II SA/Ke 576/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. S.. złożyła formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Skarżąca jest bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy, nie osiąga żadnego własnego dochodu, nie posiada własnego majątku, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Jej matka pobiera emeryturę w wysokości 766,51 zł netto miesięcznie, ojciec otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 635 zł netto miesięcznie. Oboje rodzice są niepełnosprawni w stopniu znacznym, przewlekle chorzy, wymagają pomocy i opieki, nie posiadają żadnego majątku. Cała trzyosobowa rodzina zajmuje mieszkanie lokatorskie wielkości 48 m². Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Referendarz sądowy uwzględnił nie tylko dane podane przez skarżącą, ale także informacje znane mu z urzędu. Należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. sprawy sygn. akt II SA/Ke 271/18 odrzucił skargę M. S. na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 7 grudnia 2017 r. nr XLIX/1114/2017 w przedmiocie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości stanowiącej własność Gminy Kielce, położonej w Kielcach przy ul. Panoramicznej, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków Miasta Kielce jako działki nr 131/4, 131/9, 133/1, 133/2, 133/3, 133/8 i 133/10 na nieruchomość gruntową będącą w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej, oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków Miasta Kielce jako działka nr 131/8, położoną w Kielcach przy ul. Czarnowskiej. Sąd postanowił również zwrócić skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że skarżąca wywiodła swój interes prawny we wniesieniu skargi z prawa korzystania z pasa drogowego ul. [...] z przeznaczeniem na pawilon handlowy do sprzedaży artykułów spożywczo-przemysłowych. W dniu 20 lipca 2018 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna od wyżej wymienionego postanowienia, sporządzona w imieniu M. S. przez jej pełnomocnika z wyboru radcę prawnego R. B.. Od skargi kasacyjnej został uiszczony należny wpis sądowy w wysokości 150 zł. Akta sprawy ze skargą kasacyjną zostały przekazane w dniu 19 września 2018 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W oparciu o powołane wyżej fakty uznano, że M. S., która w sprawie sygn. akt II SA/Ke 271/18 uiściła wpisy sądowe w łącznej wysokości 450 zł i korzystała z usług radcy prawnego działającego na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, a nie z urzędu, ma możliwości zdobycia środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru również w sprawie sygn. akt II SA/Ke 576/18. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście, zwłaszcza, że mieszka w Kielcach, gdzie mieści się siedziba sądu lub przez pełnomocnika, którym może być np. rodzic. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej czy posiedzenia niejawnego. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ze sformułowaniem wniosków procesowych. Oznacza to, że skarżąca już korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika lub posiada dużą wiedzą prawniczą. Również z treści skargi i innych pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie jest osobą nieporadną życiowo, zna okoliczności faktyczne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Nie ma zatem obecnie konieczności ustanawiania pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.