II SA/Ke 57/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2013r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak:[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie renty socjalnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku B. W. o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymało w mocy, na podstawie art. 138 § 1 kpa i art. 127 § 3 kpa swoją decyzję z dnia [...] odmawiającą na podstawie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 158 § 1 kpa stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] przyznającej B. W. świadczenie z pomocy społecznej w formie renty socjalnej począwszy od sierpnia 2002 r. w wysokości 418 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w z dnia [...] nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stanowiącą podstawę stwierdzenia jej nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w dacie wydawania decyzji z dnia [...] w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony był pogląd, iż w sprawie kontynuacji renty socjalnej, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności nie ma zastosowania art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w zakresie w jakim uzależnia początek przyznania renty od daty złożenia wniosku. Organ I instancji wydając decyzję z dnia 9 września 2002 r. oparł się na literalnym brzmieniu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja z dnia [...] została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414. Stosownie do art. 27 a ust. 1 przedmiotowej ustawy, osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia przysługuje renta socjalna. Jak wskazał organ B. W. orzeczeniem udokumentowała niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, która powstała przed ukończeniem 16 roku życia. W wyniku rozpatrzenia wniosku B. W. z dnia 28 sierpnia 2002 r., przyznano rentę socjalną od sierpnia 2002 r. Organ wyjaśnił ponadto, że B. W pobierała rentę socjalną od października 2001 r. na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ważnego do dnia 31 października 2001 r. i w okresie ważności tego orzeczenia wystąpiła o wydanie nowego, ale dopiero wyrokiem z dnia 16 lipca 2002 r. Sąd Rejonowy w Kielcach zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 16 grudnia 2001 r. w ten sposób, że ustalił, że umiarkowany stopień niepełnosprawności powstał u B. W w 16 roku życia. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przepis art. 27 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiący podstawę przyznania renty socjalnej, nie określał, od kiedy ma być przyznane świadczenie i z tego względu, zastosowano przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że świadczenia z pomocy społecznej wypłacało się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, w przedmiotowym przypadku wniosek został złożony w miesiącu sierpniu, a decyzją z dnia 9 września 2002 r. przyznano rentę począwszy od sierpnia. Kolegium stanęło na stanowisku, że przyznanie renty socjalnej stosownie do art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej od miesiąca, w którym został złożony wniosek tj. od sierpnia 2002 r., nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Możliwość przyznania renty z wyłączeniem art. 43 ust. 6 ustawy, wynikała z orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie sądowym wyrażony był pogląd, że w sprawie o kontynuację renty socjalnej, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania art. 43 ust. 6 ustawy w zakresie, w jakim uzależnia początek przyznania renty od daty złożenia wniosku. W tym względzie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2001 roku w sprawie I SA 2550/00. Tak więc zdaniem organu możliwość przyznania renty socjalnej w ramach kontynuacji świadczenia a w przepadku B. W od 1 listopada 2001 roku nie wynikała z obowiązującego w ustawie o pomocy społecznej przepisu, lecz z interpretacji przepisów tej ustawy. Organ wskazał, że etap wykładni nie jest koniecznym elementem procesu stosowania prawa a prawo istnieje niezależnie od interpretacji, a zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom zawartym przez B. W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakoby w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 listopada 2011 roku w sprawie II SA/Ke 721/11 stwierdzono podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 września 2002 roku, Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego na powyższy wyrok w wyroku z dnia 17 lipca 2012 roku w sprawie I OSK 261/12 stwierdził, że Sąd I instancji nie przesądził kwestii, czy zastosowanie odmiennej interpretacji przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej przy wydawaniu zakwestionowanej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji nastąpiło nie w wyniku naruszenia przez organ przepisu prawa materialnego, ale przepisów postępowania, albowiem w ocenie Sądu I instancji nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. W wykonaniu wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 roku., organ wskazał, że interpretacja przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w sprawie o kontynuację renty socjalnej, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, wynika z interpretacji przepisów ustawy, a nie z określonego przepisu tej ustawy, co w konsekwencji powoduje, że nie zastosowanie wykładni art. 43 ust. 6 ustawy wyrażonej w orzecznictwie sądowym, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Na poparcie swojego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie III UK/77/11 – " decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią kumulatywnie następujące przesłanki : oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, przepis, który został naruszony nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa, skutki, które wywołuje decyzja, są nie do zaakceptowania z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia decyzji", oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie II OSK 2449/10 – " Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części. Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa". W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało że decyzja z dnia 13 listopada 2012 roku odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w z dnia 9 września 2002 roku nie narusza prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła B. W. Skarżąca wyraziła zastrzeżenia, że wbrew wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu w Kielcach z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie II SA/Ke 721/11 Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 września 2002 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Na wstępie należy podnieść, że zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia 13 listopada 2012 r. zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie wszczynane na podstawie art. 156 § 1 kpa jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych. W ramach tego trybu podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stanowią tylko przesłanki ściśle określone w art. 156 § 1 kpa, żadne inne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności jest rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), które ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Organ administracyjny ocenia kwestie czysto prawne, z tego też względu organ nadzoru nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do jej istoty. Sprawa niniejsza toczy się już nie w trybie zwykłym (gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia), a w trybie nadzoru (trybie nadzwyczajnym w 10 lat po wydaniu w trybie zwykłym decyzji ostatecznej), kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew zasadom trwałości decyzji ostatecznych z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Innymi słowy uznanie decyzji za nieważną może mieć miejsce w zupełnie nadzwyczajnych sytuacjach. W stosunku do uchyleń decyzji w trybie zwykłym z powodu naruszenia przepisów prawa "wymogi" są tu o wiele wyższe. Materialnoprawną podstawą decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] był przepis art. 27 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowiący podstawę przyznania renty socjalnej nie określał on jednak, od kiedy ma być przyznane świadczenie i z tego względu, zastosowano przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że świadczenia z pomocy społecznej wypłacało się w okresach miesięcznych, od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek, w przedmiotowym przypadku wniosek został złożony w miesiącu sierpniu, a decyzją z dnia 9 września 2002 r. przyznano rentę począwszy od sierpnia. Kolegium prawidłowo stanęło na stanowisku, że przyznanie renty socjalnej stosownie do art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej od miesiąca, w którym został złożony wniosek tj. od sierpnia 2002 r., nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Możliwość przyznania renty z wyłączeniem art. 43 ust. 6 ustawy, wynikała z orzecznictwa sądów administracyjnych. Należy wskazać również, że od decyzji z dnia 9 września B. W nie odwoływała się, tak więc decyzja ta stała się ostateczna. Zdaniem Sądu organ orzekający w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem wystąpienia rażącego naruszenia prawa i właściwie uznał, że takie naruszenie nie wystąpiło. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa ( wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2002 r. w sprawie I SA 1506/00). Podnoszona przez skarżącą okoliczność, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 listopada 2011 roku stwierdzono podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 września 2002 r. nie jest zasadna. Naczelny Sad Administracyjny oddalając skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od tego wyroku stwierdził, że Sąd I instancji nie przesądził kwestii, czy zastosowanie odmiennej interpretacji przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej przy wydawaniu zakwestionowanej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, a podstawą uchylenia wcześniejszych decyzji było naruszenie przez organ przepisów postępowania, albowiem nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy. Sąd podziela stanowisko organu, wyrażone w zaskarżonej decyzji, że przy wydawaniu decyzji z dnia 9 września 2002 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, które by dawało podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ prawidłowo stwierdził, że zastosowanie wykładni art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej wyrażonej w orzecznictwie sądowym, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r. w sprawie VI SA/Wa 1610/06 ) Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.