II SA/Ke 683/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił Z. G. (dalej zwanemu "skarżącym") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 stycznia 2013 r. nr [...] nakazującej skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej na terenie posesji nr 2525/1 w K. wiaty o wymiarach 10,25 x 8,20 m. W uzasadnieniu postanowienia organ zaznaczył, że w decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. zawarte zostało prawidłowe pouczenie o możliwości i sposobie wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Jednakże skarżący nie odebrał przesyłki zawierającej ww. decyzję, mimo jej dwukrotnej awizacji. Poczta zwróciła przesyłkę i obecnie znajduje się ona w aktach sprawy znak: [...]. W dniu 12 kwietnia 2013 r. skarżący złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. wniosek "o przywrócenie terminu decyzji sprawy [...]". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. przekazał pismo do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a ten wezwał skarżącego do wyjaśnienia czy powyższy wniosek należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r. Pismem z dnia 2 maja 2013 r. skarżący poinformował, że złożone w dniu 12 kwietnia 2013 r. pismo jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 stycznia 2013 r. Podniósł, że nie miał możliwości zapoznania się z w/w decyzją, ponieważ nie doręczono mu jej - nie otrzymał ani pierwszego, ani powtórnego awiza. Dodał, że - z uwagi na jego częstą nieobecność - korespondencję odbiera jego mama, która w sposób trwały przebywa w domu przy ul. S. 115. Według skarżącego, dniem faktycznego pozyskania przez niego wiedzy o wydaniu decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r., był dzień 9 kwietnia 2013 r., tj. dzień jego wizyty w urzędzie pocztowym w K. przy ul. H. Wtedy bowiem skarżący upewnił się, że informacja o wydaniu decyzji w sprawie rozbiórki wiaty podana przez R. S. na rozprawie sądowej przeprowadzonej w dniu 3 kwietnia 2013 r. w Sądzie Rejonowym w K. może być prawdziwa. W swojej ocenie, skarżący niezwłocznie (bo w ciągu 2 dni) złożył prośbę do przywrócenie terminu. Do pisma z dnia 2 maja 2013 r. skarżący załączył odwołanie od decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r. Rozpatrując powyższy wniosek, organ wskazał, że w myśl art. 58 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej jako "k.p.a."), w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niespełnienie którejkolwiek z w/w przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu winna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, oraz to, że przeszkoda powodująca uchybienie terminowi była od niej niezależna, powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem. Uwzględniając wynik reklamacji Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej i oświadczenie listonosza że pierwsze i drugie zawiadomienie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej w dniach 30 stycznia i 6 lutego 2013 r., organ stwierdził, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania było świadome nieodebranie prawidłowo awizowanej przesyłki. Zdaniem organu, dniem, w którym skarżący dowiedział się o istnieniu nakazującej rozbiórkę decyzji nr [...] był dzień 3 kwietnia 2013 r. W tym dniu na rozprawie sądowej w Sądzie Rejonowym w K. R. S. podał mu bowiem informację o wydaniu w/w decyzji. Dniem tym nie był natomiast 9 kwietnia 2013 r., kiedy skarżący (po 6 dniach od rozprawy) w urzędzie pocztowym upewnił się, że informacja podana na rozprawie jest faktem. Organ podkreślił, że skarżący dopiero 12 kwietnia 2013 r. złożył pismo, w którym zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji. Nastąpiło to zatem w 9 dniu od rozprawy sądowej, w trakcie której skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r., co wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Za wątpliwą uznał też argumentację skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy. W ocenie organu, skarżący nie wykazał bowiem należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych, w sytuacji kiedy do ich dokonania nie istniały żadne przeszkody nie do przezwyciężenia. Na powyższe postanowienie Z. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Rozstrzygnięciu temu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie polegało na odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 stycznia 2013 r. nr [...], w sytuacji, gdy w piśmie z dnia 2 maja 2013 r. wyczerpująco zostało wyjaśnione, z jakiej przyczyny nie miał możliwości zapoznania się z treścią tej decyzji, jak również w sytuacji wskazania, iż w okresie terminu do złożenia odwołania przebywał on na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie w/w postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W motywach skargi skarżący podkreślił, że możliwość przywrócenia terminu stronie zależy miedzy innymi od uprawdopodobnienia przez nią braku winy w uchybieniu terminu. Chodzi zatem o wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli (np. obłożna choroba) i uniemożliwiło dopełnienie czynności procesowej w terminie. Skarżący zaznaczył, że nie miał możliwości zapoznania się z decyzją Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K., gdyż nie otrzymał awiza zarówno pierwszego, jak i powtórzonego. O zapadłej decyzji dowiedział się dopiero na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. i od razu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżący podniósł również, że oświadczenie listonosza nie może przesądzać o tym, że awiza rzeczywiście zostały umieszczone w skrzynce skarżącego. Awizacja jest bowiem obowiązkiem pracownika poczty, co świadczy o tym, że będzie on składał oświadczenie powyższej treści. Skarżący podkreślił, że po otrzymaniu informacji o decyzji na rozprawie sądowej w dniu 3 kwietnia 2013 r. upewnił się czy rzeczywiście rozstrzygnięcie to zostało do niego wysłane, skoro wcześniej nie otrzymał awizo. Dodatkowo skarżący nadmienił, że od dnia 25 do 31 stycznia 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, co wynika z jego legitymacji ubezpieczeniowej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał zawarte w postanowieniu stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Nadto, stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za prawidłowe. W niniejszej sprawie sporna była kwestia odmowy przywrócenia Z. G. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 stycznia 2013 r. nr [...] nakazującej skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - rozpatrujący wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – w zaskarżonym postanowieniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku, o którym mowa w art. 58 k.p.a. W związku z powyższym organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący – podczas postępowania prowadzonego w w/w przedmiocie oraz we wniesionej do Sądu skardze – podnosił, że spełnił wszystkie przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, co powinno skutkować nastąpić uwzględnieniem jego wniosku. Zauważyć należy, że instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na wniosek zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Ponadto, skuteczność tego wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, którym w przypadku terminu do wniesienia odwołania jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (art. 59 § 1 i 2 k.p.a.). Postanowienie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, co wynika z przepisu art. 59 § 2 k.p.a. Skuteczność złożonego wniosku o przywrócenie terminu jest uzależniona od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a. Możliwość przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności zależy zatem również od dochowania terminu wystąpienia z w/w wnioskiem. Termin ten – jak już wyjaśniono wcześniej - to siedem dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Dochowanie tego terminu jest warunkiem pierwotnym w stosunku do pozostałych podstaw zastosowania instytucji unormowanej w art. 58 k.p.a. Jego niedochowanie zawsze skutkuje bowiem nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż - stosownie do art. 58 § 3 k.p.a. - termin ten jest nieprzywracalny. Datą, od której należy liczyć w/w siedmiodniowy termin, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Takim momentem jest zatem data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 699/12 LEX nr 1248912; WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 2198/12, LEX nr 1230740). Zdaniem Sądu, organ – kierując się okolicznościami wynikającymi z akt sprawy - prawidłowo przyjął, że datą rozpoczynającą bieg terminu jest 3 kwietnia 2013 r. Na rozprawie sądowej prowadzonej przed Sądem Rejonowym w K. skarżący powziął wiadomość o wydaniu decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r. Okoliczność tę skarżący sam przyznał w piśmie z dnia 2 maja 2013 r. oraz w skardze złożonej do WSA w Kielcach. Od tej daty rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Należy przy tym zauważyć, że skarżący działania w celu potwierdzenia uzyskanych na rozprawie wiadomości podjął w dniu 9 kwietnia 2013 r., ustalając w Urzędzie Pocztowym w K., że był on adresatem przesyłki, która następnie została zwrócona do nadawcy – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył natomiast w dniu 12 kwietnia 2013 r., z tym, że wniosek ten został wniesiony nie do organu właściwego, jakim w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania był Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego, lecz do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Kierując się przepisem art. 65 § 1 k.p.a., PINB w K. przekazał wniosek skarżącego do organu właściwego. Wskazany wyżej przepis stanowi bowiem, że w sytuacji gdy organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, organ ten niezwłocznie przekazuje podanie do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnioskodawcę. Oceniając przedstawiony wyżej, a wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny sprawy, podzielić należy stanowisko organu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 28 stycznia 2013 r. został złożony przez skarżącego po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego przepisem art. 58 § 2 k.p.a. Skarżący złożył wniosek w dniu 12 kwietnia 2013 r. tymczasem, w celu zachowania terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. wniosek winien być złożony najpóźniej w dniu 10 kwietnia 2013 r. W dniu tym upływał bowiem siedmiodniowy termin liczony od dnia 3 kwietnia 2013 r. będącego dniem ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skoro, jak twierdzi skarżący przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był brak wiedzy o decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. a w dniu 3 kwietnia 2013 r. na rozprawie sądowej w Sądzie Rejonowym w K. skarżący dowiedział się o jej wydaniu od R. S., zasadnie organ przyjął, że w dniu tym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Nie można zarzucić ustaleniom organu dowolności w przypadku, gdy ustalenia opierają na wyjaśnieniach strony. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że organ pierwszej instancji przekazał wniosek organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., a przepis art. 65 § 2 k.p.a. zawiera gwarancję chroniącą stronę przed skutkami nieznajomości prawa, w przypadku, gdy strona w terminie wniosła podanie do niewłaściwego organu. Skarżący nie mógł jednak skorzystać z gwarancji przewidzianej w art. 65 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony do organu niewłaściwego (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.) w dniu 12 kwietnia 2013 r., a zatem już po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności. Powyższe rozważania jednoznacznie wskazują, że został uchybiony siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność ta była zaś równoznaczna z niespełnieniem przesłanki formalnej, wymaganej dla możliwości zastosowania instytucji unormowanej w art. 58 k.p.a. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu przez organ uprawniony do badania wniosku. Rozstrzygnięcie takie Sąd uznał za prawidłowe. Należy bowiem mieć na uwadze, że - aby organ mógł przywrócić termin - przesłanki zastosowania tej instytucji muszą być spełnione kumulatywnie. Dotyczy to zarówno przesłanki materialnej (uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi) jak i przesłanek formalnych (m.in. złożenie wniosku w odpowiednim terminie). Niespełnienie choćby jednej przesłanki powoduje niemożność przywrócenia terminu. Zauważyć przy tym należy, że w pierwszej kolejności przy weryfikacji wniosku o przywrócenie terminu badaniu powinny podlegać przesłanki formalne. Dopiero ich spełnienie warunkuje możliwość czynienia rozważań nad tym, czy przyczyny uchybienia terminowi, o którego przywrócenie wnioskuje strona, można uznać za stanowiące o braku winy strony w przekroczeniu terminu. Innymi słowy, dopiero po stwierdzeniu, że zostały spełnione wszystkie warunki formalne przywrócenia terminu, zasadne jest przejście do badania spełnienia przesłanki materialnej. W sytuacji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu bez znaczenia byłoby bowiem czynienie dalszych rozważań nad kwestią zawinienia. W związku z powyższym, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pozostawił poza badaniem poruszoną w zaskarżonym postanowieniu kwestię uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że sąd administracyjny dokonuje oceny legalności decyzji i - zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. - wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Organ administracji wydając zaskarżone postanowienie opierał się twierdzeniach wskazanych przez skarżącego we wniosku oraz w piśmie z dnia 2 maja 2013 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku na żądanie organu. Powołanie się w skardze na chorobę potwierdzoną zwolnieniem lekarskim w okresie od 25 stycznia do 31 stycznia 2013 r. stanowi nową okoliczność, nieznaną organowi, która nie mogła być przedmiotem jego oceny. Sąd nie mógł także ich jej pod uwagę, bowiem, jak wskazano na wstępie jest powołany do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, nie może natomiast zastępować organów i dokonywać nowych ustaleń. Reasumując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 stycznia 2013 r. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.