II SA/Ke 450/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 22 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg [...] na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 26 lutego 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: I. odrzucić skargi [...] II. odrzucić skargę E. T. W dniu 3 kwietnia 2020 r. R.P. i Z.T. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 26 lutego 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Skargę podpisała E.T. jako pełnomocnik R.P. i Z.T. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 11 maja 2020 r. wezwano R.P. do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi i 4 odpisów skargi oraz poinformowano skarżącą, że E.T., jako synowa brata, nie może być jej pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Strona dwukrotnie nie odebrała awizowanej przesyłki zawierającej ww. wezwanie. W związku z powyższym wezwanie kierowane do R.P. pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 12 czerwca 2020 r. Do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi i 4 odpisów skargi dla uczestników postępowania, powyższym zarządzeniem z dnia 11 maja 2020 r. wezwano także Z.T. z pouczeniem, że E.T., jako synowa, nie może być jego pełnomocnikiem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem nie spełnia wymogów określonych w art. 35 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 29 maja 2020 r. Ponadto zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 11 maja 2020 r. poinformowano także E.T., że nie może być pełnomocnikiem R.P. i Z.T. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie spełnia wymogów ww. przepisu. Powyższe pismo doręczono E.T. w dniu 28 maja 2020 r. W dniu 1 czerwca 2020 r. do tut. Sądu wpłynęła nadesłana przez Z.T. kopia udzielonego przez skarżącego w formie aktu notarialnego pełnomocnictwa wnukowi Ł.T. W związku z powyższym pismem z dnia 15 czerwca 2020 r. tut. Sąd wezwał Ł.T. do złożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do reprezentowania Z.T. przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Kielcach w niniejszej sprawie, pod rygorem jej odrzucenia. Powyższe wezwanie doręczono Ł.T. w dniu 17 czerwca 2020 r. Pismem procesowym z dnia 10 czerwca 2020 r. E.T. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy oraz nadesłała uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa udzielonego jej przez Z.T. W odpowiedzi na powyższe pismo tut. Sąd poinformował E.T., że zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zmianami), dalej p.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, a jedynie w postępowaniu tym występowała, jako pełnomocnik Z.T. i R.T., w związku z czym nie jest stroną ani uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym, a tylko wówczas mogłaby się ubiegać o przyznanie jej w tej sprawie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2020 r. E.T. przedstawiła rys historyczny dotyczący własności nieruchomości, których sprawa dotyczy i wskazała, że posiada interes prawny, gdyż jest samoistnym posiadaczem tej nieruchomości. Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2020 r. tut. Sąd wezwał E.T. do wskazania, czy zgłasza swój udział w sprawie ze skarg R.P. i Z.T. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z 26 lutego 2020 r. w charakterze uczestnika postępowania, czy też składając za pośrednictwem organu w dniu 7 kwietnia 2020 r. skargę działała we własnym imieniu, to jest wniosła tę skargę nie jako pełnomocnik R.P. i Z.T. Pismem procesowym z dnia 21 lipca 2020 r. E.T. wskazała, że składała skargę w niniejszej sprawie we własnym imieniu, nie jako pełnomocnik R.P. i Z.T. Skarżąca wniosła o udzielenie jej pomocy prawnej poprzez wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 24 września 2020 r. tut. Sąd wezwał pełnomocnika E.T. ustanowionego z urzędu, do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, interesu prawnego E.T. do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 września 2020 r. W piśmie procesowym z dnia 1 października 2020 r. pełnomocnik skarżącej wskazała, że E.T. posiada interes prawny do wniesienia skargi, gdyż jest samoistnym posiadaczem działek objętych postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją. Pełnomocnik powołała się na treść postanowienia Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I Ns 403/16, załączając jego odpis z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skargi R.P. i Z.T. i E.T. podlegają odrzuceniu. Na wstępie podnieść należy, że Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi, co musi wynikać expressis verbis z takiej regulacji. Istotą legitymacji skargowej jest zatem uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Brak legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem działania lub zaniechania organu administracji publicznej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 656/19, lex nr 2778287). W celu ustalenia istnienia interesu prawnego, a tym samym możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, niezbędnym jest ustalenie istnienia związku o charakterze materialnym pomiędzy sytuacją faktyczną danego podmiotu, a normą lub normami prawa materialnego kształtującymi sprawę administracyjną (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3224/17, lex nr 2778441). Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę musi mieć charakter aktualny i realny (a nie hipotetyczny), stąd też może nastąpić w sytuacji, gdy przysługujące skarżącemu konkretne prawo podmiotowe wynikające z norm prawa materialnego zostałoby naruszone zaskarżoną decyzją. W niniejszej sprawie skarżąca E.T. nie wykazała, aby na podstawie norm prawa materialnego legitymowała się interesem prawnym do zaskarżenia ww. decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach. Właścicielami działek nr ewid. [...] położonych w gm. S., wykazanymi w ewidencji gruntów i budynków, a których to działek ewidencyjnych dotyczyło przedmiotowe postępowanie aktualizacyjne są: R.P. J.R. i Z.T. po 1/3 każde z nich. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nie wynika, aby E.T. była właścicielem lub samoistnym posiadaczem tych nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w sprawie o aktualizację danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest norma art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 w skrócie "p.g.k."). Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie może ulegać wątpliwości, że zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest w sposób autonomiczny i w okolicznościach niniejszej sprawy - determinowanych istnieniem księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości - winien obejmować właściciela lub samoistnego posiadania owej nieruchomości. Tak więc art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/19, lex nr 3025675). E.T. nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji (występowała jako pełnomocnik stron), nadto nie jest ujawniona w ewidencji gruntów i budynków (brak informacji o urządzonej dla tych nieruchomości księgi wieczystej) jako właściciel bądź jako samoistny posiadacz ww. nieruchomości. Zatem, w świetle art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. nie sposób uznać, że posiada ona legitymację skargową w tej sprawie. Złożone do akt sądowych dokumenty w postaci postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I Ns 403/16 i jego uzasadnienia nie mogą dowodzić o istnieniu interesu prawnego do wniesienia skargi w tej sprawie, albowiem postanowienie to nie było na datę wniesienia skargi prawomocne. Nie może więc to orzeczenie stanowić podstawy ustalenia, że E.T. jest samoistnym posiadaczem ww. działek gruntu. Niewykluczone, że taka okoliczność zostanie w przyszłości stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądowym, wówczas skarżąca będzie mogła wykazywać istnienie interesu prawnego do udziału w sprawie jako strona postępowania administracyjnego w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dotyczącej ww. działek gruntu. Z tych powodów Sąd uznał, że skarga E.T. jest niedopuszczalna i winna zostać na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucona. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Z tych powodów E.T. nie mogła także w sprawie występować jako pełnomocnik R.P. - będąc synową brata i Z.T. - będąc jego synową, a także ponieważ nie może być skarżącym ani uczestnikiem postępowania, o czym wyjaśniono powyżej. Niewątpliwie R.P. i Z.T. legitymują się prawem do wniesienia skargi na ww. decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach. Niemniej z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniesionej przez nich skargi, również podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z kolei stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są bowiem nie tylko skarżący oraz organ, którego działanie (lub bezczynność) jest przedmiotem skargi, ale także uczestnicy postępowania, czyli osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.). R.P. została przez Sąd wezwana do złożenia własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi i 4 odpisów skargi dla uczestników postępowania. Wezwanie to zostało doręczone tej stronie w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 12 czerwca 2020 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Również Z.T. został wezwany do złożenia własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi i 4 odpisów skargi dla uczestników postępowania. Skarżący w wyznaczonym przez Sąd terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi złożył co prawda pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego udzielone Ł.T. Niemniej także Ł.T. – po wezwaniu go jako pełnomocnika Z.T. do złożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa do reprezentowania Z.T. przed tut. Sądem w niniejszej sprawie oraz do podpisania skargi – w wyznaczonym przez Sąd terminie, który upłynął mu w dniu 1 lipca 2020 r., nie usunął tych braków formalnych skargi. Z tych powodów skargi R.P. i Z.T. podlegały odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a.