II SA/Ke 607/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie pomocy w postaci udzielenia tymczasowego schronienia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia [...] w przedmiocie pomocy w postaci udzielenia tymczasowego schronienia. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W piśmie z dnia 8 lutego 2018r. A. B. wniósł o przyznanie pomocy w formie tymczasowego schronienia w schronisku. Decyzją z dnia 6 marca 2018r. organ I instancji udzielił wnioskodawcy pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Bezdomnych, przy ul. Siennej 5 w okresie od 5 marca 2018r. do 31 marca 2018r., zobowiązał stronę do podpisania kontraktu socjalnego, wskazując że w ww. okresie wnioskodawca winien ponieść odpłatność w wysokości 100% kosztów pobytu w placówce i zwolnił wnioskodawcę z ponoszenia tej odpłatności, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia 23 kwietnia 2018r. Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że po wydaniu rozstrzygnięcia Kierownik Schroniska dla Osób Bezdomnych, w piśmie z dnia 7 marca 2018r. potwierdził, iż A. B. zgłosił się w dniu 5 marca 2018r. w celu przyjęcia do tego schroniska, lecz odmówił podpisania wymaganych dokumentów – co skutkowało odmową przyjęcia do schroniska. W konsekwencji organ wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy wnioskodawca jest zainteresowany takim wsparciem. Organ wskazał również na konieczność dokładnego określenia przez stronę czy oczekuje pomocy w tej formie, biorąc pod uwagę możliwości jakimi w tym zakresie dysponuje organ I instancji. Decyzją z dnia [...] organ I instancji, działając na podstawie m. in. art. 48 i art. 48a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz. 1769 ze zm.), zwanej dalej ustawą, odmówił przyznania A. B. pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Osób Bezdomnych. W uzasadnieniu podniósł, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że A. B. mieszka i jest zameldowany w domu przy [...]. Z zebranej dokumentacji wynika, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy, utrzymuje się z renty wypłacanej przez ZUS w wysokości 1.534,18 zł, nie ponosi kosztów utrzymania domu, w bieżącym miesiącu poniósł koszty za usługi prawnicze w wysokości 1.200,00 zł (wydatek jednorazowy), których nie udokumentował. Dochód strony przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 ustawy, które wynosi 634,00 zł, a jej sytuacja materialna i bytowa nie uległa pogorszeniu od listopada 2017r. Od grudnia 2017r. wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B., wskazując że wejście do lokalu, gdzie mieszka, stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Podkreślił, że jest ciężko chory i nie może z tego wejścia korzystać. Aktualnie oczekuje na lokal komunalny lub socjalny. Kolegium, utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalenia faktyczne organu I instancji, podkreślając, że z oświadczenia strony wynika, że mieszka przy [...] – co potwierdził Kierownik Rejonu Opiekuńczego. Przytaczając treść art. 6 pkt 8 ustawy oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, Kolegium stwierdziło, że strona nie jest osobą bezdomną. Zwróciło nadto uwagę, że w piśmie przewodnim z dnia 27 czerwca 2018r. Dyrektor MOPR wyjaśnił, iż A. B. został poinformowany przez pracownika socjalnego, że zgodnie z uchwałą nr XXXVI/750/2017 Rady Miasta z dnia 26 stycznia 2017r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych ponosiłby odpłatność w wysokości 100% kosztów pobytu. W związku z tym, w razie konieczności, strona może zgłosić się do wskazanych schronisk dla bezdomnych mężczyzn na terenie [...] i skorzystać z usług świadczonych przez placówki, a koszt pobytu regulować samodzielnie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Kolegium złożył A. B., podnosząc że biegły sądowy i rzeczoznawca budowlany, a także organ nadzoru budowlanego orzekli, że budynek przy [...] nie nadaje się do zamieszkania, a nawet stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia. Skarżący podkreślił, że jest ciężko chory, ma problemy z chodzeniem, zwłaszcza z wchodzeniem do lokalu bez schodów i bezpiecznym przejściem (obecnie musi korzystać z drabiny). Aktualnie oczekuje w kolejce do szpitala na rehabilitację neurologiczną. W dalszej części skargi skarżący negatywnie wypowiedział się o działaniach organów opieki społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał wpływ na wynik sprawy lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania A. B. pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla Osób Bezdomnych. Uzasadniając decyzje organy obu instancji wskazały, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy (konieczna przesłanka przyznania żądanej pomocy). Skarżący kwestionuje stanowisko organów, wskazując, że wejście do lokalu przy [...] stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia, a w związku z tym nie może z niego korzystać. Podkreślił, że aktualnie oczekuje na lokal komunalny lub socjalny. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i znajdują pełne oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie. Ustalenia te Sąd akceptuje i uznaje za własne. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący mieszka i jest zameldowany w lokalu przy [...] – co potwierdza zarówno sam skarżący w protokole przesłuchania (k. 13), jak i przeprowadzony w dniu 17 maja 2018r., w miejscu zamieszkania strony, wywiad środowiskowy, w którym dodatkowo wskazano, że do przedmiotowego domu, składającego się trzech pokoi oraz łazienki, doprowadzona jest instalacja wod.-kan., gazowa oraz elektryczna (k. 7-9). W celu ustalenia aktualnej sytuacji bytowej strony, organ I instancji ponownie przesłuchał A. B. (k. 16-17). Z wyjaśnień tych wynika, że strona w dalszym ciągu mieszka przy [...], w domu posiada łazienkę i kuchnię, natomiast nie ma ciepłej wody i ogrzewania, a czynności higieniczne wykonuje na terenie tej posesji. W tym miejscu podnieść należy, że ustawodawca, wymieniając wśród świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej schronienie (art. 36 pkt 2 lit. i ustawy), wskazał, że osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona (art. 48 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 48a tej ustawy: 1. Udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych albo schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. 2. Schronisko dla osób bezdomnych zapewnia osobom bezdomnym, które podpisały kontrakt socjalny, całodobowe, tymczasowe schronienie oraz usługi ukierunkowane na wzmacnianie aktywności społecznej, wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej. 2a. Przyznanie osobie bezdomnej tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych przez gminę miejsca jej pobytu, na podstawie art. 101 ust. 3, nie wymaga podpisania przez osobę bezdomną kontraktu socjalnego. 2b. Schronisko dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi zapewnia osobom bezdomnym, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, ale nie wymagają usług w zakresie świadczonym przez jednostkę całodobowej opieki, zakład opiekuńczo-leczniczy lub zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, tymczasowe schronienie wraz z usługami opiekuńczymi oraz usługami ukierunkowanymi na wzmacnianie aktywności społecznej, w miarę możliwości wyjście z bezdomności i uzyskanie samodzielności życiowej.2c. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom bezdomnym, o których mowa w ust. 2b, zapewnia się posiłek lub całodzienne wyżywienie, świadczone w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. 2d. W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się przyznanie tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi osobom bezdomnym, które posiadają decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej, przez okres oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej, jednak nie dłużej niż przez 4 miesiące. 2e. Jeżeli w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi są przewidziane miejsca dla osób niewymagających usług opiekuńczych, osobie bezdomnej zdolnej do samoobsługi i niewymagającej usług opiekuńczych może być przyznane tymczasowe schronienie w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. W takim przypadku świadczenie usług osobom bezdomnym zdolnym do samoobsługi i niewymagającym usług opiekuńczych następuje z zastosowaniem przepisów ust. 2, 2a i 2g oraz standardów przewidzianych dla schronisk dla osób bezdomnych. 2f. W schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi mogą przebywać jedynie osoby na podstawie decyzji o przyznaniu tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi albo decyzji o przyznaniu tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych, wydanej przez gminę. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że niepieniężne świadczenie z pomocy społecznej w postaci udzielenia schronienia przysługuje jedynie osobie bezdomnej, przez którą – zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 8 ustawy – należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 23 marca 2017r. o sygn. akt II SA/Ke 11/17 (dostępnym w internetowej bazie orzeczniczej NSA) regulacja ta przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi zaś dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21.06.2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1234 ze zm.), pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. W realiach rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo uznały, że skarżący, mieszkający i zameldowany w lokalu przy [...], nie spełnia warunków z art. 6 pkt 8 ustawy, niezbędnych do przyznania pomocy na podstawie art. 48 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak w miejscu stałego zameldowania ciepłej wody, bądź ogrzewania, mimo niewątpliwej uciążliwości, nie wyklucza możliwości zamieszkiwania w nim. Sama potencjalna możliwość zamieszkiwania w lokalu, nawet bez mediów, nie pozwala w świetle art. 6 pkt 8 ustawy uznać danej osoby za bezdomną (por. postanowienia NSA: z dnia 1.06.2010r., sygn. I OW 2/10; z dnia 15.12.2008r., sygn. I OW 149/08, dostępne j.w.). W tym kontekście zamierzonego skutku nie mogły odnieść twierdzenia strony o złym stanie technicznym lokalu, zwłaszcza, że przeczy im zebrany w toku postępowania materiał dowodowy. Jak wynika bowiem z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2016r. (k. 36), który w dniu 26 października 2016r. przeprowadził kontrolę stanu lokalu, do budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy [...] dobudowano ganek o wymiarach około 2,08 m na 3,73 m, przykryty dachem jednospadowym, krytym blachą trapezową. Inwestorami wykonanych robót budowlanych byli A. i C. B.. Zimą na przełomie 2009 i 2010r. dach ganku, pod wpływem ciężaru śniegu, załamał się, co spowodowało konieczność jego wymiany. Według stanu na dzień kontroli do zakończenia wszystkich robót budowlanych przy remoncie tego obiektu pozostało wykonanie jednego stopnia przy wejściu do ganku oraz dokończenie fragmentu podłogi w jego wnętrzu. W toku kontroli lokalu organ ustalił ponadto, że A. i B. C. wykonali gruntowny jego remont połączony z wymianą starej instalacji elektrycznej, a jedynie pomieszczenie kuchni pozostało w stanie pierwotnym. Stan techniczny lokalu, zdaniem organu, nie budzi zastrzeżeń. Jedynie zewnętrzne schody prowadzące do piwnic oraz same drzwi wejściowe do piwnic są w nieodpowiednim stanie. Powyższe ustalenia potwierdza informacja uzyskana od Zakładów Urządzeń Chemicznych i Armatury Przemysłowej Chemar S.A. z siedzibą w Kielcach (mieszkania pracownicze) z dnia 9 maja 2018 (k. 37), z której wynika, że na przełomie lat 2017/2018 pracownicy Spółki podejmowali próby dokonania w lokalu przeglądu instalacji gazowej i elektrycznej i nie stwierdzili "żadnego problemu z wejściem do lokalu". Z posiadanych informacji wynika, że lokatorzy A. oraz C. B. wykonywali prace remontowe ganku oraz wejścia do lokalu, które w 2016r. uznano za samowolę budowlaną i zalecono wykonanie prac w celu doprowadzenia lokalu do stanu zgodnego z prawem. Końcowo wskazać trzeba, że ustawodawca określił w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy cele pomocy społecznej jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). W sprawie niniejszej podkreślić należy, że z prawidłowych ustaleń organu wynika, że skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 1.534,18 zł, nie ponosi kosztów utrzymania domu, a od grudnia 2017r. korzysta z pomocy MOPR świadczonej w Rejonie Opiekuńczym. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.