II SA/Ke 424/15

WyrokWSA w Kielcach2015-08-12

Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Beata Ziomek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę budynku administracyjno-usługowego wraz z zapleczem komunikacyjnym, na której znajduje się fragment tego budynku oraz infrastruktura techniczna, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli cel ten został zrealizowany?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę budynku administracyjno-usługowego wraz z zapleczem komunikacyjnym nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli cel ten został zrealizowany poprzez budowę budynku i towarzyszącej mu infrastruktury technicznej. Okoliczność, że na działce znajduje się jedynie fragment większej całości, nie wyklucza uznania, że wraz z infrastrukturą tworzą one funkcjonalną całość mieszczącą się w celu wywłaszczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa pod budowę budynku administracyjno-usługowego wraz z zapleczem komunikacyjnym. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę budynku i infrastruktury technicznej. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, błędy w ustaleniach faktycznych oraz niewłaściwą interpretację celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Wojewody z dnia 6 marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 6 marca 2015 r. znak: [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania W. L., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 28 listopada 2014 r. znak: [...] o odmowie zwrotu na rzecz J. L., I. L., S. L., A. L. i W. L. prawa własności nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr hip. 65/17 o pow. 0,0346 ha, której obecnie w ewidencji gruntów miasta K. (obręb 016) odpowiada działka nr 136/3 o pow. 0,0421 ha, położonej w K. przy ul. P., nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 7 października 1966 r. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że decyzją z dnia 30 października 2013 r. Wojewoda uchylił w całości, do ponownego rozpatrzenia, decyzję Starosty z dnia 8 lipca 2013 r. orzekającą w pkt 1 o zwrocie na rzecz J. L., I. L., S. L., A. L. i W. L. każdemu w 3/16 części własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 136/8 o pow. 0,0052 ha oraz w pkt 6 odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 136/9 o pow. 0,0369 ha (obie działki odpowiadają działce nr 136/3). Organ I instancji, stosując się do wskazówek zawartych w decyzji z dnia 30 października 2013 r., wystąpił do Archiwum Państwowego, Urzędu Miasta K., Spółdzielni Ogrodniczo-Pszczelarskiej i Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego o odszukanie dokumentów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności pozwolenia na budowę budynku biurowo-usługowego w K. przy ul. S. 76 z dnia 8 maja 1969 r., wydanego przez Naczelnika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego urzędu Miasta K. wraz z załącznikami pozwalającymi na ustalenie zakresu projektu zagospodarowania działki, szczególnie pod kątem uwzględnienia w projekcie infrastruktury i zagospodarowania terenu związanych z projektowanym budynkiem biurowo-usługowym. Żądane przez organ I instancji dokumenty nie zostały odszukane. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w piśmie Urzędu Miasta w K. z dnia 21 marca 2014 r., przewody znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości, a także krawężniki, trawnik, schody w północnej i wschodniej części działki nr 136/3, budynek biurowy w południowo-wschodniej części ww. działki oraz kontener handlowy zostały wybudowane w latach 1974-2008. Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że cel wywłaszczenia został w niniejszej sprawie zrealizowany i wydał opisaną na wstępie decyzje z dnia 28 listopada 2014 r. W odwołaniu W. L. zarzucił organowi I instancji oparcie decyzji na tym samym materiale dowodowym, który stanowił podstawę orzeczenia o zwrocie działki nr 136/8 w decyzji z dnia 8 lipca 2013 r. W konsekwencji organ odwoławczy naruszył art. 7 i art. 77 Kpa. Dodatkowo autor odwołania zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 137 w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy, przywołując treść przepisów regulujących instytucję zwrotu nieruchomości, tj. art. 136-142 ustawy o gospodarce nieruchomościami ("ugn"), podkreślił, że kluczowe znaczenie dla oceny, czy zachodzi stan zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, ma precyzyjne ustalenie tego celu. W niniejszej sprawie wywłaszczona nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa pod budowę obiektu, w którym miała być siedziba Zakładu U. (ZU). Z uwagi na nieprecyzyjność powyższego zapisu w akcie notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 7.10.1966r. organ podjął działania celem odszukania wszelkimi dostępnymi środkami dokumentacji z okresu nabycia przez Skarb Państwa wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. Z decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 16 maja 1966 r. wynika, że dotyczyła ona lokalizacji szczegółowej budynku administracyjno-usługowego przy ul. S. 76 w K. oraz określała warunki jego realizacji. Obok rozbudowy hotelu i budowy budynku ZU. planowano budowę zaplecza komunikacyjnego. Ponadto w przedmiotowym budynku oprócz ZU. miały mieścić: Przedsiębiorstwo Techniczno-Handlowe "E.", Państwowa Inspekcja Handlowa, Centralna Spółdzielnia Ogrodnicza i KPON Centrali Nasiennej. Zakres planowanej inwestycji został oznaczony na załączniku graficznym literami ABCDEF. Organ ustalił, że w tym obszarze znajduje się działka wnioskowana do zwrotu. Na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniach 15.11.2007r., 20.08.2008r. oraz 29.06.2012r. ustalono, że północna granica działki nr 136/3 przebiega po zewnętrznej krawędzi chodnika ul. Panoramicznej i dalej w kierunku zachodnim wchodzi w chodnik z płyt betonowych. Następnie przecina drogę wewnętrzną asfaltową dojazdową do zlokalizowanego w pobliżu budynku. W części północnej działki nr 136/3 znajdują się kable energetyczne oraz gazociąg oznaczony symbolem g 125. W kierunku południowym od ul. P. znajduje się linia podziemna centralnego ogrzewania. Przy budynku znajdują się dwie studzienki kanalizacji sanitarnej. Od ul. P. przez działkę przebiega chodnik betonowy stanowiący dojście do budynku. W środkowej części działki znajduje się trawnik, na którym posadowione są kwietniki betonowe oraz kiosk "kebab", nie związany trwale z gruntem. Teren pod kiosk wydzierżawiony jest przez Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego osobie fizycznej. Przez zachodnią część działki przebiega droga wewnętrzna dojazdowa do budynku. Na wysokości budynku od strony zachodniej do krawędzi drogi wewnętrznej znajduje się część parkingu, a dalej za nim dwa stopnie betonowe stanowiące pasaż będący częścią tego budynku. Róg południowo-wschodni działki nr 136/3 zabudowany jest częścią budynku (dawny ZU.). Obecnie w tej części znajduje się sklep z artykułami elektrycznymi "E.". Granica wschodnia działki biegnie przez teren zielony i kończy się na granicy z chodnikiem ul. P. Granica północna działki biegnie wzdłuż chodnika ul. P. w kierunku ogrodzenia terenu należącego do hotelu "Ł.". W narożniku północno-wschodnim działki sytuowany jest metalowy kontener nie związany trwale z gruntem. Świadczone są w nim usługi polegające na dorabianiu kluczy. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie można zawężać celu wywłaszczenia i ograniczać go jedynie do budowy budynku dla ZU. W realizacji przedmiotowej inwestycji uczestniczyły również inne podmioty. Należy ponadto uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków, lecz również realizację innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę budynku (urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, chodniki, parkingi, zieleń). Budynek nie może bowiem funkcjonować bez zaplecza komunikacyjnego. Organ ustalił, że infrastruktura techniczna została w zdecydowanej większości zrealizowana na wnioskowanej do zwrotu działce w latach 1979-2003. W świetle powyższego organ, powołując się na analizę związku funkcjonalnego między celem, na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona, a celem określonym w podstawie wywłaszczenia, stwierdził, że zabudowa działki nr 136/3 obiektem wykorzystywanym pod usługi świadczone przez ZU. i infrastrukturą w postaci chodników, parkingów i trawników spełnia wymogi wynikające z celu, na jaki została wywłaszczona, określonego w akcie notarialnym z dnia 7.10.1966r. Okoliczność, że rurociągi biegną dalej w kierunku innych obiektów nie zmienia faktu ich budowy jako części inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia. W kwestii terminów realizacji celu wywłaszczenia organ powołał się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 38/11 oraz na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sytuacji gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami Ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, i gdy doszło do realizacji celu wywłaszczenia pod rządami przepisów, które nie przewidywały stosownych terminów w odniesieniu do tej realizacji, to przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn nie ma zastosowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że okoliczność zwrotu sąsiedniej nieruchomości w oparciu o ten sam materiał dowodowy nie może przesądzić o obowiązku zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Kwestia zwrotu każdej nieruchomości rozpatrywana jest bowiem odrębnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi II instancji: – pogubienie się w kwestii numeracji działek, ponieważ zgodnie z decyzją Starosty z dnia 8 lipca 2013 r. co do działki nr 136/8 o pow. 0,0052 ha orzeczono zwrot, a obecnie, mimo uchylenia tej decyzji wyłącznie w celu badania podstaw zwrotu działki nr 136/9, odmówiono zwrotu również działki nr 136/8; – naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa poprzez ustalenia poczynione w oparciu o pismo z Urzędu Miasta z dnia 21.03.2014r., w sytuacji gdy w piśmie z dnia 1.04.2014r. Prezydent Miasta poinformował organ, że nie zdołano odszukać dokumentów dotyczących zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości; – brak odniesienia się do zarzutów odwołania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że pismo z dnia 21.03.2014r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a wpisanie do niego roku 2008 ma jedynie pasować do 10-letniego terminu z ugn. W skardze zarzucono ponadto organowi brak ustaleń, kto i kiedy lokował na działce nr 136/3 kontenery nie związane z gruntem, donice betonowe i na jakiej podstawie te przenośne urządzenia są przeszkodą do zwrotu. Organ nie wyjaśnił również dlaczego przeszkodą do zwrotu są instalacje wodne, telekomunikacyjne i ciepłownicze ulokowane pod powierzchnią gruntu, w sytuacji gdy przedmiotowy budynek zajmuje na działce wnioskowanej do zwrotu jedynie 30 m² i ma zapewniony dojazd od ul. S. Zdaniem skarżącego w sprawie rażąco naruszono art. 137 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 1 ugn. Uznanie przez organ, że centrala zasilająca tzw. pawilon uniemożliwia zwrot nieruchomości, bez ustalenia czy owa centrala została wybudowana przez inwestora pawilonu, czy jest nadal wykorzystywana, czy zasila również inne budynki w okolicy, czy na tym rurociągu może być prowadzona inwestycja – budzi bowiem wątpliwości. Skarżący podniósł, że wywłaszczenie nastąpiło "pod budowę pawilonu handlowego ZU.". Tymczasem to co zbudowano pawilonem nie jest. Pod pojęciem pawilonu należy bowiem rozumieć niewielki budynek z reguły parterowy. Sześciokondygnacyjny budynek zlokalizowany na działce skarżącego jest zatem kamienicą a nie pawilonem. Ponadto w budynku tym nigdy nie funkcjonował ZU., firma ta nie była również inwestorem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), dalej "ugn", poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 216 ust. 1 ugn, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa, tak jak w niniejszej sprawie, na podstawie Ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64). Przed przystąpieniem do oceny, czy organy administracji prawidłowo uznały, że cel wywłaszczenia został w niniejszej sprawie zrealizowany, należy odnieść się do podniesionej w skardze kwestii objęcia zaskarżoną decyzją organu I instancji z dnia 28 listopada 2014 r. działki nr 136/8 o pow. 0,0052 ha, co do której decyzją z dnia 8 lipca 2013 r. Starosta orzekł zwrot. Zgodnie z art. 138 § 2 zd. 1 Kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższy przepis pozwala zatem na uchylenie decyzji organu I instancji "w całości", nie daje zaś podstaw do uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji jedynie "w części". W konsekwencji Wojewoda ustalając, że zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie istniejącej na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości infrastruktury technicznej, wydając w dniu 30 października 2013r. decyzję, nie mógł wydać rozstrzygnięcia kasacyjnego, o którym mowa w art. 138 § 2 kpa tylko co do części decyzji Starosty z dnia 8.07.2013r. orzekającej o odmowie zwrotu działki nr 136/9. Chcąc uchylić zaskarżoną decyzję w części organ odwoławczy mógł zastosować jedynie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy albo umorzyć postępowanie pierwszej instancji w części (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. II OSK 1337/13). Uchylenie w całości decyzji Starosty z dnia 8.07.2013r. oznaczało m.inn. uchylenie zatwierdzonego w pkt 5 rozstrzygnięcia podziału nieruchomości nr 136/3 o pow. 0,0421ha na działki: nr 136/8 o pow. 0,0052ha i nr 136/9 o pow. 0,0369ha. Tym samym przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie stała się działka nr 136/3, zaś zarzut o "pogubieniu się" organu w kwesti numeracji działek jest nieuzasadniony. Do decyzji kasacyjnych wydawanych w trybie art. 138 § 2 Kpa nie ma również zastosowania adresowany do organów odwoławczych zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się ("reformationis in peius"; art. 139 Kpa). Zakaz określony w art. 139 ma zastosowanie tylko do decyzji przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Chodzi zatem o decyzję, w której organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Natomiast rozstrzygnięcie uchylające decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania, a więc decyzja kasacyjna, której celem jest wyeliminowanie uchybień przepisom postępowania nie jest rozstrzygnięciem, o jakim mowa w art. 139 Kpa (por. wyroki NSA: z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. II GSK 175/08, z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. II GSK 1921/12). Równocześnie zakaz ten nie obowiązuje przy rozpatrywaniu sprawy przez organ I instancji, gdy organ odwoławczy przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania po uchyleniu zaskarżonej decyzji. Zakaz zmiany na niekorzyść adresowany jest wyłącznie do organu odwoławczego, który obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, nie może odnosić się zaś do organu I instancji (por. uchwała siedmiu sędziów Izby Finansowej NSA z dnia 4 maja 1998 r., sygn. FPS 2/98). Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji w kontekście przesłanek zwrotu nieruchomości określonych w art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn, nie można stwierdzić aby działka nr 136/3 (tożsama z działkami nr 136/8 i 136/9), w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. w szczególności art. 7 i art. 77 Kpa. W ocenie Sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 Kpa), a także w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa). Rozpatrując sprawę ponownie, organ I instancji wystąpił do stron postępowania i Archiwum Państwowego o odszukanie następujących dokumentów: 1) pozwolenia na budowę budynku biurowo-usługowego położonego w K. przy ul. S. 76 z dnia 8 maja 1969 r. oraz 2) pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu z dnia 21 listopada 1974 r. Ponadto zwrócił się do Prezydenta Miasta o przesłanie mapy zasadniczej terenu obejmującego działkę nr 136/3 oraz udzielenie informacji kiedy zostały wybudowane, a przynajmniej kiedy ujawniono w treści mapy zasadniczej poszczególne sieci uzbrojenia terenu, a także inne elementy zagospodarowania. Czynności podjęte przez ww. podmioty nie doprowadziły do odszukania żądanych dokumentów. Uzyskano stanowisko Prezydenta Miasta wskazujące na istnienie poszczególnych elementów infrastruktury technicznej zlokalizowanych na terenie objętym wnioskiem o zwrot w latach 1979 – 2008 (pismo z dnia 21 marca 2014 r.). W świetle powyższego jedynymi dokumentami, na których mógł oprzeć się organ ustalając cel wywłaszczenia były: 1) kserokopia decyzji z dnia 16 maja 1966 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji szczegółowej oraz 2) umowa sprzedaży nieruchomości zawarta w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] w dniu 7 października 1966 r. Dodatkowo organ przeprowadził trzykrotnie oględziny (w 2007, 2008 i 2012 roku). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma sprzeczności między treścią pism Prezydenta Miasta z dnia 1 kwietnia 2014 r. i z dnia 21 marca 2014 r. W pierwszym piśmie Prezydent Miasta informuje, że nie udało się odnaleźć pozwolenia na budowę z roku 1969 i pozwolenia na użytkowanie z roku 1974, co oznacza, że nie można ustalić zakresu projektu zagospodarowania działki. W piśmie z dnia 21 marca 2014 r. informuje natomiast kiedy powstały poszczególne elementy uzbrojenia terenu i zagospodarowania działki. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na okoliczność, że informacje podane w tym piśmie są nieprawdziwe. W ocenie Sądu chybiony jest również zarzut, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania. Bezspornie elementy infrastruktury technicznej: przewód eN, przyłącza kanalizacji sanitarnej, przewód gazowy, przewody telekomunikacyjny i ciepłowniczy, trawniki, schody, krawężniki zostały wybudowane i przyjęte do zasobu. Odpowiadając na zarzut niewyjaśnienia pochodzenia instalacji umieszczonych w gruncie, organ odwoławczy wskazał, że są one funkcjonalnie związane ze zrealizowanym na nieruchomości budynkiem i jako takie stanowią funkcjonalną całość, przesądzając o wykorzystaniu spornej nieruchomości zgodnie z tym celem. Okoliczność, że wyjaśnienie to nie satysfakcjonuje skarżącego nie uzasadnia zarzutu, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście realizacji celu wywłaszczenia, przypomnieć należy, że w art. 137 ust. 1 ugn ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Według tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu; 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Z decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej z dnia 16 maja 1966 r. wynika, że przy ul. S. 76 miał powstać "budynek administracyjno-usługowy". Zgodnie z warunkami określonymi w powyższej decyzji, inwestycja miała obejmować rozbudowę hotelu i budowę budynku ZU. wraz z zapleczem komunikacyjnym. Dodatkowo wskazano, że oprócz ZU. w budynku miały się mieścić inne instytucje. Zakres planowanej inwestycji określony został do zrealizowana na obszarze oznaczonym literami ABCDEF, znacznie większym niż znajdująca się w jego obrębie działka nr 136/3. Z kolei w akcie notarialnym z dnia 7 października 1966 r. przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości określono jako "budowę pawilonu usługowego dla ZU". Poza sporem jest, że na terenie określonym w decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej powstał wielokondygnacyjny budynek administracyjno-usługowy. Jego część, zajmująca około 30 m², znajduje się w obrębie działki nr 136/3 (w jej rogu południowo-wschodnim). W ocenie Sądu okoliczność, że w akcie notarialnym nazwano go "pawilonem" nie ma znaczenia rozstrzygającego. W wielu przypadkach dotyczących stanów prawnych i faktycznych zaistniałych w przeszłości cel wywłaszczenia nie był określany w sposób ścisły. Często cel ten określano ogólnikowo. W niniejszej sprawie, w dacie sporządzania aktu notarialnego nie znana była jeszcze kubatura planowanego budynku, skoro decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana w roku 1969. Na pewno jednak celem wywłaszczenia była budowa budynku administracyjno-usługowego, przeznaczonego jak wynika z treści decyzji lokalizacyjnej na potrzeby administracyjno-biurowe także innych niż ZU podmiotów. Taki też budynek został zrealizowany. Decydujące znaczenie przy ocenie celu wywłaszczenia ma funkcja zrealizowanego obiektu, a nie jego parametry (w tym ilość kondygnacji). Skarżący ze swej strony nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że w budynku tym nigdy nie mieścił się ZU. Oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały, że znajdują się tam chodniki i wewnętrzna droga dojazdowa do budynku. Nie ulega wątpliwości, że infrastruktura ta stanowi zaplecze komunikacyjne, o którym mowa w decyzji o ustaleniu lokalizacji szczegółowej. Realizacja inwestycji polegała bowiem nie tylko na wybudowaniu budynku administracyjno-usługowego, lecz również na budowie infrastruktury towarzyszącej. Zrealizowana infrastruktura towarzysząca nierozerwalnie związana jest z obsługą istniejącego budynku i jako taka była jednym z celów, dla których dokonano wywłaszczenia. Sąd podziela pogląd, wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, że budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa budynku administracyjno-usługowego. Jednym z elementów inwestycji, a tym samym celem wywłaszczenia była budowa zaplecza komunikacyjnego budynku. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 21 listopada 1974 r. świadczy zaś o tym, że inwestycja została w pełni zrealizowana. Zarzuty skarżącego, że organy nie wyjaśniły w jakim terminie powstała infrastruktura towarzysząca, w sytuacji gdy sam skarżący nie wskazuje kiedy miało to miejsce, jest twierdzeniem gołosłownym, nie popartym żadnym dowodem, wobec czego nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie okoliczność, że na działce nr 136/3 zlokalizowano jedynie fragment większej całości wielokondygnacyjnego budynku nie przeczy uznaniu, że wraz z istniejącą na niej infrastrukturą tworzą razem funkcjonalną całość, która mieści się w celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Nie zachodzą zatem przesłanki do jej zwrotu w całości, ani też wydzielenia jej części. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło