II SA/Ke 576/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji udzielającej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. B. Sp. z o.o. w B. (dalej Spółka) złożyła do Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 września 2012r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia Spółka zakwestionowała stanowisko Referendarza sądowego, który uznał, że ma ona możliwości uiszczenia wpisu sadowego w wysokości 200 zł oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie, które jednorazowo nie przekroczą 100 zł. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. FZ 478/04) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Ze złożonego formularza i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, między innymi, w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.000.000 złotych. Według bilansu Spółka zamknęła ostatni rok obrotowy stratą w wysokości 379.743,93 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 2.215.465,75 złotych. W uzasadnieniu wniosku podano, że Spółka nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi, gdyż jej przychody w 2011r., w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych zmalały znacząco w stosunku do lat 2009 i 2010. Podwyżka podatku od gier ze 180 euro na 2000 złotych od każdego automatu eksploatowanego przez spółkę spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych (których nieregulowanie może wiązać się z cofnięciem zezwolenia). Spółka eksploatuje obecnie około 75% mniej automatów niż pod koniec 2009r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. W dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 35.755,04 zł "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowywała się do uiszczenia należności publicznoprawnych za miesiąc czerwiec i lipiec 2012 oraz pozostałych należności, na które składały się: 72.000 złotych tytułem podatku od gier, około 10.000 złotych tytułem czynszu najmu za lokale, około 60.000 złotych tytułem pozostałych wydatków (pozostałe daniny publicznoprawne, wynagrodzenia, pozostałe koszty bieżącej działalności). Wnioskodawca oświadczył, że łączna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca w najbliższym czasie, wynosi ok. 140.000 zł i znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (z uwagi na zmianę przepisów; brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (z powodu przystosowania urządzeń do specyficznych, polskich, warunków). Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. FZ 43/11, oraz z dnia 22 marca 2011r., sygn. II GZ 112/11). Biorąc pod uwagę fakt, że Spółka wykazała na rachunku bankowym kwotę 35.755,04 zł, zaś wartość środków trwałych określiła na 2.215.465,75 zł, uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych byłoby przedwczesne. Z jednej strony Spółka twierdzi, że za miesiąc czerwiec i lipiec 2012r. musi uregulować należności publicznoprawne w kwocie ponad 140.000 zł, a z drugiej podnosi, że nie stać jej na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a później ewentualnie do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Podkreślić też należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo podjęcie wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków, czego w niniejszej sprawie zabrakło (por. postanowienia NSA z dnia 29 marca 2011r., sygn. I OZ 191/11, z dnia 28 września 2011r., akt I FZ 267/11). W świetle powyższego w ocenie Sądu nie zostały wykazane żadne okoliczności, które świadczyłyby o tym, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.