II SA/Ke 600/15
WyrokWSA w Kielcach2015-09-24
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Dorota Chobian, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość przyznanego zasiłku celowego na zakup żywności, uwzględniająca specyficzne potrzeby żywieniowe (dieta), powinna odpowiadać kosztom abonamentu obiadowego w placówce gastronomicznej, czy też może być ustalona na niższym poziomie, biorąc pod uwagę ograniczone środki finansowe organu pomocy społecznej i koszty produkcji posiłków w domu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysokość zasiłku celowego na zakup żywności, nawet w przypadku konieczności stosowania diety, nie musi odpowiadać kosztom abonamentu obiadowego w placówce gastronomicznej. Organ pomocy społecznej ma prawo do uznania administracyjnego w ustalaniu wysokości świadczenia, biorąc pod uwagę ograniczone środki finansowe i konieczność sprawiedliwego podziału funduszy między potrzebujących. Koszty produkcji posiłków w domu są niższe niż w placówce gastronomicznej, co uzasadnia niższą kwotę zasiłku.Stan faktyczny
Skarżąca M. J. wniosła o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, zasiłku okresowego i innych świadczeń. Organ I instancji przyznał jej zasiłek celowy w wysokości 120 zł na okres dwóch miesięcy z przeznaczeniem na zakup żywności. Skarżąca odwołała się, zarzucając dyskryminację i niewłaściwe ustalenie wysokości świadczenia, argumentując, że z uwagi na konieczność stosowania diety pokarmowej, przyznana kwota jest niższa niż koszt abonamentu obiadowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano koszty zastępstwa procesowego z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego A. M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przyznającą M. J. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności na okres 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r., w łącznej wysokości 120 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2012r. M. J. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z prośbą o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, zasiłku okresowego, świadczenia pieniężnego, zasiłku celowego oraz obiadów barowych dla córki. W kolejnym piśmie z dnia 5 stycznia 2015r. sprecyzowała wniosek, iż z uwagi na stosowaną przez nią dietę zasadnym jest przyznanie jej pomocy na zakup żywności w formie pieniężnej.
Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia [....],przyznał zasiłek celowy w łącznej wysokości 120,00 zł z przeznaczeniem na zakup żywności dla M. J. na okres od 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r. W podstawie prawnej organ powołał m.in. przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz Uchwałę Rady Miasta nr LVI/988/2014 z dnia 16 stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż z uwagi na trudną sytuację strony przyznanie w/w pomocy jest uzasadnione, strona spełniła kryterium dochodowe, o którym mowa w Uchwale Rady Miasta Kielce. Wskazał, iż wysokość zasiłku ustalono na podstawie tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr 34/2014 z dnia 30.12.2014r. wydanego przez Dyrektora MOPR. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. J., zarzucając naruszenie art. 6 k.p.a., 7 k.p.a., 8 k.p.a. poprzez zaniechanie kompleksowej wykładni obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem zasad obiektywizmu, w tym zakazów dyskryminacji w aspekcie konieczności stosowania przez nią diety pokarmowej, naruszenie art. 17 ust 1 i 3, art. 39 ust 1 i 2, art. 48 ust 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 32, art. 68 pkt 1 i art. 71 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, iż jest zmuszona stosować dietę pokarmową z uwagi na stan zdrowia. Osoby, które takiej diety stosować nie muszą otrzymują pomoc o wartości 217,00 zł w postaci abonamentu obiadowego. Dodała, że gdyby nie musiała stosować diety pokarmowej przyznanie pomocy w formie abonamentu obiadowego byłoby dla niej korzystne. Z uwagi na przyznanie jej kwoty zasiłku celowego jedynie w wysokości 60,00zł miesięcznie czuje się dyskryminowana.
Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie kwoty przyznanego świadczenia na zakup żywności odpowiadającej wysokości przysługującej dla osób uprawnionych do otrzymania obiadu dwudaniowego, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Dokonując na podstawie art. 138 k.p.a. prawnej i merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji z dnia [...], uznając, że decyzja nie narusza prawa. Wskazało, że zgodnie z brzmieniem art. 7 pkt 1, pkt 4, pkt 6 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2013.182 t.j.), pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, bezrobocia, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje:
osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",
osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",
rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"
- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
W myśl ust. 2 w/w artykułu rada gminy w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, uprawniające do zasiłków okresowego i celowego. Stosownie do ust. 3 powołanego artykułu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W myśl art. 39 ust. 1 w/w ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zgodnie z Uchwałą Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. nr 221 (MP, poz. 1024) w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 oraz Uchwałą Rady Miasta nr LVI/988/2014 z dnia 16 stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności: 1) dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, 2) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, 3) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. 150% kryterium dochodowego kwalifikujące osobę w rodzinie do udzielenia pomocy w ramach w/w programu wynosi 684,00 zł.
Organ ustalił, że M. J. zamieszkuje razem z córką, z którą prowadzi gospodarstwo domowe. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż na dochód odwołującej złożyły się kwoty uzyskiwane z zasiłku rodzinnego w wysokości 106,00 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł, 258,00 zł - alimenty, dotacja do zapłaty czynszu w wysokości 309,93 zł, dodatek energetyczny w wysokości 15,77 zł, 34,25 - zasiłek stały oraz zasiłek okresowy - 34,25 zł. Łącznie dochód rodziny wyniósł 912,00 zł. M. J. spełnia kryterium dochodowe, wobec czego organ I instancji przyznał jej pomoc w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 120,00 zł z przeznaczeniem na zakup żywności na okres 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r. Organ I instancji ustalając wysokość pomocy oparł się na tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia nr 34/2014 z dnia 30.12.2014r. wydanego przez Dyrektora MOPR w Kielcach i przyznał pomoc w wysokości 60,00 zł miesięcznie.
Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznając konieczność udzielenia pomocy, organ winien rozważyć wszelkie okoliczności niezbędne do podjęcia prawidłowej decyzji o wysokości przyznanych na rzecz konkretnej osoby środków w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w sposób przedstawiony wyżej. Są to przede wszystkim: uzasadnione potrzeby uprawnionego, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Wszystko to ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka.
Dowody zgromadzone w sprawie przemawiają za przyjęciem poglądu, że w niniejszej sprawie organ I instancji zasadnie udzielił M. J. bezzwrotnej pomocy pieniężnej na zakup posiłku lub żywności w postaci zasiłku celowego w wysokości po 60,00 zł w miesiącu styczniu i lutym. Z wyjaśnień organu I instancji wynika, iż realizując postanowienia "Programu" w pierwszej kolejności zobowiązany jest do przyznania pomocy w formie posiłku, przyznanie zasiłku celowego następuje w przypadku, gdy pomoc w formie posiłku jest nieuzasadniona. Wysokość zasiłku celowego ustalono zgodnie z obowiązującą tabelą.
Kolegium wskazało, iż w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem z dnia 5 stycznia 2015r. organ I instancji przyznał zasiłek okresowy w wysokości 20,00zł od dnia 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r., zasiłek celowy w wysokości 250,00 zł na zakup obuwia zimowego, energię elektryczną, wizyty lekarskie, a także dla córki obiady barowe na okres od 1 stycznia 2015r. do 30 czerwca 2015r. M. J. jest objęta stałą pomocą MOPR. Przyznana odwołującej pomoc celowa mieści się w zakresie udzielonych przez MOPR zasiłków celowych na zakup żywności.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, iż przyznany zasiłek celowy jest niższy niż w przypadku, gdyby przyznano pomoc w postaci abonamentu obiadowego, Kolegium wskazało, że jak wynika z pisma z dnia 12 maja 2015r. Kierownika Działu Usług MOPR na ogólną wartość posiłku sprzedawanego przez placówkę gastronomiczną składają się: koszty produkcji żywności tzw. "wsad do kotła", koszty produkcji (koszty osobowe, opłaty za lokal, media), podatek odprowadzany do Urzędu Skarbowego, marża baru. Przygotowując posiłki w domu strona nie jest zatem zobowiązana do ponoszenia powyższych kosztów. Kolegium wyraziło zrozumienie, że skarżąca obowiązana jest przestrzegać diety pokarmowej, jednak z uwagi na fakt, że objęta jest stałą pomocą MOPR winna z otrzymywanej pomocy wygospodarować także fundusze na zakup dodatkowej żywności. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.01.2012r. sygn. akt I OSK 1742/11 organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania przyznanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielić pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła M.J., zarzucając organowi odwoławczemu:
1. rażące naruszenie prawa, tj. naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji;
2. obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
3. naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. przez zaniechanie kompleksowej wykładni obowiązujących przepisów prawa z uwzględnieniem zasad obiektywizmu, w tym zakazów dyskryminacji w aspekcie konieczności stosowania diety po odbytym przez skarżącą zabiegu operacyjnym – przez co czuje się zepchnięta na margines i wykluczona;
4. naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 39 ust. 1 pkt 2, art. 48 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 2, art. 32, art. 69, art. 71, art. 68 pkt 1 Konstytucji RP oraz Protokołem 1 art. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także art. 6 ust. 1 EKPC (w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej).
W uzasadnieniu skargi zakwestionowano wysokość przyznanego zasiłku celowego, która – zdaniem strony – nie jest adekwatna do jej ciężkiej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Z uwagi na konieczność stosowania diety pokarmowej świadczenie pieniężne przyznane na ww. cel powinno odpowiadać równowartości miesięcznego abonamentu obiadowego (w wysokości 217 zł), a przyznano jedynie 60 zł. Ze względu na tę szczególną sytuację zdrowotną strony organ nie powinien stosować zasady, że wysokość zasiłku żywnościowego jest uzależniona od dochodu na osobę w rodzinie. Końcowo wskazano, że dzieciom do lat 3 przysługuje zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości przysługującej dla osób uprawnionych do otrzymania obiadu dwudaniowego. Natomiast rozwiązania takiego nie przewidziano w odniesieniu do rekonwalescentów, stosujących dietę pooperacyjną.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji, ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów administracji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. ustalenie produktów oraz kosztów finansowych zalecanej diety pokarmowej;
3. respektowanie nakazu ustawowego zapewnienia minimum jednego posiłku dziennie;
4. zasądzenie wypłaty kwoty 157,00 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy przyznaną i wypłaconą kwotą 60,00 zł, a kwotą regulowaną do placówki gastronomicznej, to jest 217,00 zł (miesięczny koszt abonamentowego obiadu dwudaniowego);
5. dopuszczenie i przeprowadzenie dodatkowych dowodów w sprawie;
6. zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości.
Pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu sprecyzował żądanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości, bądź zasad współżycia społecznego.
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu M. J. świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego w łącznej wysokości 120,00 zł z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r.
Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny nie był kwestionowany przez skarżącą i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym – w szczególności w wywiadzie środowiskowym. Kwestią, która wywołuje zasadniczy sprzeciw skarżącej jest wysokość przyznanego jej świadczenia na zakup żywności, która nie odpowiada jego oczekiwaniom, przy czym skarżąca nie określiła kwoty, jaka byłaby dla niej satysfakcjonująca z uwagi na konieczność stosowania diety pokarmowej, odnosząc jedynie wysokość zasiłku do wartości abonamentu żywnościowego – 217zł.
Należy wskazać, że zasiłek celowy jest jedną z podstawowych form pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na zaistnienie sytuacji określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Wśród okoliczności, od których ustawodawca uzależnia przyznanie pomocy społecznej w w/w formie znajduje się ubóstwo (art. 7 pkt 1 ustawy), bezrobocie (art. 7 pkt 4 ustawy), niepełnosprawność (art. 7 pkt 5 ustawy). Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zgodnie z uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. "w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020" kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy w formie dożywiania mogą otrzymać osoby, których dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Rada Miasta Kielce, w uchwale Nr LVI/988/2014 z dnia 16 stycznia 2014r. "w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności", przyjęła kryterium dochodowe, uprawniające do uzyskania tej formy pomocy. Doprecyzowaniem powyższych regulacji jest zarządzenie wewnętrzne nr 25/2014 z dnia 26 sierpnia 2014r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie "w sprawie ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup żywności".
Ze względu na treść cyt. przepisów – ściśle określających przesłanki, jakie muszą być spełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności – nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowo – życiowa, w jakiej znajduje się skarżąca odpowiada wyżej wymienionym przesłankom. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką, dochód na tę rodzinę łącznie wyniósł 912 zł.
Należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, że od spełnienia przedstawionych powyżej warunków uzależnione jest jedynie przyznanie zasiłku celowego, natomiast sama jego wysokość została pozostawiona przez ustawodawcę uznaniu organu pomocy społecznej. Do wniosku takiego prowadzi treść art. 39 ust. 1 ustawy oraz uchwała o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którymi zasiłek celowy, a także pomoc w zakresie dożywiania jedynie mogą (a nie muszą) zostać przyznane. Wskazania jednakże wymaga, że opisany element uznaniowości nie oznacza, że wydanie decyzji w tym zakresie polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a. – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.
Mając na uwadze treść przepisów ustawy podnieść trzeba, że organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy społecznej kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Z powyższych względów uzasadnienie decyzji przyznającej świadczenie z zakresu pomocy społecznej powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.03.2006r., sygn. akt I SA/Wa 180/06, LEX nr 197477 oraz z dnia 23.09.2005r., sygn. akt I SA/Wa 1553/04, LEX nr 192950).
W niniejszej sprawie możliwości finansowe organu I instancji zostały odzwierciedlone w tabeli wysokości zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, stanowiącej załącznik nr 1 do zarządzenia wewnętrznego Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2014r. Nr 25/2014. Przedmiotowa tabela różnicuje wysokość przysługującego zasiłku w zależności od dochodów osiąganych przez beneficjenta pomocy, zgodnie z zasadą, że im wyższy osiągany dochód, tym mniejsze świadczenie jest przyznawane. Oczywistą rzeczą jest bowiem niemożliwość zaspokojenia przez ośrodek pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób potrzebujących w zgłaszanej przez nie wysokości. Tym samym, wobec sprecyzowania kwot przedmiotowego zasiłku celowego oddzielnie dla każdej grupy docelowych świadczeniobiorców – różniących się od siebie osiąganymi dochodami – organ zabezpieczył rozdzielenie posiadanych środków w sposób najbardziej efektywny, tak aby pomoc w największej wysokości dotarła do osób rzeczywiście najbardziej jej potrzebujących. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że osoba, która nie osiąga żadnego dochodu, winna otrzymać większe wsparcie ze strony ośrodka pomocy społecznego (zgodnie z powołaną tabelą jest to 150 zł). Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie wykazano, że wysokość przyznanego skarżącej świadczenia była uzależniona od środków, jakie przeznaczone były w tym okresie na zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności dla najuboższych. Nie można mówić zatem o naruszeniu art. 93 ust. 2 Konstytucji RP. Podstawę do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014r. o pomocy społecznej, a w szczególności jej art. 39, jak również uchwała Rady Miasta Kielce Nr LVI/988/2014 z dnia 16 stycznia 2014r.
W świetle przytoczonych ustaleń stwierdzić trzeba, że organ I instancji, orzekając o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 120 zł na okres od 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r. nie przekroczył granic przyznanego mu w tym zakresie uznania administracyjnego.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zakwestionowane przez skarżącą świadczenie nie jest jedynym, które otrzymuje z pomocy społecznej, jako że w związku ze złożonym wnioskiem z dnia 5 stycznia 2015r. organ I instancji przyznał nie tylko zasiłek okresowy w wysokości 20,00zł za okres od dnia 1 stycznia 2015r. do 28 lutego 2015r., ale również zasiłek celowy w wysokości 250,00 zł na zakup obuwia zimowego, energię elektryczną, wizyty lekarskie, a także dla córki obiady barowe na okres od 1 stycznia 2015r. do 30 czerwca 2015r. M. J. jest objęta stałą pomocą MOPR w Kielcach. Przyznana odwołującej pomoc celowa mieści się w zakresie udzielonych przez MOPR w Kielcach zasiłków celowych na zakup żywności.
Należy także podkreślić, że realizując postanowienia programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w pierwszej kolejności organ pomocy społecznej udzielając wsparcia ze środków przekazanych gminom jest zobowiązany do przyznania pomocy w formie posiłku, zaś przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego następuje w sytuacji, gdy pomoc w formie posiłku jest nieuzasadniona. W sprawie niniejszej organ przyjął, że skarżąca istotnie wymaga stosowania diety pokarmowej i uwzględnił jej wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, że wysokość tego zasiłku powinna wynosić 217 zł, tj. tyle, ile wynosi bon obiadowy, który jest realizowany w placówce gastronomicznej. Jak ustalono w sprawie, na ogólną wartość tego bonu składają się oprócz samego posiłku także koszty produkcji żywności, koszty osobowe, opłaty za lokal, media, podatek odprowadzany do Urzędu Skarbowego, marża baru, które nie mogą być uwzględnione w wysokości zasiłku celowego na zakup żywności.
Mając powyższe na uwadze, nie można podzielić zarzutu skarżącej o jej "dyskryminacji". Organ bowiem w ramach uznania administracyjnego przyznał zasiłek celowy, uwzględniając nie tylko sytuację skarżącej, ale również możliwości finansowe gminy, w tym potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc społeczną. Organ słusznie podniósł, że ma na celu rozdzielenie funduszy, jakimi dysponuje, w sposób który umożliwi ich dotarcie do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Poza tym gmina nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego w wysokości uwzględniającej pełne koszty wyżywienia skarżącej. Przepis art. 39 ust. 2 ustawy mówi o przyznaniu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu żywności w całości lub części. Należy mieć na względzie, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Z uwagi zaś na ograniczone możliwości finansowe organ pierwszej instancji nie może w pełni zaspokajać potrzeb osób korzystających z pomocy.
Wyrażając powyższe stanowisko, Sąd podzielił w pełni pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyrokach z dnia 16 lipca 2015r., sygn. akt II SA/Ke 532/15, z dnia 11 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Ke 453/15.
Mając powyższe na uwadze, Sąd dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego legalności nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź przepisów postępowania (wskazanych w skardze: art. 10 § 1, art. 81 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.), które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Sąd przyznał koszty dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie art. § 2 ust. 3, § 16 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 490) w związku z art. 250 ustawy p.p.s.a.
-----------------------
10
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło