II SA/Ke 685/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych przyznał na wniosek A. B., na okres od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r., zaliczkę alimentacyjną: na rzecz A. B. w kwocie 170 zł miesięcznie i na rzecz M. B. w kwocie 170 zł miesięcznie, wskazując w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że dochód rodziny A. B. wynosi 981,22 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje 327,08 zł, przy takiej zaś kwocie stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zaliczka alimentacyjna przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji A. B. domagając się "przywrócenia" zaliczki alimentacyjnej w wysokości po 300 zł na każde dziecko zarzuciła, iż od 2004r. była kwalifikowana do zaliczki w takiej właśnie wysokości, że dłużnik zalegał na kwotę 7200 zł, w związku z czym popadła w długi; począwszy od marca 2005r. komornik zaczął częściowo - po 160 zł miesięcznie - egzekwować alimenty tak, że aktualnie zaległość wynosi 3920 zł. Odwołująca podniosła, iż w 2005r. komornik wyegzekwował alimenty w wysokości 1600 zł, która to kwota nie była brana pod uwagę przy ustalaniu zaliczki na kolejny okres. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu tego odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej / Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm./, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583zł. Ustawa nie zawiera definicji dochodu rodziny. Stosownie do jej art. 18 ust. 2, w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z tą ustawą. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ilekroć mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 maja 2007r. wysokość dochodu uzyskanego przez A. B. w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy wyniosła 11.137,08 zł. Dochód ten, pomniejszony o składkę ubezpieczeniową i zdrowotną oraz podatek, wyniósł 9870,69zł. Ponadto z zaświadczenia Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym z dnia 7 września 2007r. wynika, iż w 2006r. wyegzekwowano i przekazano wierzycielowi kwotę 1904 zł tytułem zaległych alimentów. Zatem dochód netto w 2006r. A. B. wyniósł 11.774, 69 zł, w związku z czym miesięczny dochód trzyosobowej rodziny to kwota 981,232 zł a dochód w przeliczeniu na jedną osobę to 327,07 zł. Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r., który stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza kwoty 50%, o której mowa w art. 7 ust. 2, to jest kwoty 291,50 zł, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do 300 zł na osobę. Odnosząc się do podniesionego przez A. B. w odwołaniu zarzutu, iż do dochodu nie powinny być wliczone wyegzekwowane przez komornika zaległe alimenty Kolegium wskazało, iż przez dochód rodziny w rozumieniu art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć cały dochód osiągnięty w 2006r. Skoro zaś w tym roku wyegzekwowano i przekazano wierzycielce alimenty w wysokości 1904 zł , kwotę tę należało doliczyć do dochodu rodziny. Ani przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych ani też ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych nie przewidują możliwości odliczania od dochodu rodziny zadłużeń zaciągniętych na skutek niewyegzekwowania w całości alimentów. W związku zaś z zarzutem, iż w poprzednim roku na dzieci była przyznana zaliczka w wysokości po 300zł, pomimo tego, że miesięcznie od komornika otrzymywały one alimenty w wysokości po 160 zł. Kolegium wskazało, że wynikało to z zatajenia przez odwołującą się faktu częściowego pobierania świadczeń alimentacyjnych. W skardze na tę decyzję A. B. zarzuciła obrazę przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych poprzez włączenie do kryterium dochodowego wyegzekwowanej tytułem zaległych alimentów kwoty 1904 zł, "złośliwe lekceważenie zaświadczenia Kancelarii Komorniczej / odesłanie wraz z decyzja na adres domowy/", obrazę jej oraz komornika przez pomówienie o zatajenie egzekwowanych kwot wypłaconych w Kancelarii w roku 2005. W związku z tak sprecyzowanymi zarzutami skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu II i I instancji a także zadośćuczynienia od organu I instancji na jej rzecz za pomówienie o zatajenie dochodów oraz przywrócenia alimentów po 300 zł na dwoje dzieci wg kryterium dochodowego, bez wliczania kwot wypłaconych przez komornika zaległych alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zawartemu w niej zarzutowi ani zaskarżona decyzja ani też decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej / Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm./, zwanej dalej ustawą. Jedyną kwestią sporną w niniejszej sprawie było to, czy do dochodu rodziny skarżącej należy zaliczyć wyegzekwowane w 2006r. przez komornika zaległe alimenty. W związku z tym wskazać należy, co następuje. Ustawa z 22 kwietnia 2005r. nie definiuje w sposób samodzielny pojęcia dochodu rodziny. Definicji tego pojęcia należy poszukiwać, stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy, w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 139 poz. 992 ze zm./. Zgodnie z jej art. 3 pkt 1) ilekroć mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz inne dochody w tym, zgodnie z pkt 3) tiret 14 art. 3 alimenty na rzecz dzieci. Chodzi tutaj o alimenty faktycznie uzyskane w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy, nie zaś o alimenty należne za ten rok i w nim wyegzekwowane. Podobne stanowisko, z tym że odnośnie zaliczenia do dochodu wyegzekwowanej zaległej renty socjalnej oraz zaległych za lata poprzednie należności pracowniczych zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych / por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 czerwca 2006r. sygn. I SA/Wa 403/06 LEX nr 209725, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007r. sygn. I SA/Wa 2098/06 LEX nr 307167/. Okoliczność, iż w niniejszej sprawie komornik wyegzekwował alimenty zaległe, nie zaś bieżące, i że dłużnik w dalszym ciągu zalega z płaceniem alimentów na ponad 3000zł ma o tyle znaczenie, że niejako dzięki temu dzieci skarżącej są nadal uprawnione do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 2) ustawy zaliczka alimentacyjna przyznawana jest osobom uprawnionym do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytuły wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, stosownie zaś do art. 2 pkt 1) bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy, a więc należnych za ostatnie trzy miesiące / por. wyrok WSA w warszawie z dnia 16 marca 2006r. ISA/Wa 109/06 LEX nr 197483/. Jeśli natomiast chodzi o pojęcie dochodu, jak wcześniej wspomniano, ustawodawca wskazał ogólnie, że wchodzą do niego alimenty, nie precyzując, tak jak to uczynił w cytowanym przepisie art. 2 pkt 2) ustawy, że mają to być alimenty "za okres...". W niniejszej sprawie na podkreślenie zasługuje to, iż poczynając od dnia 6 lipca 2007r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym / Dz. U. Nr 109 poz. 747/, zmieniło się pojęcie utraty dochodu, uregulowane w art. 3 pkt 23) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mianowicie do dnia 5 lipca 2007r. przez utratę dochodu należało rozumieć także nieotrzymanie części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych / art. 3 pkt 23) ppkt "e" ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 lipca 2007r./. Najprawdopodobniej tym uregulowaniem należy tłumaczyć fakt, iż w poprzednim okresie / to jest od 1 września 2006r. do 31 sierpnia 2007r./ dzieciom skarżącej zostały przyznane zaliczki w wysokości po 300 zł miesięcznie na każde z nich, nie zaś - jak to przyjęło Kolegium, odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu - faktem zatajenia przez skarżącą uzyskania zaległych alimentów. Poczynając od 6 lipca 2007r. przez pojęcie utraty dochodu należy rozumieć utratę dochodu, spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W 2006r. skarżąca i jej dzieci utrzymywali się z pobieranego przez A. B. świadczenia przedemerytalnego. Prawa do tego świadczenia skarżąca nie utraciła, dlatego też prawidłowo organy ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę, od którego zależy prawo do zaliczki alimentacyjnej i jej wysokość, na kwotę 327,07 zł. Stosownie bowiem do obowiązujących przepisów, dochód ten nie może być obniżony /poprzez uznanie, iż nastąpiła jego utrata/ w związku z podnoszoną przez skarżącą okolicznością, że na skutek zalegania z alimentami przez ojca dzieci, musiała ona zaciągnąć w banku pożyczki; prawidłowo również organy, o czym była mowa na wstępie, do dochodu tego zaliczyły wyegzekwowane przez komornika w 2006r. alimenty w kwocie 1904 zł. Mając powyższe na uwadze, skoro zawarty w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się niezasadny, organy nie naruszyły przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nie doszło także do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, skarga podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 270 ze zm./.