanego zarządzenia organu samorządu terytorialnego jest wykazanie, że jego treść rzeczywiście istotnie narusza prawo (por. wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 754/10, CBOS), co w niniejszej sprawie organ nadzoru uczynił.
Nie sposób zaakceptować stanowiska skarżącej Gminy, że przedmiotowe zarządzenie dotyczy jedynie zmian graficznych kart do głosowania. Porównując wzory kart do głosowania wprowadzone zarządzeniem nr 16/2019 z dnia 23 stycznia 2019 r. ze wzorami zmienionymi zarządzeniem nr 33/2019 z dnia 11 lutego 2019 r. stwierdzić należy, że we wszystkich wzorach kart do głosowania wprowadzono zmianę poprzez przedstawienie kandydata pierwotnie z "imienia i nazwiska" następnie z "nazwiska i imienia". Zamiana tej kolejności przy zachowaniu ustalania list kandydatów alfabetycznie prowadzi do zmiany pozycji kandydatów na tych listach. Natomiast we wzorach kart do głosowania stanowiących załączniki nr 18 i 20 dodatkowo pogrupowano kandydatów poprzez ustalenie list według zgłaszających tych kandydatów. W ocenie Sądu, wyżej opisane zmiany wykraczają poza granice zmian jedynie graficznych. Nadto, w ocenie Sądu, po to Rada Gminy określiła w Statucie termin ogłoszenia druków i formularzy na 30 dni przed wyborami, aby każdy mieszkaniec mógł się z nimi odpowiednio wcześniej zapoznać. W związku z tym zmiana kart do głosowania na 14 dni przed wyborami stanowi istotne naruszenie prawa powszechnie obowiązującego.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane zgodnie z prawem, gdyż zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności zakwestionowanego zarządzenia.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło