II SA/Ke 572/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ke 572/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M.L. od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nakazującej skarżącemu doprowadzenie budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w S. do stanu poprzedniego – poprzez zamurowanie otworu drzwiowego w ścianie od strony zachodniej budynku oraz rozbiórkę płyty podestowej i biegu schodowego, na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że opisane wyżej roboty budowlane wykonane zostały przez M.L. w sierpniu 2003r., bez pozwolenia na budowę. W tej dacie M.L. był właścicielem nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, przy którym wykonał samowolnie roboty budowlane, zaś jego matce H.Ś., która zgłosiła organom nadzoru budowlanego fakt przeprowadzenia robót bez pozwolenia na budowę, przysługiwała w tym budynku służebność osobista mieszkania. Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wykonania otworu drzwiowego i podestu z biegiem schodowym, a następnie: - postanowieniem z dnia [...] wstrzymał roboty budowlane realizowane samowolnie na podstawie art. 50 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, - decyzją z dnia [...] zobowiązał M.L. do przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót wraz z oceną techniczną, - decyzją z dnia [...] nakazał M. L. wykonanie w terminie do 30 stycznia 2004r. robót budowlanych wyszczególnionych w opracowanej i przedłożonej ocenie technicznej, tj. wykonanie zadaszenia, z opierzeniem lekkim materiałem typu plexi oraz brakującej bariery na płycie biegowej. Ostatnie z wymienionych wyżej rozstrzygnięć, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzją z dnia [...], rozpatrując sprawę w wyniku odwołania wniesionego przez H.Ś. Skarga na tę decyzję, wniesiona przez H.Ś., został oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 września 2005r., sygn. akt II SA/Ke 211/05. Opisana na wstępie decyzja Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], stanowiąca przedmiot odwołania, podjęta została po stwierdzeniu w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 31 marca 2009r., że roboty budowlane, do wykonania których zobowiązany został M.L., nie zostały przeprowadzone. Organ II-giej instancji ustalił, że aktualnie właścicielką nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, przy którym zrealizowano samowolnie otwór drzwiowy i podest z biegiem schodowym, jest H. Ś. Przytaczając treść art. 51 ust.3 pkt 2 Prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu oraz art. 51 ust.1 pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...], organ odwoławczy podkreślił, że skoro nie zostały wykonane obowiązki nałożone tą decyzją, to zasadnym jest nakaz doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Po wydaniu decyzji z dnia [...] zmienił się jednak właściciel obiektu, którzy przejął wszystkie prawa i obowiązki z nim związane. Tymczasem "organ I-szej instancji wydał w zaskarżonej decyzji nakaz dla osoby, która nie jest już właścicielem obiektu, a więc nie może już być adresatem nakazów dotyczących przedmiotowego budynku". Dlatego zaskarżoną decyzję należało uchylić i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji celem podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Skargę od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H.Ś, żądając "zwrotu budynku" w takim stanie, w jakim znajdował się w dniu darowizny na rzecz M.L. Skarżąca podniosła, że samowolne wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu w ścianie otworu drzwiowego doprowadziło do zamarznięcia pompy wodnej, opisała warunki mieszkaniowe w budynku objętym przedmiotem sprawy oraz podkreśliła, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała kluczy do wybitych przez M.L. drzwi. Zarzuciła także, że nakazy "nadzoru budowlanego" winny być kierowane "do wykonawców przestępstwa". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w nim naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.). Ustalony przez organ stan faktyczny jest bezsporny i wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że M.L. będąc właścicielem nieruchomości w S. przy ul. [...], zrealizował samowolnie roboty budowlane przy budynku położonym na tej nieruchomości i że organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia [...] nałożył na niego obowiązki w oparciu o art. 51 ust.1 pkt 2 Prawa budowlanego. Bezspornym jest także, że M.L. obowiązków tych nie wykonał i że zmienił się w międzyczasie właściciel nieruchomości, na której znajduje się obiekt, przy którym wykonane zostały roboty budowlane objęte samowolą. Właścicielem tym jest aktualnie skarżąca H. Ś. Prawne konsekwencje niezrealizowania obowiązku nałożonego decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], podjętą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, reguluje przepis art. 51 ust.3 tego Prawa w aktualnym brzmieniu, z uwagi na treść art. 2 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U.04.93.888). Zgodnie z tym przepisem, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust.1 pkt 2 i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. W zaskarżonej decyzji prawidłowo organ przyjął, że w stanie faktycznym sprawy zastosowanie ma regulacja zawarta w pkt 2 zacytowanego wyżej przepisu i wobec niewykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2, niezbędnym jest nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Nie można jednak podzielić poglądu, że nakaz ten nie może obciążać M.L., skoro nie jest on aktualnie właścicielem nieruchomości. Przepis art. 52 Prawa budowlanego stanowi bowiem, że czynności nakazanych w decyzji opartej m.inn. o art. 51, obowiązany jest dokonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Już z treści tego uregulowania wynika, że ustawodawca dopuszcza możliwość nałożenia obowiązku, o jakim mowa w art. 51 ust.3 pkt 2, na osobę nie będącą właścicielem nieruchomości, przy czym wyboru adresata decyzji dokonać winien organ mając na uwadze stan faktyczny sprawy. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca od początku niniejszego postępowania wyrażała swoje niezadowolenie z powodu robót budowlanych wykonanych przez M.L. i to ona zawiadomiła organ o ich realizacji, domagając się przywrócenia stanu poprzedniego. Bezspornym jest także, że roboty te M.L. wykonał samowolnie. Skoro zatem nakaz, o jakim mowa w art. 51 ust.3 pkt 2 Prawa budowlanego ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, to przede wszystkim sprawca samowoli budowlanej – którego działanie spowodowało wszczęcie postępowania naprawczego z art. 51 – winien być obciążony tym obowiązkiem. Nałożenie go na skarżącą – jak wskazuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – byłoby w stanie faktycznym sprawy nieuzasadnioną dolegliwością i faktycznie stanowiłoby zwolnienie inwestora z poniesienia prawnych konsekwencji wykonania robot budowlanych w warunkach samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II OSK 1234/08, a także wyroki WSA: w Warszawie z dnia 5 października 2007r., VII SA/Wa 1046/07 i w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008r., II SA/Gd 425/08). Uznając zatem, że zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem prawa materialnego (art. 52 Prawa budowlanego), mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wyrażony wyżej pogląd prawny będzie miał na uwadze organ II-giej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.