II SA/Ke 404/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikację kierowcy I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego J.B. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak: [...] orzekającą o zatrzymaniu M. B. prawa jazdy kat. A, B, B1, C, B+E, C+E do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 13.06.2008r. Komendant Wojewódzki Policji wystąpił do Prezydenta Miasta K. o sprawdzenie kwalifikacji M. B. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych przez niego uprawnień. W uzasadnieniu wniosku wskazał 5 przypadków naruszenia przez niego przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od 18.04.2007r. do 12.10.2007r., za co otrzymał w sumie 26 punktów karnych przekraczając dozwolony limit. W związku z wniesieniem przez M. B. uwag do ww. wniosku, po sprawdzeniu ich zasadności oraz uzyskaniu z Sądu Rejonowego we Włoszczowie dodatkowych informacji o wykroczeniu z dnia 12.10.2007r., Komendant Wojewódzki Policji pismem z dnia 5.08.2008r. wycofał swój wniosek z dnia 13.06.2008r. i skierował do organu pierwszej instancji nowy wniosek z dnia 6.08.2008r.(k.6 akt. adm) Z wykazu wszystkich naruszeń przepisów ruchu drogowego wynikało, że M. B. w ww. okresie zgromadził w sumie 30 punktów karnych. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 13.06.2008r. jako bezprzedmiotowe, a następnie w oparciu o nowy wniosek z dnia 6.08.2008r. wszczął postępowanie w sprawie zatrzymania M. B. prawa jazdy w związku z przekroczeniem 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. M. B. ponownie zwrócił się do Komendanta Policji z wnioskiem o skorygowanie wpisów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jednak organ policji nie dokonał żadnych zmian i poparł swój wniosek z 6.08.2008r. W efekcie decyzją z dnia 19 grudnia 2008r. Prezydent Miasta K. w oparciu o art. 138 ust.1 w zw. z art. 135 ust.1 pkt.1 lit.g ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekł o zatrzymaniu M. B. prawa jazdy kat. A, B, B1, C, B+E, C+E do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy. Rozpatrując odwołanie M. B. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej też jako Kolegium) wskazało, że decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta K. cofnął M. B. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych przez niego kategorii z powodu niepoddania się badaniom psychologicznym, na które został skierowany przez Komendanta Miejskiego Policji w R. w związku z udziałem w wypadku, w którym były ranne osoby. Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Z uwagi na wniesienie przez M. B. skargi na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego, Kolegium postanowieniem z dnia [...] zawiesiło postępowanie w sprawie odwołania od decyzji z dnia [...] orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy. Po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009r. sygn. II SA/Ke 203/09 oddalającego skargę M. B. na decyzję Kolegium z dnia 30 [...], organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] podjął zawieszone postępowanie odwoławcze. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym policjant zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem w razie m.in. przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (lit. g), jak również gdy wobec kierującego pojazdem wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy (lit. e). Do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest zatem konieczne fizycznie dysponowanie przez organ dokumentem zatrzymanym wcześniej przez policjanta. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 135 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym ma charakter obligatoryjny, a zatem w razie wystąpienia określonych w nim okoliczności, organ administracji ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. W sprawie bowiem bezsporne jest, że M. B. przekroczył limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , M. B. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji podnosząc, że decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Od decyzji tej żadna ze stron nie wniosła odwołania, zgodnie zaś z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie w ustawach szczególnych. W ocenie skarżącego organ był związany ostateczną decyzją o umorzeniu postępowania. Skarżący wskazał ponadto, że punkty, które zostały mu przypisane powinny ulec usunięciu z ewidencji w kwietniu 2008r., ponieważ zdarzenia, które były podstawą ich przyznania miały miejsce w kwietniu 2007r. Podniósł również, że Sąd Rejonowy we Włoszczowie postanowieniem z dnia 5 listopada 2007r. zwrócił mu prawo jazdy zatrzymane przez policjanta w czasie obowiązywania punktów karnych a decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. przywrócił mu uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi w związku z przedłożeniem opinii psychologicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 6 października 2010r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił organowi drugiej instancji naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutu odwołania dotyczącego konieczności usunięcia z ewidencji punktów karnych z uwagi na upływ jednego roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy w art. 135 ust. 1 i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Przepis art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g tej ustawy przewiduje obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy przez policjanta m.in. w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczy liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przepis art. 138 ust. 1 ustawy stanowi z kolei, że decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g, wydaje starosta (w niniejszej sprawie uprawnionym do wydania decyzji był Prezydent Miasta K. działającego na prawach powiatu ). Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), który poweźmie wiadomość o tym, że kierujący pojazdem przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, zobligowany jest wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy bez względu na to, czy uprzednio policjant zatrzymał prawo jazdy tego kierującego w myśl art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ww. ustawy. Prawo o ruchu drogowym przewiduje bowiem dwie formy zatrzymania prawa jazdy: zatrzymanie fizyczne polegające na faktycznym odebraniu prawa jazdy, oraz zatrzymanie prawne oznaczające wydanie postanowienia lub decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Obie formy zatrzymania prawa jazdy mają tę samą podstawę prawną, lecz różnią się tym, że tego pierwszego dokonuje policjant oraz w ograniczonym zakresie żołnierz Żandarmerii Wojskowej i inspektor Inspekcji Transportu Drogowego, a drugiego sąd, prokurator lub starosta (por. R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2005). Z treści art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. e wprost wynika, że policjant zatrzyma prawo jazdy w przypadku, gdy wobec kierującego pojazdem wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatem do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest potrzebne fizyczne dysponowanie przez niego dokumentem zatrzymanym wcześniej przez policjanta (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009r. sygn. I OSK 337/08). Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że punkty za zdarzenia, które miały miejsce w kwietniu 2007r. powinny zostać usunięte z ewidencji podkreślić należy, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) nie jest organem uprawnionym do weryfikowania zapisów w ewidencji, a jedynie do ustalenia, czy kierowca przekroczył liczbę punktów określonych w 135 ust. 1 pkt 1 lit. g Prawa o ruchu drogowym. Z brzmienia art. 130 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie wynika, że organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym jest Policja, która przypisuje określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Tylko ten organ jest zatem uprawniony zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego jak i ich usuwania. W myśl art. 130 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym policja usuwa wpisane do ewidencji punkty po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Szczegółowe uregulowania w tym zakresie zawiera rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającym przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Przepisy te regulują między innymi kwestię wpisów ostatecznych i tymczasowych, dokonywanych przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie naruszenia przepisów ruchu drogowego. Przepis § 6 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia stanowi powtórzenie art. 130 ust. 2 ustawy. W świetle powołanej regulacji organy orzekające w sprawach uprawnień do kierowania pojazdami nie mają żadnych kompetencji do kwestionowania sposobu naliczania punktów karnych wykazywanych w ewidencji Policji. W ramach posiadanych uprawnień organy te związane są wpisami w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i nie mogą prowadzić własnych ustaleń co do ilości punktów przypisanych kierowcy. Przepisy art. 130 ust. 2 ustawy i § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia regulują bowiem działania Policji a nie starosty (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010r., sygn. I OSK 1388/09). Tym niemniej czynności materialno – techniczne polegające na wpisywaniu punktów do ewidencji i ich usuwaniu podlegają kontroli sądowej, ale w innym trybie. Strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się o podjęcie przez organ Policji określonej czynności, a w razie bezczynności organu skorzystać ze skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2006r., sygn. akt I OSK 1087/05). Już tylko ubocznie można dodać, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w okresie roku od zdarzenia z dnia 18.04.2007r. za które zostały przypisane skarżącemu punkty dopuścił się on jeszcze 4 naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które uzyskał łącznie z pierwszym naruszeniem w sumie 30 punktów, co przesądziło o wystąpieniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. We wniosku organ ten dokładnie wskazał wszystkie naruszenia przepisów ruchu drogowego, których dopuścił się skarżący oraz podał liczbę punktów przypisanych stronie w związku z naruszeniem tych przepisów. Organy orzekające w sprawie dopełniły wszelkich czynności w celu gruntownego wyjaśnienia sprawy, a strona w toku postępowania miała zagwarantowane prawo obrony swoich praw (m.in. wnoszenia uwag). Nieprawidłowe jest również stanowisko skarżącego, iż organ pierwszej instancji jako związany ostateczną decyzją o umorzeniu postępowania z dnia 19 sierpnia 2008r., nie mógł wszcząć ponownie postępowania w niniejszej sprawie. Umorzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie stanowi przeszkody prawnej do ponownego jego wszczęcia i wydania decyzji w tym przedmiocie. Po umorzeniu postępowania organ Policji może wystąpić z nowym wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy jeśli stan faktyczny się zmienił. Ustawodawca nie wyłączył takiej możliwości na gruncie ustawy Prawo o ruchu drogowym ani Kodeksu postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. nie zamyka drogi do ponownego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy na podstawie nowego wniosku organu Policji, z którego wynika inna kwalifikacja popełnionych naruszeń przepisów ruchu drogowego. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. zgłoszonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego wskazać należy, iż organ odwoławczy istotnie nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania dotyczących konieczności usunięcia punktów karnych z uwagi na upływ jednego roku, lecz naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Jak już bowiem podniesiono starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) nie jest organem uprawnionym do weryfikowania zapisów w ewidencji będących podstawą przypisania kierowcy odpowiedniej liczby punktów. W przedmiotowej sprawie Sąd oceniał legalność decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Starosta ma obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy zawsze, gdy poweźmie wiadomość o przekroczeniu przez kierującego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Dopiero podważenie zapisów w ewidencji prowadzonej przez organy Policji będzie miało znaczenie w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy. Powoływanie się zatem przez skarżącego na fakt przywrócenia mu przez organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] (k.7 akt) uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w związku z przedłożeniem orzeczenia psychologicznego, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, dotyczy bowiem innej sprawy, tj. decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami z powodu niepoddania się badaniom psychologicznym, a decyzja ta były wynikiem tego, iż skarżący był sprawcą wypadku drogowego, w którym były ranne osoby, a nie wynikiem przekroczenia przez skarżącego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd oparł o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Koszty obejmują opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł.