II SA/Ke 486/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 23 października 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi H. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Uczestnik postępowania – Z. S. złożył na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi H. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca ma 88 lat, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dorosłym synem, synową i szesnastoletnim wnukiem. Uczestnik pobiera emeryturę z dodatkiem opiekuńczym w wysokości 1504zł, jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1200 zł, syn zarabia 1600 zł, a synowa otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1100 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz własności domu wielkości 92 m² na działce o powierzchni 955 arów. Uczestnik podał następujące wydatki roczne: podatek od nieruchomości - 606 zł, podatek od śmieci - 340 zł., energia – 1500 zł, woda – 800 zł, gaz – 200 zł, lekarstwa – 1800 zł. Wnioskodawca oświadczył, że leczy się u lekarzy specjalistów w [...]. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W rozpoznawanej sprawie pięcioosobowa rodzina uczestnika prowadząca wspólne gospodarstwo domowe osiąga w sumie miesięczny dochód netto w wysokości 5304 zł, którego źródłem są emerytury i wynagrodzenia za pracę. Umożliwia to planowanie wydatków. Obecnie wnioskodawca nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. Ewentualne koszty sądowe, które mogą pojawić się na późniejszym etapie postępowania nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej). Zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych Z. S. . Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wnioskodawcę stać na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, skoro w dniu 11 lutego 2015 r. udzielił adwokat pełnomocnictwa adwokat [...] do reprezentowania go w postępowaniu przed sądem rejonowym (k. 40 akt sądowych). Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo, lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Z. S.. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.