II SA/Ke 442/21
WyrokWSA w Kielcach2021-05-12
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca tryb i sposób powoływania oraz odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego i szczegółowe warunki jego funkcjonowania, która została zastąpiona nowszą uchwałą, może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w zakresie stwierdzenia jej nieważności?Ratio decidendi
Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie uchwały, która przestała obowiązywać, nie staje się bezprzedmiotowe, ponieważ uchwała taka może być nadal stosowana do zdarzeń prawnych, które zaszły w czasie jej obowiązywania. Sąd ma prawo stwierdzić nieważność uchwały od daty jej podjęcia (ex tunc), co może mieć znaczenie dla czynności prawnych podjętych na jej podstawie. Uchwała rady gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, a istotne naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności, to uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w Kielcach zaskarżył uchwałę Rady Gminy Secemin z dnia 16 marca 2011 r. nr V/25/11, dotyczącą trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, w tym przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i modyfikację przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie w różnych paragrafach załącznika do uchwały. Organ gminy wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że uchwała nie obowiązuje od 2019 r., gdyż została zastąpiona nowszą uchwałą. Sąd uznał skargę za częściowo zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 2, § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 10, § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały i oddalił skargę w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Kielcach na uchwałę Rady Gminy Secemin z dnia 16 marca 2011 r. nr V/25/11 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania I. stwierdza nieważność § 2, § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 10, § 16 załącznika do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
W dniu 16 marca 2011 r. Rada Gminy Secemin, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art.40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. nr 142 poz. 1591 ze zm.), art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. nr 180 poz. 1493 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.r., oraz uchwały nr IV/15/11 Rady Gminy Secemin z dnia 17 lutego 2011 r. w sprawie przyjęcia gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie na lata 2011-2015 podjęła uchwałę nr V/25/11 w sprawie określenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, uchwalając tryb i sposób powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego w Gminie Secemin oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania, których treść stanowi załącznik do tej uchwały (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy Secemin (§ 2), zastrzegając że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego (§ 3). W treści ww. załącznika zawarto m.in. następujące regulacje:
- § 1. Gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, m.in. w ramach pracy w Zespole Interdyscyplinarnym,
- § 2. Zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz w ramach realizacji założeń Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie,
- § 4. Zadaniem Zespołu interdyscyplinarnego jest integrowanie i koordynowanie działań przedstawicieli różnych podmiotów oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Do zadań Zespołu Interdyscyplinarnego należy w szczególności:
1. diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie;
2. podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku;
3. inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie ;
4. rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym;
5. inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie.
- § 5.1. Członków Zespołu Interdyscyplinarnego, zwanego dalej Zespołem, powołuje Wójt, spośród osób zgłoszonych przez uprawnione jednostki, instytucje i organizacje:
1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Seceminie;
2. Posterunek Policji w Seceminie;
3. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Seceminie;
4. Placówek Oświatowo-Wychowawczych w Seceminie;
5. Zakład Opieki Zdrowotnej;
6. Organizacji pozarządowych i stowarzyszeń;
7. Zespołu Kuratorskiego Sądu Rejonowego we Włoszczowie;"
- § 6.1. Zespół interdyscyplinarny działa na podstawie porozumień zawartych pomiędzy Wójtem Gminy Secemin a podmiotami, których przedstawiciele wchodzą w jego skład.
- § 10. Szczegółowy zakres prac Zespołu w tym kompetencje przewodniczącego, zastępcy oraz sekretarza Zespołu zostaną określone w regulaminie Zespołu i zatwierdzone przez Wójta Gminy.
- § 15. Prace w ramach grup roboczych są prowadzone w zależności od potrzeb zgłaszanych przez Zespół Interdyscyplinarny lub wynikających z problemów występujących indywidualnych przypadkach.
- § 16. Członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych.
Skargę na powyższą uchwałę wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Prokurator Okręgowy w Kielcach, podnosząc zarzuty istotnego naruszenia prawa, to jest:
- art. 9a ust. 1 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 j.t.), zwanej dalej rozporządzeniem, w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie w § 1 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego, tj. art. 9a ust. 1 u.p.p.r., który określa iż gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności w ramach prac w zespole interdyscyplinarnym;
- art. 9b ust. 1 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie i modyfikację w § 2 załącznika treści zapisu ustawowego, tj. art. 9b ust. 1 u.p.p.r., który określa iż zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie;
- art. 9b ust. 2 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie i modyfikację w § 3 załącznika art. 9b ust. 2 u.p.p.r., który określa iż zadaniem zespołu interdyscyplinarnego jest integrowanie i koordynowanie działań podmiotów, o których mowa w art. 9 a ust.3 i 5 oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie w szczególności przez:
diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie;
podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku;
inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie ;
rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym;
inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie.
- art. 9a ust. 3 i 5 u.p.p.r. , art. 9a ust. 15 u.p.p.rw zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP, polegające na przekroczeniu zakresu delegacji ustawowej poprzez określenie w § 5.1 załącznika podmiotów, których przedstawiciele wchodzą w skład Zespołu Interdyscyplinarnego, podczas gdy ww. przepisy wskazanej ustawy nie upoważniają Rady Gminy do określania katalogu tych podmiotów, albowiem zostały one w sposób wyczerpujący wskazane w art. 9a ust. 3-5 u.p.p.r., a nadto dokonanie modyfikacji zapisu ustawowego poprzez pominięcie możliwości udziału w składzie ww. Zespołu prokuratorów oraz przedstawicieli podmiotów innych działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie ;
- art. 9a ust. 8 i art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie oraz modyfikację w § 6.1 załącznika treści zapisu ustawowego, tj. art. 9a ust. 8 u.p.p.r., zgodnie z którym zespół interdyscyplinarny działa na podstawie porozumień zawartych między wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta a podmiotami, o których mowa w ust. 3 lub 5;
- art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i wskazanie w § 10 załącznika , że "szczegółowy zakres prac zespołu w tym kompetencje przewodniczącego, zastępcy oraz sekretarza Zespołu zostaną określone w regulaminie zespołu i zatwierdzone przez Wójta Gminy", podczas gdy ww. przepis stwierdza , iż to rada gminy w drodze uchwały określa szczegółowe warunki funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego;
- art. 9a ust. 14 u.p.p.r, art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie w § 15 załącznika dot. częstotliwości prac w ramach grup roboczych uzależnionych od potrzeb zgłaszanych przez Zespół Interdyscyplinarny lub wynikających z problemów występujących w indywidualnych przypadkach, treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9a ust. 14 u.p.p.r.;
- art. 9a ust. 13 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie i modyfikację w § 16 Załącznika do uchwały wskazującego, że "Członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych" z pominięciem członków grup roboczych , treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9a ust. 13 u.p.p.r.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały jedynie w części, do której odnoszą się zarzuty skargi. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona uchwała nie obowiązuje od dnia 22 listopada 2019 r., została bowiem zastąpiona uchwałą nr XIII/102/19 z dnia 22 listopada 2019 r. w sprawie określenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. W § 3 tej ostatniej uchwały wskazano, że traci moc zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga Prokuratora Okręgowego w Kielcach jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, Sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie uchwała Rady Gminy Secemin nr V/25/11 w sprawie określenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. Zgodnie z tym przepisem rada gminy określi, w drodze uchwały, tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania.
Na wstępie, w odniesieniu do wniosku organu o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, należy przytoczyć art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd umarza postępowanie, gdy stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wskazane w pkt 1-2, przy czym za taką "inną przyczynę" organ uważa brak obowiązywania zaskarżonej uchwały. Wbrew temu stanowisku, w przekonaniu Sądu, postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe. Zakwestionowana uchwała niewątpliwie – przez okres w jakim obowiązywała – wywołała bowiem skutki prawne. Z tego powodu, choć w dacie orzekania przez Sąd uchwała objęta skargą już nie obowiązywała, może być jednak nadal stosowana do zdarzeń prawnych, które zaszły w czasie stosowania jej postanowień. Odnośnie uprawnień sądów do badania aktów nieobowiązujących podobny pogląd, aczkolwiek w odmiennych stanach faktycznych, wyraził Trybunał Konstytucyjny, który już w uchwale z dnia 14 września 1994 r. (W 5/94, OTK 1994/2/44) zajął stanowisko, że "skarga na uchwałę organu gminy jest dopuszczalna również wtedy, gdy uchwała ta została wprawdzie uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dodatkowo zwraca się uwagę, że skutki stwierdzenia nieważności uchwały polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty jej podjęcia są dalej idące, niż uchylenie uchwały - wywierające skutki od daty uchylenia. Dlatego też uchylenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na ten akt, ponieważ – jak już wyżej wskazano – sąd posiada uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu, a więc orzeczenia o jego wadliwości od chwili jego podjęcia (ex tunc). Wówczas uchwałę tę należy potraktować tak, jakby nigdy nie została podjęta – co może mieć znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie tego aktu (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 1571/12, wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2016 r. o sygn. akt II FSK 355/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa gov.pl). Powyższe świadczy o konieczności poddania zaskarżonej uchwały kontroli Sądu, gdyż wydanie wyroku stwierdzającego jej nieważność znosi skutki uchwały od początku jej obowiązywania, dając możliwość weryfikacji czynności opartych na nielegalnym akcie.
Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny i abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania (w tym przypadku na terenie gminy). Mając na uwadze, że zaskarżona uchwała – bez wątpienia mająca charakter generalno-abstrakcyjny – jest aktem prawa miejscowego, treść art. 94 ust. 1 u.s.g. nie sprzeciwia się stwierdzeniu nieważności tej uchwały w całości lub części przez sąd administracyjny w razie stwierdzenia, że jest sprzeczna z prawem – niezależnie od czasu, jaki upłynął od daty jej uchwalenia. W tym zakresie nie mogła odnieść skutku argumentacja.
W myśl art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.
Zasadnie zarzucił Prokurator, że z istotnym naruszeniem prawa podjęto zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej regulacji § 2, § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 10, § 16 załącznika do tego aktu prawa miejscowego.
Przechodząc do pierwszej z zakwestionowanych regulacji wskazać trzeba, że zgodnie z § 2 ww. załącznika "Zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz w ramach realizacji założeń Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie". Tymczasem z art. 9a ust. 1 u.p.p.r. wynika, że zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie. W rezultacie wskazanie w zakwestionowanym postanowieniu załącznika, że zespół ma realizować działania wyłącznie określone w gminnym programie przeciw-działania przemocy w rodzinie oraz w ramach realizacji założeń Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie bez uwzględnienia zadań z zakresu ochrony ofiar przemocy w rodzinie, powoduje że prawodawca lokalny w zaskarżonym akcie prawa miejscowego ograniczył zakres kompetencji zespołu interdyscyplinarnego. Takie postanowienie załącznika w świetle zakresu upoważnienia ustawowego określonego w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. narusza istotnie prawo.
Z kolei zgodnie z powołanym w skardze i trafnie zakwestionowanym § 5 ust. 1 "Członków Zespołu Interdyscyplinarnego, zwanego dalej Zespołem, powołuje Wójt, spośród osób zgłoszonych przez uprawnione jednostki, instytucje i organizacje:
1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Seceminie;
2. Posterunek Policji w Seceminie;
3. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Seceminie;
4. Placówek Oświatowo-Wychowawczych w Seceminie;
5. Zakład Opieki Zdrowotnej;
6. Organizacji pozarządowych i stowarzyszeń;
7. Zespołu Kuratorskiego Sądu Rejonowego we Włoszczowie;"
Z treści art. 9a ust. 8 u.p.p.r. wynika bowiem, że zespół może działać na podstawie porozumień zawartych nie tylko z podmiotami, których przedstawiciele obowiązkowo tworzą zespół na podstawie art. 9a ust. 3 u.p.p.r., ale także z tymi, którzy nie zaproponowali swoich przedstawicieli do składu zespołu interdyscyplinarnego, ale mają taką możliwość zgodnie z art. 9a ust. 5. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w skład zespołu mogą wchodzić także prokuratorzy oraz przedstawiciele podmiotów innych niż określone w art. 9a ust. 3, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie. Tym samym przepis § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały w sposób nieuprawniony zawęził krąg podmiotów, z którymi Wójt Gminy Secemin może zawrzeć porozumienia, na podstawie których działa Zespół Interdyscyplinarny w tej gminie (art. 9 ust. 8a u.p.p.r.).
Podobnie, trafny okazał się zarzut odnośnie regulacji § 6 ust. 1 załącznika, który stanowi, że "Zespół interdyscyplinarny działa na podstawie porozumień zawartych pomiędzy Wójtem Gminy Secemin a podmiotami, których przedstawiciele wchodzą w jego skład". Jak stanowi bowiem art. 9a ust. 8 u.p.p.r. zespół interdyscyplinarny działa na podstawie porozumień zawartych między wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta a podmiotami, o których mowa w ust. 3 lub 5. Tym samym, wobec treści zakwestionowanej regulacji, doszło do nieuprawnionej modyfikacji tego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 9a ust. 5 (do którego odsyła art. 9a ust. 8) w skład zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić także prokuratorzy oraz przedstawiciele podmiotów innych niż określone w ust. 3, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie – których lokalny uchwałodawca nie uwzględnił w podjętej uchwale.
Z kolei, jeśli chodzi o § 10 załącznika, zgodnie z którym "Szczegółowy zakres prac Zespołu w tym kompetencje przewodniczącego, zastępcy oraz sekretarza Zespołu zostaną określone w regulaminie Zespołu i zatwierdzone przez Wójta Gminy" rację ma Prokurator, wskazując w skardze, że taka regulacja wykracza w sposób istotny poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. To bowiem radzie gminy ustawodawca powierzył kompetencję do określenia, w drodze uchwały, trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. W ramach tego upoważnienia, a konkretnie w zakresie szczegółowych warunków funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, rada może określić zakres prac zespołu, kompetencje przewodniczącego, zastępcy oraz sekretarza, o jakich mowa w § 9 zaskarżonej uchwały. W uchwale podjętej na podstawie art. 9a ust. 15 u.p.p.r. rada gminy nie może więc scedować części swoich uprawnień, wynikających z upoważnienia ustawowego, na jakikolwiek inny podmiot, w tym przypadku na wójta gminy. Tym samym regulacja zawarta w omawianym przepisie podlegała stwierdzeniu nieważności jako istotnie naruszająca prawo.
Trafnie również zarzucił Prokurator – w odniesieniu do regulacji § 16, zgodnie z którą "Członkowie Zespołu Interdyscyplinarnego wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych", że przepis ten narusza art. 9a ust. 13 u.p.p.r., zgodnie z którym członkowie zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych. W przepisie § 16, zamiast dokładnego powtórzenia art. 9a ust. 13 u.p.p.r., doszło bowiem do jego modyfikacji – poprzez pominięcie członków grup roboczych. Tymczasem art. 10 u.p.p.r. wyraźnie stanowi, że zespół interdyscyplinarny może tworzyć grupy robocze w celu rozwiązywania problemów związanych z wystąpieniem przemocy w rodzinie w indywidualnych przypadkach.
Skargę w pozostałym zakresie należało natomiast oddalić – z przytoczonych poniżej względów. Zaznaczyć przy tym trzeba, że pomimo, iż w końcowym wniosku skargi znalazł się wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, to Prokurator nie zaprezentował jakiejkolwiek argumentacji w odniesieniu do pozostałych – niewymienionych w żaden sposób w skardze – regulacji tego aktu.
Odnosząc się natomiast do wskazanej przez stronę regulacji § 1 załącznika – zgodnie z którym "Gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, min. w ramach pracy w Zespole Interdyscyplinarnym" należy stwierdzić, że w tym zakresie zaskarżona uchwała stanowi dosłowne powtórzenie art. 9a ust. 1 u.p.p.r., który stanowi że gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w sprawie niniejszej, aczkolwiek powtórzenie przepisów powszechnie obowiązujących zawartych w innych aktach normatywnych, w tym w aktach prawnych rangi ustawowej, w aspekcie zasad techniki prawodawczej nie jest właściwe, to jednak nie w każdej sytuacji stanowić będzie podstawę do stwierdzenia istotnego naruszenia prawa. Każdorazowo należy zbadać dopuszczalność powtórzenia przepisów ustawowych w realiach postanowień danego aktu prawa miejscowego, uwzględniając również w ramach tej kontroli specyfikę przedmiotu (materii), którą reguluje zakwestionowana przez stronę skarżącą uchwała. W drodze wyjątku, uzasadnionego zwłaszcza względami zapewnienia komunikatywności, kompletności i czytelności tekstu prawnego, za dopuszczalne uznaje się powtarzanie w aktach prawa miejscowego innych regulacji normatywnych. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2015r., sygn. akt IV SA/Po 1284/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1125/19), co zresztą aprobuje w uzasadnieniu skargi również Prokurator (str. 10). Z tych względów Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia prawa w § 1 załącznika.
Identyczną argumentację należy zastosować do zaskarżonego przez Prokuratora § 3 załącznika, który stanowi, że "Zadaniem Zespołu interdyscyplinarnego jest integrowanie i koordynowanie działań przedstawicieli różnych podmiotów oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie". Z kolei zgodnie z § 4 załącznika "Do zadań Zespołu Interdyscyplinarnego należy w szczególności:
1. diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie;
2. podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku;
3. inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie ;
4. rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym;
5. inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie."
Zestawiając treść cyt. przepisów z art. 9b ust. 2 u.p.p.r. należy stwierdzić, że regulacje te są identyczne. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że zadaniem zespołu interdyscyplinarnego jest integrowanie i koordynowanie działań podmiotów, o których mowa w art. 9a ust. 3 i 5, oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności przez:
1) diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie;
2) podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku;
3) inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie;
4) rozpowszechnianie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym;
5) inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc w rodzinie.
Z tożsamych względów nietrafnym okazał się zarzut skargi co do § 15 załącznika, zgodnie z którym prace w ramach grup roboczych są prowadzone w zależności od potrzeb zgłaszanych przez Zespół Interdyscyplinarny lub wynikających z problemów występujących indywidualnych przypadkach. Regulacja ta odpowiada bowiem w całości swoją treścią art. 9a ust. 14 u.p.p.r., który stanowi że prace w ramach grup roboczych są prowadzone w zależności od potrzeb zgłaszanych przez zespół interdyscyplinarny lub wynikających z problemów występujących w indywidualnych przypadkach.
Końcowo, odnosząc się do pisma Prokuratora z dnia 10 maja 2021 r. (data wpływu – 12 maja 2021 r.), modyfikującego zarzuty skargi, stwierdzić należy, że nie mogło ono odnieść skutku, gdyż zostało złożone już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., natomiast w punkcie II wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło