II SA/Ke 421/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 października 2008r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata Ł. B. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania A. K., uchylił decyzję Wójta z dnia [...] w całości i orzekł o wymeldowaniu M. B. wraz z dziećmi M. i K. B. z lokalu położonego w miejscowości [...]. W podstawie prawnej przytoczono art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż A. K. wystąpił o wymeldowanie córki M. B. wraz z dziećmi M. K. ze względu na fakt, iż osoby te nie zamieszkują już pod w/w adresem. Decyzją z dnia [...] Wójt odmówił wymeldowania M. B. wraz z dziećmi M. i K. B. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości Z. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, iż jakkolwiek osoby te rzeczywiście nie przebywają pod wskazanym adresem, to powody opuszczenia przez nie przedmiotowego lokalu nie miały charakteru dobrowolnego. Doszło bowiem do tego w wyniku ciągłych konfliktów z A. K.. Wojewoda, uchylając w/w rozstrzygnięcie, podniósł, że decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego musi być poprzedzona wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego obowiązkiem organu jest ustalenie, czy nastąpiło dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsca pobytu. Z akt administracyjnych wynika, iż w styczniu 2007r. M. B. wraz z dziećmi opuściła przedmiotowy lokal, zabierając rzeczy osobiste swoje i dzieci. Natomiast obecnie osoby te mieszkają w wynajętym mieszkaniu w T., w którym mieszka z nową rodziną do chwili obecnej. Brak jednakże jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż strona została zmuszona do wyprowadzenia się, na konflikt między ojcem a córką ma wpływ nieuregulowana sytuacja własnościowa przedmiotowej nieruchomości oraz założenie przez M. B. nowej rodziny. Ponadto M. B. nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie wystąpiła do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Natomiast dalsze utrzymywanie jej zameldowania wraz z dziećmi pod adresem Z., gmina, stanowiłoby fikcję meldunkową, co w świetle obowiązującego prawa jest niedopuszczalne, gdyż ewidencja ludności ma służyć głównie rejestracji o pobycie ludności, a więc odzwierciedlać stan faktyczny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu II instancji wniosła M. B., domagając się "przyznania meldunku" dla siebie i swoich dzieci. W uzasadnieniu skargi M. B. podniosła, że jest właścicielką nieruchomości, ponieważ rodzice podarowali jej cały majątek. Ojciec A. K. zmusił ją do opuszczenia domu, odcinając prąd, wodę oraz wyrzucając jej rzeczy na pole. Świadkami tego ostatniego wydarzenia był K. D., siostry skarżącej oraz Policja. Zamki w budynku zostały następnie wymienione, wobec czego nie może tam wrócić. Jakkolwiek okoliczność ta była zgłaszana na Policji, to nie miała środków na koszty postępowań sądowych, mających na celu odzyskanie przedmiotowej nieruchomości. Natomiast we wskazanym domu nadal pozostaje część rzeczy należących do niej oraz jej dzieci. Obecnie wraz z siostrami domaga się od ojca na drodze sądowej "należności majątkowej", jaka pozostała po ich matce. W odpowiedzi na skargę Wojewoda i wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też w inny sposób nie naruszyły przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Z kolei zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Zgodnie z treścią znajdującego się w aktach sprawy odpisu aktu notarialnego – umowy darowizny z dnia 29 maja 1995r. (k. 15) właścicielką działki nr 6 w Zawidzy oraz położonego na niej domu jest M. B.. Z kolei na rzecz A. K. strona ustanowiła dożywotnią nieodpłatną służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z jednego pokoju i współużytkowania kuchni i łazienki oraz prawo użytkowania ¼ części budynków gospodarczych. Natomiast akt notarialny z dnia 17 grudnia 1998r. (k. 16) dotyczy umowy sprzedaży przez J. F. i Z. F. A. K. działek o nr [...], położonych w Z. – a więc zupełnie innych nieruchomości. Z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, iż pomiędzy skarżącą a A. K. istnieje głęboki konflikt na tle własności oraz użytkowania domu położnego w Z. , gmina P. Spowodowało to, iż pod koniec 2006r. M. B. wraz z dziećmi wyprowadziła się z w/w lokalu. Wedle relacji strony (k. 14), kiedy po tygodniu wróciła po swoje rzeczy, ojciec jej już nie wpuścił. Wtedy to w wyniku interwencji Policji M. B. odzyskała klucz do domu. Oddała go jednakże następnie dobrowolnie A. K. Obecnie zamki zostały wymienione i skarżąca nie ma dostępu do przedmiotowego budynku, co także zgłosiła na Policję. Jednocześnie M. B. przyznała, tak podczas rozprawy administracyjnej w dniu 24 września 2007r. (k. 14), jak w treści swojej skargi, iż od stycznia 2007r. nie zamieszkuje już w miejscowości Z., lecz w wynajętym mieszkaniu w T., gdzie pracuje. Okoliczność, iż skarżąca wyprowadziła się z zajmowanego uprzednio domu potwierdzają także notatki urzędowe: Sołtysa z dnia [...] (k. 24) oraz Kierownika Posterunku Policji z dnia [...] (k. 8). Mając na uwadze powyższe podnieść trzeba, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy rozumieć sytuację, gdy doszło do tego w wyniku przeszkód stawianych przez jego dysponenta lub właściciela (bądź osobę która uważa, iż przysługuje jej taki przymiot), a strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki NSA: z dnia 13 września 2006r., II OSK 1069/05, LEX nr 360269, z dnia 18 kwietnia 2008r., VSA 1424/99, LEX nr 79243, z dnia 25 października 2005r., IIOSK 127/05, LEX nr 201427). Należy przez to rozumieć wniesienie do sądu powszechnego powództwa windykacyjnego, bądź wystąpienie z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca jedynie zawiadamiała Policję o stwierdzonych przez nią nieprawidłowościach, co na gruncie niniejszego postępowania należy uznać za niewystarczające. Nie jest to bowiem organ powołany do orzekania o zasadności roszczeń cywilnych zgłaszanych przez strony do przedmiotowego lokalu, a jedynie do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego. Znamiennym pozostaje przy tym fakt, iż jakkolwiek skarżąca z pomocą Policji odzyskała klucz do domu, to oddała go następnie swojemu ojcu (k. 14). W ten sposób M. B. w pełni świadomie wyzbyła się możliwości wejścia do przedmiotowego budynku, dobrowolnie godząc się na jego opuszczenie. W takiej sytuacji brak jest zatem podstaw do przyjęcia – jak to orzekł Wójt – iż strona wraz z dziećmi została zmuszona do wyprowadzenia się z domu w miejscowości Z. Przesądza to zarazem o zasadności uchylenia przez Wojewodę decyzji organu I instancji. Natomiast okoliczność, iż M. B. wraz z siostrami domaga się od ojca na drodze sądowej "należności majątkowej", jaka pozostała po ich matce, została podniesiona dopiero w skardze do WSA w Kielcach. Tym samym, niezależnie od tego, czy wskazane roszczenie obejmuje wydanie przedmiotowej nieruchomości, organy administracji publicznej nie mogły dokonać oceny tej okoliczności. Natomiast sąd administracyjny, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, orzeka na podstawie stanu prawnego i faktycznego zaistniałego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wskazać trzeba, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła ona uprawnienie do przebywania w tym miejscu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004r., V SA 3089/03, LEX nr 160723). Spełnienie tej przesłanki w przedmiotowej sprawie nie może budzić wątpliwości, gdyż potwierdza to M. B., A. K., Sołtys oraz Kierownik Posterunku Policji. Dodatkowo, z wyjaśnień skarżącej wynika, iż założyła w nowym miejscu centrum swoich spraw życiowych, co przemawia za zasadnością wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca pobytu (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., IIOSK 133/06, LEX nr 327831). Tym samym, Wojewoda, orzekając w przedmiocie wymeldowania M. B. wraz z dziećmi, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis art. 15 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Jednocześnie organ odwoławczy – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. – podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, rozpatrując w sposób wyczerpujący zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego, wskazanych w art. 80 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wyjaśnienia, iż M. B. nie wniosła środków prawnych umożliwiających powrót do przedmiotowego lokalu, jego opuszczenie było w istocie dobrowolne, zaś centrum życiowe skarżącej i jej dzieci mieści się obecnie w innym miejscu. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania w trybie art. 136 k.p.a., które skutkowałoby uchyleniem decyzji organu I instancji do ponownego rozpatrzenia. Niezależnie od powyższych rozważań jeszcze raz wskazać należy, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jedynie dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, LEX nr 194344). Natomiast dokonanie wymeldowania nie może być traktowane jako podstawa do ustania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza prawa własności domu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 627/05). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.