II SA/Ke 653/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lipca 2017r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu zażalenia J. S., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy W. z dnia [...] r., znak: [...], ustalające koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wszczętego na wniosek J. M., na kwotę 4000 zł, na którą składają się koszty wynagrodzenia geodety uprawnionego, oraz zobowiązujące J. M. i J. S. do uiszczenia tych kosztów w po 2000 zł. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Organ I instancji wydając opisane na wstępie postanowienie z dnia 27 lutego 2017 r. podał w podstawie prawnej m.in. art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1 pkt 2 i art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, wskazując, że w tym samym dniu wydał decyzję w przedmiocie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości położonej w K., gm. W., oznaczonej jako działka nr 314, z gruntami sąsiednimi oznaczonymi jako działka nr 315. W zażaleniu J. S. zarzucił, ze postępowanie rozgraniczeniowe było prowadzone w sposób niewyczerpujący, bez uwzględnienia wszystkich dowodów. Podniósł, że sytuacja finansowa nie pozwala mu na pokrycie tak wysokich kosztów postępowania, tym bardziej, że było prowadzone w interesie J. M. Organ odwoławczy ustalił, ze w dniu 4 lipca 2016 r., w toku postępowania rozgraniczeniowego, Gmina W. zawarła z geodetą uprawnionym J. K. umowę nr [...], w której koszt wykonania czynności technicznych rozgraniczenia określono na 4000 zł. Geodeta przedstawił rachunek z dnia 15 lutego 2017 r., z którego wynika, że koszty wykonania dokumentacji geodezyjnej rozgraniczenia wyniosły 4000 zł. Koszty te w całości zostały pokryte przez Gminę W.. Kolegium, przywołując treść art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego, a nadto uchwałę NSA w sprawie I OPS 5/06, stwierdziło, że koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości – z uwagi na ich interes w postępowaniu – w częściach równych. Organ wyjaśnił, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, ponieważ granice gruntów stały się sporne. W tym kontekście przywołano m.in. wyrok NSA w sprawie I OSK 1230/11. Na koniec organ wskazał na możliwość wystąpienia do Wójta Gminy W. o zwolnienie od kosztów postępowania rozgraniczeniowego w trybie art. 267 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. nie zgodził się z decyzją Kolegium z dnia [...] r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy W. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Zarzucił organowi niezbadanie akt sprawy o zniesienie współwłasności sygn. [...]. Z tych samych względów nie zgodził się w postanowieniem ustalającym koszty postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które zakończyło się wydaniem przez Wójta Gminy W. decyzji z dnia 27 lutego 2017 r. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2016 r., poz. 1629 ze zm.), dalej "uPgk", rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sąd, a ma ono na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości poprzedza dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami i włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 33 ust. 2 pkt 1-2 uPgk). W myśl art. 31 ust. 1 uPgk czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W rozpoznawanej sprawie Wójta Gminy W. zawarł w dniu 4 lipca 2016 r. umowę z geodetą uprawnionym J. K., w której określono wysokość wynagrodzenia za przeprowadzenie czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w K. oraz sporządzenie dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości na kwotę 4000 zł. Geodeta wykonał zlecone czynności, sporządził sprawozdanie techniczne, opinię dotyczącą rozgraniczenia, z której wynika, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia przebiegu granicy według zebranych dowodów oraz przedstawił rachunek za przeprowadzone czynności wystawiony w dniu 1 lutego 2017 r., opiewający na umówioną kwotę 4000 zł (k. 52). Zgodnie z art. 264 § 1 Kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Z kolei stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 1 Kpa, stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej objętej rozgraniczeniem. Interes prawny obu stron to ustalenie prawidłowej i stabilnej granicy między nieruchomościami. Koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym są więc kosztami poniesionymi w interesie obu stron tego postępowania. Organ może więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Z art. 152 Kc wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach (por. uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007/2/26; wyrok NSA z 20 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 1833/14, Lex nr 2057981). Prawidłowo więc organy obu instancji przyjęły, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kc. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia 11 grudnia 2006 r. wyjaśnił, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż domaga się ona konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Przepis art. 152 Kc stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia również, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu tym ma także zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kc. Dodatkowo wskazać należy, że w postępowaniu rozgraniczeniowym organ ustala materialnoprawne przesłanki rozgraniczenia. Innymi słowy, postępowanie to rozstrzyga o zasięgu prawa własności danego podmiotu. Prawo własności do nieruchomości stanowiącej przedmiot rozgraniczenia równoznaczne jest więc z posiadaniem interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z jej akt, ewidentnie istnieje spór co do przebiegu granicy. Uprawniony geodeta stwierdził brak jednoznacznych dowodów pozwalających ustalić przebieg granicy, a strony nie zgodziły się na wzajemne ustępstwa i nie zawarły ugody na gruncie. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego przy udziale geodety leżało w interesie obu stron tego postępowania. Sama ta okoliczność decyduje przy tym – w świetle art. 262 § 1 pkt 2 Kpa – o rozłożeniu pomiędzy strony kosztów postępowania na podstawie art. 152 Kc. Na ustalenia w tym zakresie nie może mieć natomiast wpływu to, czy dana strona jest niezadowolona z wyniku czynności podjętych przez geodetę oraz czy i w jaki sposób kwestionuje dokonane przez niego ustalenia i czynności. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.