II SA/Ke 404/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach formularz PPPr z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ww. spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że podmiot posiada środki finansowe pozwalające ponieść koszty postępowania sądowego. W ocenie Spółki wysokość jej kapitału zakładowego oraz wartość bilansowa środków trwałych jest bez znaczenia w sprawie, albowiem pierwsze z ww. jest tylko wielkością informacyjną i nie może być utożsamiane z wysokością majątku spółki, a na drugą kwotę składają się przede wszystkim automaty do gier o niskich wygranych, których eksploatacja jest jedynym źródłem dochodu skarżącej. Jedynym składnikiem majątku, z którego mogłyby być poniesione wydatki na zaspokojenie kosztów postępowania jest rachunek bankowy, na którym widnieją środki pieniężne o łącznej wartości ok. 20.000 zł, z której to sumy muszą być zapłacone inne zobowiązania, w tym publicznoprawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia przez Sąd wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym – pkt 2). Wskazać przy tym należy, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i dlatego powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie tego wniosku sprowadzało się zatem do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że skarżąca Spółka nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi, gdyż jej przychody w 2011r., w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Podwyżka podatku od gier z 180 euro na 2000 złotych od każdego automatu eksploatowanego przez Spółkę spowodowała, że środki wpływające do Spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych (których nieregulowanie może wiązać się z cofnięciem zezwolenia). Spółka eksploatuje obecnie około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., w konsekwencji czego brak jest środków na bieżącą działalność. W dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 20.002,47 zł "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowywała się do uiszczenia należności publicznoprawnych za miesiąc czerwiec i lipiec 2012 oraz pozostałych należności, na które składały się: • 56.000 złotych tytułem podatku od gier, • około 40.000 złotych tytułem czynszu najmu za lokale, • około 60.000 złotych tytułem pozostałych wydatków (pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności). Wnioskodawca oświadczył, że łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca w najbliższym czasie, wynosi około 160.000 złotych miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów; brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych, polskich warunków). Ponadto z wniosku wynika również, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej spółki wynosi 1.000.000 zł, przy czym zgodnie z bilansem ostatni rok obrotowy zamknięto stratą w wysokości 300.486,38 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 1.837.062,10 zł. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie, nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. [...] Sp. z o.o. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa Spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że kwota 20.002,47 zł, jaką dysponuje obecnie strona zdecydowanie przewyższa kwotę wpisu od niniejszej skargi tj. 500 zł oraz pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, 250 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wpis od zażalenia – 100 zł). Brak jednocześnie podstaw, aby uwzględnić argumentację Spółki o tym, że jej kondycja finansowa uległa pogorszeniu ze względu na podwyżkę podatku od gier od każdego eksploatowanego automatu. Powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu podatku jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nieskuteczne, gdyż zarówno podatki jak i koszty sądowe stanowią dochód budżetu państwa i przez to są równoważne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008r. II GZ 80/08, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadnością wniosku nie przemawia również wysokość poniesionej straty za ostatni rok. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych ( por. postanowienie NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W konsekwencji sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez Spółkę i – zdaniem Sądu – taka sytuacja nie miała miejsca również niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i by utraciła płynność finansową. Stwierdzić zatem trzeba, że Spółka nie wykazała, że utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a w rezultacie nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej skarżąca winna bowiem uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12, LEX nr 1121118). Odnosząc się zaś do podnoszonego przez stronę argumentu o konieczności opłacania podatków, czynszu najmu, wynagrodzeń, itd., stwierdzić należy, że są to zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, nie można ich zatem uznać za okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Reasumując, analiza aktualnej sytuacji finansowej Spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a.