II SA/Ke 523/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk - Moskal po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 6 lipca 2012r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPPr, w którym domagała się zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2012r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw od w/w postanowienia, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że spółka nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w połączeniu z brakiem należytej analizy sytuacji finansowej i faktycznej spółki, doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a dotyczących: a) bezzasadnego uznania, iż spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w przedmiotowej sprawie, mimo iż posiada inne zobowiązania o charakterze podatkowym, b) bezzasadnego uznania, iż strata finansowa nie ma znaczenia dla oceny zasadności udzielenia spółce pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, c) bezzasadnego uznania, iż sama wysokość środków trwałych spółki w oderwaniu od sytuacji finansowej spółki jak i sytuacji gospodarczej i prawnej branży w której prowadzi działalność gospodarczą, wystarcza do przyjęcia że może ona ponieść koszty sądowe. Sygn. akt: II SA/Ke 523/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym – pkt 2). Wskazać przy tym należy, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści Sygn. akt: II SA/Ke 523/12 art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się zatem do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą, m. in. w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.000.000 zł, przy czym ostatni rok obrotowy zamknięto stratą w wysokości 379.743,93 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 2.215.465,75 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano na brak posiadania środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi, gdyż w związku z wprowadzeniem nowych przepisów ustawy o grach hazardowych przychody spółki w 2011r., zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Podwyżka podatku od gier ze 180 euro do 2.000 złotych od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę spowodowała bowiem, że środki wpływające do spółki przeznaczone są przede wszystkim na regulowanie danin publicznoprawnych (których brak opłacania może wiązać się z cofnięciem zezwolenia). Ponadto spółka eksploatuje obecnie około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009r., wobec czego brak jest środków na bieżącą działalność. W dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 35.755,04 zł "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowywała się do uiszczenia należności publicznoprawnych za miesiąc czerwiec i lipiec 2012 oraz pozostałych należności, na które składały się: * 72.000 zł tytułem podatku od gier, * około 10.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale, * około 60.000 zł tytułem pozostałych wydatków (pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności). Wnioskodawca oświadczył, że łączna wysokość wydatków, jakie zobowiązany jest ponieść w najbliższym czasie, wynosi ok. 140.000 zł miesięcznie i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w Sygn. akt: II SA/Ke 523/12 obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów; brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych, polskich warunków). W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. A. Sp. z o.o. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że kwota 35.755,04 zł, jaką dysponuje obecnie strona zdecydowanie przewyższa kwotę wpisu od niniejszej skargi. Nie sposób przy tym pominąć bardzo wysokiej wartości środków trwałych należących do strony, która wynosi 2.215.465,75 zł. Brak jednocześnie podstaw, aby uwzględnić argumentację spółki o tym, że jej kondycja finansowa uległa pogorszeniu ze względu na fakt, że zapłaciła ponad dwukrotnie wyższy podatek od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych niż w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Powoływanie się na obciążenie strony płatnościami z tytułu podatku jako na okoliczność uzasadniającą przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nieskuteczne, gdyż zarówno podatki jak i koszty sądowe stanowią dochód budżetu państwa i przez to są równoważne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008r. II GZ 80/08, treść wyroku dostępna na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadnością wniosku nie przemawia również wysokość poniesionej straty za 2011r. Strata sama w sobie nie jest bowiem odzwierciedleniem braku możliwości finansowych spółki i co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez spółkę i – zdaniem Sygn. akt: II SA/Ke 523/12 Sądu – taka sytuacja nie miała miejsca również niniejszej sprawie. Z akt sprawy nie wynika również, by skarżąca zaprzestała prowadzić działalność gospodarczą i by utraciła płynność finansową. Stwierdzić zatem trzeba, że spółka nie wykazała, że utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a w rezultacie nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej skarżąca winna bowiem uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12, LEX nr 1121118). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy p.p.s.a.