II SA/Ke 67/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 20 listopada 2024 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] i Gminy P. z 12 czerwca 2024 r. znak: [...] orzekającą o odmowie wnioskodawcy wydania zezwolenia na usunięcie 15 sztuk drzew z gatunku robinia akacjowa o obwodach pnia mierzonych na wysokości 130 cm: 59, 55, 60, 66, 55, 50, 65, 57, 58, 63, 38, 56, 65, 71, 62 cm z terenu działki oznaczonej nr ewid.[...], obręb 0018 W. jednostki ewidencyjnej P. Obszar Wiejski, miejscowość W. R., gmina P.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., zwanej dalej "u.o.p.") i powołało się w szczególności na treść art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ww. ustawy. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie pismem z 25 kwietnia 2022 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie 18 sztuk drzew z terenu ww. działki, oświadczając, że jest posiadaczem samoistnym nieruchomości, a działka ta ma nieuregulowany stan prawny. Dodał, że nie jest przedsiębiorcą. Do wniosku załączył szkic terenu, z którego zamierza usunąć drzewa. Z kolei w piśmie z 30 sierpnia 2022 r. E. S. podniosła, że to ona jest użytkownikiem ww. działki, która była własnością jej nieżyjącego dziadka, a skarżący korzysta z działki bezprawnie, mimo wielokrotnego wzywania go pisemnie i ustnie do wydania części nieruchomości. E. S. 20 października 2022 r. skierowała do Sądu Rejonowego w K. wniosek o uregulowanie stanu prawnego spornej działki. Organ I instancji 31 stycznia 2023 r. przeprowadził oględziny w terenie, w trakcie których ustalono, że przez działkę biegnie utwardzona kruszywem droga, która stanowiła przejazd oraz przejście dla mieszkańców do stacji kolejowej. Utwardzenia drogi prawdopodobnie w latach 30-tych XX wieku dokonały PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Część działki, na której rosną wnioskowane do usunięcia drzewa, została 5 listopada 2022 r. ogrodzona przez skarżącego. Ogrodzenie zostało zamontowane wzdłuż drogi, odgradzając szpaler drzew przeznaczonych do usunięcia od pozostałej części działki. Teren odgrodzonej działki bezpośrednio graniczącej z działką nr ewid.[...] zamieszkałą przez skarżącego, jest w dobrym stanie, widnieją na niej ślady koszenia, brak jest jakichkolwiek zanieczyszczeń - śmieci, liści, gałęzi, teren jest równy. Teren, na którym rosną wnioskowane do usunięcia drzewa zlokalizowany jest bezpośrednio przy zagospodarowanej pod drogę części nieruchomości - jest on zaniedbany, brak jest śladów jego zagospodarowania, znajduje się na nim poprzerastana, niekoszona trawa, drzewa i krzewy nie były w żaden sposób pielęgnowane i posiadają połamane gałęzie, które zalegają na działce. Teren jest niewyrównany, przy drzewach i krzewach zalegają sterty kamieni, suchych liści. Pomiędzy drzewostanem występują zanieczyszczenia w postaci starych butelek, których stan świadczy o tym, że zlokalizowane są tam od dłuższego czasu. W dniu 24 marca 2023 r. Burmistrz przeprowadził rozprawę administracyjną w siedzibie organu, a następnie w terenie. W trakcie rozprawy, zarówno H. S., jak i skarżący potrzymali swoje stanowiska dotyczące posiadania samoistnego ww. nieruchomości. Skarżący zeznał, że część działki, z której zawnioskowano o usunięcie drzew, jest użytkowana przez niego od 2000 r., część nieruchomości została posprzątana, zasiano trawę, przycięto drzewa rosnące wzdłuż przebiegającej przez działkę drogi. Blaszany garaż zlokalizowany na działce został ustawiony w 2000 r. przy ogrodzeniu zamontowanym od ok. 40 lat. Skarżący dokonał nasadzeń krzewów z gatunku żywotnik. Część działki została zagrodzona w listopadzie 2022 r., ponieważ była niszczona. Droga przebiegająca przez teren działki służyła do obsługi komunikacyjnej dla mieszkańców posesji W. R. 28, mieszkańcy chcący pozostawić auta lub rowery pytali o zgodę skarżącego. Obecnie obsługa komunikacyjna dla mieszkańców budynku po stacji kolejowej zapewniona jest i odbywa się drogą przebiegającą wzdłuż torowiska, utwardzoną w 2021 r. w trakcie remontu przystanku kolejowego. H. S. zeznała, że wniosek skierowany do skarżącego w sprawie wydania pięciometrowego pasa nieruchomości dotyczył terenu, na którym został ustawiony blaszany garaż, tj. teren za ogrodzeniem przylegający do budynku mieszkalnego, na którym częściowo stoi garaż. Skarżący wystąpił o wydanie ustnej zgody na ustawienie garażu i taką zgodę od Państwa S. uzyskał. Skarżący zaprzeczył, że występował o taką zgodę. H. S. wyjaśniła, że nie uprawiała rolniczo terenu, który jest łąką. Przez działkę przebiega droga, która służyła mieszkańcom jako skrót do przystanku kolejowego. Według zeznań H. S., skarżący wystąpił do niej z ofertą zakupu działki, ale otrzymał odpowiedź odmowną. W chwili obecnej trwa postępowanie sądowe dotyczące uregulowania stanu prawnego tej działki. Burmistrz po przeprowadzonej rozprawie administracyjnej i wizji w terenie, na podstawie przedstawionych przez strony postępowania zeznań i dowodów, uznał skarżącego za posiadacza samoistnego części ogrodzonej działki. W trakcie rozprawy odbywającej się w terenie przeprowadzono oględziny drzew przeznaczonych do usunięcia i ustalono, że są one zlokalizowane na terenie objętym uchwałą nr XIV/200/2015 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 7 września 2015 r. w sprawie wyznaczenia Podkieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (zwanej dalej "uchwałą"). W dniu 14 września 2023 r. organ I instancji przeprowadził ponowne oględziny działki, ustalając, że do usunięcia jest przeznaczonych 16 szt. drzew z gatunku robinia akacjowa o obwodach pnia mierzonych na wysokości 130 cm: 59, 55, 60, 66, 55, 50, 65, 57, 58, 30, 63, 38, 56, 65, 71, 62 cm. Rozbieżność w ilości drzew przeznaczonych do usunięcia pomiędzy tymi oględzinami a przeprowadzonymi 24 marca 2023 r. spowodowana była prawdopodobnie pominięciem jednego z drzew, natomiast różnice w pomiarach obwodów wynikają z faktu, że teren wokół drzew jest nierówny i trudno jest jednoznacznie je ustalić. Na terenie działki zlokalizowane są również drzewa, które ze względu na obwód nie wymagają zgłoszenia zamiaru usunięcia. Ślad drogi zlokalizowany na części ogrodzonej działki nie ma połączenia z drogą gminną. W trakcie oględzin skarżący wskazał jako przyczyny usunięcia drzew: niemożność podłączenia światłowodu, uprzątnięcie terenu, wyrównanie skarpy i nasadzenie nowych drzew; dzieci jeżdżące na rowerach przebijają opony na opadłych kolcach robinii akacjowej. W związku ze zmianą przyczyny usunięcia drzew, pismem z 15 września 2023 r. Burmistrz wezwał skarżącego do przedłożenia potwierdzenia zaistnienia kolizji infrastruktury światłowodowej z rosnącymi drzewami, tj. odmowy instalacji światłowodu. Pismem z 4 października 2023 r. skarżący wskazał, że nie posiada dokumentu potwierdzającego odmowę montażu światłowodu do budynku mieszkalnego i podał do rozważenia możliwości uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzew od wykonania nasadzeń zastępczych. Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające, Burmistrz załączył do akt sprawy ww. uchwałę oraz wskazał na załączniku nr 2 do uchwały usytuowanie działki nr ewid.[...] na obszarze terenu chronionego. Działka, na której zlokalizowane są drzewa przeznaczone do usunięcia usytuowana jest w strefie C, gdzie zgodnie z § 4 ust. 3 uchwały na terenie strefy krajobrazowej "C" ustala się cele i działania związane z ochroną krajobrazową i kulturową, m.in. ochronę walorów przyrodniczych, zachowanie istniejącej mozaiki krajobrazu oraz zachowanie wartości kulturowych obszaru. Teren Chęcińsko - Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu objęto ochroną ze względu na bogactwo ekosystemów, bardzo zróżnicowany krajobraz i rzeźbę terenu oraz pełnienie funkcji korytarzy ekologicznych. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 u.o.p., ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, tj. m.in. zieleni w miastach i wsiach. Stosownie zaś do ust. 2 pkt 5 tego artykułu celem ochrony przyrody jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Jak wyjaśniło Kolegium, z powyżych przepisów ustawy wynika, że w sposób szczególny należy dbać o elementy przyrody, w tym drzewa. Jednak z punktu widzenia pozwoleń na usuwanie drzew i krzewów najważniejszym zadaniem organu administracji jest, by umiejętnie wyważyć interes wnioskodawcy występującego z wnioskiem o wydanie zezwolenia oraz interesu publicznego przemawiającego za zachowaniem jak największej liczby obiektów przyrodniczych i zadrzewień. Najracjonalniejszym rozwiązaniem w tym zakresie powinno być rozważenie przez organ administracji wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, czy bez tego konkretnego obiektu przyrodniczego nie da się zrealizować przedsięwzięcia stanowiącego przyczynę wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na jego usunięcie, z jednoczesnym ustaleniem, jakie zmiany może to ewentualnie wywołać w środowisku przyrodniczym oraz czy dostateczną rekompensatą dla środowiska nie będzie zastąpienie usuwanych drzew nowymi i dopiero w przypadku stwierdzenia braku takich możliwości będzie można podjąć decyzję odmowną. W ocenie Kolegium, Burmistrz w prowadzonym postępowaniu wykazał, że skarżący jest posiadaczem części ww. działki, na której rosną wnioskowane do usunięcia drzewa. Zatem miał prawo skierować do organu wniosek o ich usunięcie. W ramach zaś prowadzonego postępowania wyjaśniającego Burmistrz miał za zadanie zbadać, czy wniosek strony jest zgodny z interesem publicznym. Kolegium wskazało, że we wniosku z 25 kwietnia 2022 r. jako przyczynę usunięcia drzew skarżący wskazał zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym ze względu na opadające gałęzie i kolizję przy wjeździe samochodem. W trakcie oględzin w terenie zarówno 31 stycznia 2023 r., jak i 24 marca 2023 r. organ oceniając wnioskowane do usunięcia drzewa, ustalił, że drzewa te są w dobrym stanie zdrowotnym, nie posiadają dolnych konarów/gałęzi. Co prawda teren wokół nich był nieuporządkowany i zaśmiecony, ale wynikało to z faktu, że do listopada 2022 r. ta część działki nie była ogrodzona, a obok ogrodzenia przebiega droga obecnie nieużytkowana. Tym samym nie potwierdziła się teza wniosku o zagrożeniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z kolei 14 września 2024 r. skarżący wskazał na inne powody usunięcia drzew, tj. niemożność podłączenia światłowodu, uprzątnięcie terenu, wyrównanie skarpy i nasadzenie nowych drzew; dzieci jeżdżące na rowerach przebijają opony na opadłych kolcach robinii akacjowej. Jednak skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających kolizję z instalacją światłowodową. Kolegium stwierdziło zatem, że skarżący nie wykazał, że potrzeba usunięcia drzew jest racjonalna i uzasadniona. Strona nie wykazała, że usunięcie drzew z części działki powiązane jest z prowadzeniem racjonalnej gospodarki. Działka ta, zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, stanowi grunt rolny - RVI, jednak jest nieużytkowana rolniczo i zarówno H. K., jak i skarżący nie wyrazili woli prowadzenia na niej działalności rolniczej. Tym samym nie można zastosować dyspozycji zawartej w art. 83f ust. 1 pkt 3b i pkt 4 u.o.p. Nadto Kolegium podkreśliło, że działka, na której zlokalizowane są drzewa przeznaczone do usunięcia, usytuowana jest w strefie krajobrazowej "C" Chęcińsko - Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Zgodnie z § 4 ust. 3 ww. uchwały na terenie tej strefy ustalono cele i działania związane z ochroną krajobrazową i kulturową, m.in. ochronę walorów przyrodniczych, zachowanie istniejącej mozaiki krajobrazu oraz zachowanie wartości kulturowych obszaru. Wprawdzie w myśl § 5 ust. 5 uchwały, na obszarze Ch-KOChK w strefie krajobrazowej C nie ustala się zakazów, tak więc usunięcie drzew i krzewów jest możliwe, ale dopiero po uzyskaniu zgody właściwego organu. Zdaniem Kolegium, Burmistrz w uzasadnieniu swojej decyzji nie tyle wskazał na walory przyrodniczo - krajobrazowe robinii akacjowych, co na nakaz zachowania drzew ze względu na położenie działki na ww. obszarze. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że wbrew twierdzeniom odwołania, nie ma w tej sprawie zastosowania art. 125 ust. 3 u.o.p., który stanowi, że rośliny, zwierzęta lub grzyby, a także ich siedliska, nieobjęte formami ochrony przyrody mogą być niszczone lub zabijane jedynie w związku z racjonalną gospodarką. Działka, na której rosną sporne drzewa, położona jest bezsprzecznie na terenie Ch-KOChK, a więc na obszarze objętym formami ochrony przyrody. Kolegium dodało, że wnioskowane do usunięcia 15 sztuk drzew rosną w szpalerze wzdłuż drogi, są zdrowe i nie zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego i ludzi. Nie można uznać za argument przemawiający za ich usunięciem przywoływanej opinii, że robienie akacjowe ze względu na swoje cechy są nieprzyjazne dla otoczenia. Powyższa teza skutkować winna ogólnopolską walką z tym gatunkiem drzew, a tak nie jest. Robinie są powszechne i ze względu na miododajny kwiatostan cenione. Organ zaznaczył, że drzewa oddziaływają na środowisko w sposób wielokierunkowy i są zasadniczą częścią zielonej infrastruktury miast i wsi. Szczególnie istotna biologiczna funkcja terenów zieleni wiąże się z łagodzeniem mikroklimatu poprzez zmniejszanie różnicy temperatury powietrza, ograniczanie nasłonecznienia oraz siły wiatrów. Ponadto rośliny obniżają wahania dobowych temperatur za sprawą procesu transpiracji, a także poprzez zacienianie powierzchni gruntu oraz elementów infrastruktury. Drzewa są bardzo ważnym elementem środowiska przyrodniczego, stanowią wspólną wartość społeczeństwa niezależnie od tego, gdzie rosną. Są pierwszą barierą, która izoluje budynki mieszkalne i ludzi od pyłów, a także pełnią rolę bufora przed hałasem. Do uzyskania właściwych rozmiarów i właściwości drzewa potrzebują dziesiątek lat, a szansa na ich osiągnięcie zmniejsza się wraz z pogarszającymi się warunkami życia drzew w środowisku. Nadto pełnią one ważne funkcje w środowisku przyrodniczym - mogą stanowić potencjalne siedliska organizmów, w tym rzadkich i zagrożonych gatunków zwierząt, roślin lub grzybów. Kolegium nie zgodziło się ze skarżącym, że Burmistrz nie rozważył możliwości dokonania nasadzeń kompensacyjnych. Zaznaczył, że o nasadzeniach można mówić przy decyzji wyrażającej zgodę na usunięcie drzew, a nie przy odmowie ich usunięcia. Zdaniem Kolegium, nasadzenie młodych drzew nie zrekompensuje strat w przyrodzie po usunięciu kilkudziesięcioletnich w pełni rozwiniętych drzew. Poza tym argumentacja strony za usunięciem drzew jest niejako sprzeczna sama w sobie, skoro w miejsce usuwanych drzew planuje się dokonanie nowych nasadzeń. Biorąc pod uwagę całokształt prowadzonego postępowania, Kolegium uznało, że Burmistrz rozważył wniosek skarżącego w aspekcie jego planów oraz interesu społecznego przemawiającego za zachowaniem jak największej ilości drzew i krzewów. Kolegium oceniło, że zaskarżoną decyzją Burmistrz nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Przewidziane w art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenie na wycięcie drzew jest bowiem wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wywiódł S. S., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia całego stanu faktycznego sprawy, co skutkowało uznaniem przyczyn, z powodu których skarżący wniósł o usunięcie drzew z gatunku robinia akacjowa z terenu ww. działki, jako niezasadnych, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy wyrażenia zgody na usunięcie drzew z tej nieruchomości; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 125 pkt 3 u.o.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na odmowie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, mimo że wniosek skarżącego zawierał usprawiedliwione podstawy, a nałożenie obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych sprawiłoby, że ich usunięcie nie miałoby negatywnego wpływu na przyrodę; b) art. 2 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 125 pkt 3 u.o.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że rosnące na ww. działce drzewa z gatunku robinia akacjowa stanowią walor krajobrazowy. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów, w oparciu o które wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zwrócił uwagę, że na stronie internetowej Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska robinia akacjowa została sklasyfikowana jako gatunek obcy i średnioinwazyjny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w Karcie informacyjnej gatunku robinia akacjowa sporządzonej przez Uniwersytet Śląski oraz Instytut Ochrony Przyrody PAN zawartej w Analizie stopnia inwazyjności gatunków obcych w Polsce wraz ze wskazaniem gatunków istotnie zagrażających rodzimej florze i faunie oraz propozycją działań strategicznych w zakresie możliwości ich zwalczania oraz Analizie dróg niezamierzonego wprowadzania lub rozprzestrzeniania się inwazyjnych gatunków obcych wraz z opracowaniem planów działań dla dróg priorytetowych sporządzonej w ramach projektu POIS.02.04.00-00-0100/16, pn. Opracowanie inwazyjnych gatunków obcych wraz z przeprowadzeniem pilotażowych działań i edukacją społeczną (dostępne online). Skarżący podkreślił, że opracowanie to ma charakter naukowy i ekspercki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie 19 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują powyższą kontrolę działalności organów pod względem zgodności z prawem. Zatem w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie organy odmówiły skarżącemu wydania zezwolenia na wycięcie robinii akacjowych. Organy obu instancji oparły decyzje o regulacje ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., zwanej dalej "u.o.p."), w szczególności o art. 83 ust. 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 1. Podzielając stanowisko wyrażone już w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. II SA/Kr 995/20) należy podnieść, że w przepisach rozdziału 4 ustawy o ochronie przyrody, w którym znajdują się te regulacje, nie wskazano konkretnych przesłanek, jakimi powinien kierować się organ wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że decyzja, o której mowa w art. 83-83a ustawy o ochronie przyrody, wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że na organie administracji ciąży obowiązek uwzględnienia zarówno interesu społecznego, wynikającego z ustawowo chronionego dobra, jakim jest przyroda (mieszczącego się w szeroko pojętej ochronie środowiska) jak i słusznego interesu strony, wynikającego chociażby z prawa własności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98 (Lex nr 47243) "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania orzeczenia powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.". Podejmując orzeczenie uznaniowe organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma zatem obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01, Lex nr 149543). W kontrolowanym postępowaniu organy administracyjne nie sprostały wymogom ustawy. Z uzasadnienia kontrolowanych decyzji nie wynika, aby organy dostatecznie rozważyły okoliczności tej sprawy. Należy przypomnieć, że obowiązek spoczywający na organach administracji publicznej działania na podstawie i w granicach prawa, z uwzględnieniem zasady zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek rzetelnego uzasadniania wydawanych rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego. (por. wyroki NSA z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 410/06, z 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1468/08, LEX 490933, z 16 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 2420/10, z 5 marca 2009r., II OSK 1824/08, CBOSA). Odmowa wydania zezwolenia jest swoistym ograniczeniem prawa własności (art. 31 Konstytucji RP), w każdym razie wpływa na sposób i zakres korzystania przez właściciela nieruchomości z przysługującego mu uprawnienia wynikającego z art. 140 K.c. Stąd w każdym wypadku interes publiczny oparty o regulacje art. 2 i art. 6 ust. 1 i pkt 3 i 4 ustawy o ochronie przyrody może mieć prymat nad słusznym interesem obywatela, gdy organ przyznający ochronę interesowi publicznemu wykaże, że nie było możliwe uwzględnienie interesu strony bądź pogodzenie obu interesów w żadnym stopniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy zajęły stanowisko, że cele ochrony przyrody mają znaczenie nadrzędne. Organy nie uwzględniły jednak wszystkich aspektów tej sprawy. Powodów, dla których skarżący zwrócił się o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew było kilka, bo zarówno trudności z dojazdem do zabudowań posadowionych na nieruchomości z uwagi na ukształtowanie terenu, niebezpieczeństwo dla użytkowników drogi pomiędzy szpalerem drzew z uwagi na "igły" spadające z robinii akacjowych, ale także kolizja z infrastrukturą światłowodową. W toku postępowania i obecnie w skardze strona zwróciła dodatkowo uwagę na negatywny wpływ robinii akacjowych na środowisko. Skarżący powołał się na ogólnodostępne fachowe publikacje internetowe, w tym te pochodzące od instytucji publicznych jak np. Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Organy w tej sprawie nie dokonały analizy szczegółowej wpływu spornych drzew na środowisko (na glebę, inne gatunki roślin). W sprawach o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa istotną rolę w dowodzeniu odgrywają opinie biegłych z zakresu dendrologii czy też dyrektorów regionalnych ochrony środowiska. Te podmioty posiadają bowiem specjalną wiedzę. Nie może być wątpliwości, że w przypadku oceny wpływu określonego gatunku roślin na środowisko w wielu przypadkach wymagana jest właśnie taka wiedza fachowa. Z uwagi na istotny zakres kompetencji organu wydającego decyzję w sprawie o zezwolenie na usunięcie drzew, bo skutkujący ograniczeniem zakresu uprawnień właścicielskich wnioskodawcy, w każdym wypadku decyzja odmowna powinna być wynikiem wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy. Oznacza to w analizowanym przypadku, że organy winny swoje rozstrzygnięcia wydać po uprzednim wyjaśnieniu kwestii wpływu ww. roślin na środowisko. Zgodnie z art. 2 u.o.p. cele ochrony przyrody polegają na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody. Może okazać się w sprawie – w wyniku przeprowadzonego dostatecznie wnikliwie postępowania dowodowego – że wycinka przedmiotowych drzew (z uwagi na ich negatywny wpływ na otoczenie) może być zasadna zwłaszcza w obliczu dokonania nasadzeń zastępczych. Nie sposób bowiem w każdej sytuacji jednoznacznie twierdzić, że możliwość oceny zasadności wykonania takich nasadzeń jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zaistnieją przesłanki do wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Przepisy ustawy o ochronie przyrody takich przesłanek nie przewidują, zatem wydanie zezwolenia musi być skutkiem analizy okoliczności konkretnej sprawy. Inaczej rzecz ujmując, może okazać się, że wykonanie nasadzeń zastępczych zrekompensuje wycinkę drzew, a być może nawet przyniesie dodatkowy pozytywny efekt przyrodniczy. Podsumowując, obowiązek wyważenia słusznego interesu strony i interesu publicznego w niniejszym postępowaniu przez organ – z uwagi na uznaniowy charakter wydawanych w tym postępowaniu decyzji – w obliczu zarzutów strony o negatywnym wpływie robinii akacjowej na środowisko i gotowości wykonania nasadzeń zastępczych narzuca konieczność ponownego przeprowadzenia przez organy postępowania w sprawie w celu uzupełnienia dowodów wyjaśniających te wątpliwości, w tym rozważenia zasadności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lub opinii RDOŚ. W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do naruszenia zasady proporcjonalności. W wyroku z dnia 12 stycznia 2000 roku, sygn. akt P 11/98 (OTK 2000/1/3) Trybunał Konstytucyjny stwierdził miedzy innymi, że dopuszczalność ograniczeń prawa własności, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki, musi być oceniana także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają "istoty" tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP, pokrywający się zresztą z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zd. 2). Trybunał wskazał także, że art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji szczególny nacisk położył na kryterium "konieczności w demokratycznym państwie", co oznacza to, że każde ograniczenie praw i wolności jednostki musi być w pierwszym rzędzie oceniane w płaszczyźnie pytania, czy było ono "konieczne", czyli – innymi słowy, czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności. Z kolei w orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 1995 roku, sygn. akt K 11/94 (OTK 1995/1/12) Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż dla oceny, czy doszło do naruszenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji) konieczne jest udzielenie odpowiedzi na trzy pytania: czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków; czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana, oraz czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 20 lipca 2004 roku, nr sprawy 37598/97 (Lex nr 139381) stwierdził, że: "Ingerencja w prawo do poszanowania mienia musi jednakże zachowywać "sprawiedliwą równowagę" pomiędzy wymogami interesu publicznego lub powszechnego społeczności a wymogami ochrony podstawowych praw jednostki. (...) W szczególności musi zostać zachowana rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać zrealizowany przy użyciu jakiegokolwiek środka pozbawiającego osobę jej własności lub kontrolującego korzystanie z niej". W rezultacie argumentacja strony zawarta w skardze - dotycząca oddziaływania spornych drzew na faunę i florę i ich faktycznego znaczenia dla przyrody (nie tylko w aspekcie krajobrazu) - ujawnia wprost niedoskonałości przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organy w tej sprawie i czyni tę skargę zasadną. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku). Organy - ponownie rozpoznając niniejszą sprawę - stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. uwzględnią powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu. O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty te, w łącznej wysokości 697 zł, złożyły się: wpis od skargi - 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł.