II SA/Ke 696/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2011r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji działającego z upoważnienia Wójta Gminy G. Zastępcy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy przyznania A. Z. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że odmawiając świadczenia pielęgnacyjnego organ I instancji uznał, iż Wnioskodawczyni nie spełnia wymogów do jego przyznania. W odwołaniu A. Z. podnosiła, że jest osobą schorowaną, słabowidzącą, systematycznie leczy się u kilku lekarzy. Zasiłek pielęgnacyjny mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów leczenia. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ przytoczył stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że zasiłek przysługuje osobie w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wskazano, że z przedłożonego do wniosku orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] wynika, iż A. Z. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednakże daty od której istnieje niepełnosprawność nie można ustalić. Zdaniem Kolegium, organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalania we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ są związane w tym zakresie orzeczeniem wydanym przez uprawnioną jednostkę tj. zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 16 ust. 3 cyt. ustawy mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Takie stanowisko w orzecznictwie, jak podkreśliło Kolegium, potwierdzają przywołane wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. W tych okolicznościach Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skoro organ uprawniony do orzekania o niepełnosprawności nie ustalił jednoznacznie w orzeczeniu, iż niepełnosprawność u Wnioskodawczyni powstała przed 21 rokiem życia to zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Z., kwestionując zasadność jej wydania. Skarżąca powtórzyła argumentację dotyczącą występowania u niej wrodzonej wady krótkowzroczności, która nadal postępuje. Do skargi załączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że nosi szkła korekcyjne od 8 roku życia, a tego typu wadą jest wrodzona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Dokonując tej oceny w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydawaniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia przepisów prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Zarówno organ odwoławczy jak i organ pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz wskazały podstawę prawną, na której oparły swoje rozstrzygnięcie. Stosownie do treści art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm), zwanej dalej jako ustawa, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1). Zasiłek pielęgnacyjny zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (ust. 3 art. 16). Sposób i tryb prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjne regulują także przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Ustawodawca w ust. 1 § 6 określił, iż postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. W ust. 2 wymieniono dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku, w tym orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności (pkt 2 ust. 2 § 6). Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia uzależnione jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek tj. legitymowania się przez taką osobę orzeczeniem zespołu do spraw niepełnosprawności zaliczającym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz wskazaniem w orzeczeniu, że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 sierpnia 2011r., ważnym do dnia 1 sierpnia 2011r. Jednakże w orzeczeniu tym nie określono od kiedy istnieje niepełnosprawność, o czym świadczy zapis w pkt IV – "nie można ustalić". Pogląd dotyczący braku podstaw do samodzielnego ustalania przez organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego daty powstania niepełnosprawności został utrwalony w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych i również skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17.06.2009r. sygn. akt IV SA/Wr 576/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30.01.2008r. sygn.akt II SA/Kr 662/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.07.2008r. sygn. akt VIII SA/Wa 151/08). W zaskarżonej decyzji zasadnie podkreślono, że stosowne orzeczenie nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani tym bardziej domniemaniem wskazującym, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy mogła powstać przed ukończeniem przez osobę ubiegającą się o zasiłek pielęgnacyjny, 21 roku życia. Z tego względu zaświadczenie lekarskie jakim dysponuje skarżąca stwierdzające, że nosi ona szkła kontaktowe od 8 roku życia i tego typu wada jest wadą wrodzoną – nie może zastąpić wymaganego prawem orzeczenia właściwej jednostki orzeczniczej ze wskazaniem daty powstania niepełnosprawności. Organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności są zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wyłącznie powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja (art. 6 ust. 1 tej ustawy). Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu zgodnie z art. 6c ust. 8 powołanej wyżej ustawy przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie wydał. Decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony. Należy zatem stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiając przyznania A. Z. zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na brak określenia w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] daty od której powstała niepełnosprawność działało zgodnie z prawem. Na marginesie należy także zauważyć, że skarżąca nie skorzystała z przysługującego prawa zaskarżenia orzeczenia do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, które w razie niekorzystnej dla niej decyzji otwierałoby jej drogę do wystąpienia z odwołaniem do sądu powszechnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, celem uzyskania takiego orzeczenia, które umożliwiałoby jej przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).