II SA/Ke 76/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk - Moskal po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 28 grudnia 2012r. W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z nieruchomości. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie W. K. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawarte w nim stwierdzenia, że utrzymuje się z dwóch emerytur – swojej (1.400 zł) oraz J. K. (1.100 zł) – gdyż od 2000r. jest rozwiedziony. Podniósł również, że przy ocenie jego możliwości finansowych doszło do mylnego utożsamienia kontynuowania budowy domu jednorodzinnego z procesem inwestycyjnym. W dalszej części pisma skarżący wnosi o pominięcie okoliczności składowania przez niego odpadów na nieruchomości, gdyż jego zdaniem płyty stropowe i cegły nie są takimi odpadami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z J. K., utrzymują się z dwóch emerytur w wysokości 1400 zł i 1100 zł – w sumie 2500 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że ponadto ma na utrzymaniu sześcioletnią wnuczkę, na którą przeznacza 300 zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że miesięcznie uiszcza 700 – 800 zł tytułem opłat za mieszkanie w Kielcach i media. Ponadto oboje z J. K. co miesiąc wykupują leki. Skarżący płaci za nie nawet do 300 zł miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika, że W. i J. małż. K. są właścicielami przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową działki nr 381/25 w Miedzianej Górze o powierzchni 0,0765 ha. Na nieruchomości tej zgromadzono duże ilości różnego rodzaju odpadów (m. in. worki foliowe z używaną odzieżą, wraki samochodów, złom, elementy betonowe, gruz, eternit, stare okna, odpady z tworzyw sztucznych, drewna i szkła). W skardze, wniesionej do tut. Sądu, W. K. oświadczył, że wszystkie, bądź co najmniej znaczną część zebranych na działce materiałów wykorzystuje lub wykorzysta w najbliższej przyszłości do budowy budynku. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołał skarżący odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W. K. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cytowanym powyżej art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia okoliczność, że wnioskodawca wraz z pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym J. K. posiadają stałe źródło utrzymania w postaci dwóch emerytur, z których osiągają regularny miesięczny dochód w kwocie 2.500 zł. Nadmienić przy tym trzeba, że J. K. jest również adresatem nakazu zawartego w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że po odliczeniu wskazanych przez wnioskodawcę koniecznych kosztów wspólnego utrzymania możliwe jest zabezpieczenie sumy niezbędnej na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł (wpis sądowy od skargi) oraz poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Wskazać także trzeba, że W. K. i J. K. – jakkolwiek nie wykazali własności lokalu przy [...] w którym mieszkają – są właścicielami działki budowlanej, na której skarżący planuje w najbliższej przyszłości wybudować dom. Bez wątpienia inwestycja taka wymaga znacznych nakładów finansowych. W świetle powyższych okoliczności nie sposób podzielić argumentacji skarżącego o braku możliwości uiszczenia opłat sądowych. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o środkach przeznaczanych na utrzymanie wnuczki wskazać należy, że okoliczności te nie mogą wpłynąć na jego uprawnienie do skorzystania z prawa pomocy. Nie są to bowiem wydatki konieczne w rozumieniu ustawy P.p.s.a., gdyż – jak wynika ze złożonego formularza wnioskodawca wraz z J. K. mieszkają sami – a skoro tak to wnuczki nie można zaliczyć do kręgu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2007r., sygn. akt II OZ 456/07, LEX nr 360335). Końcowo należy wyjaśnić skarżącemu, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., związany z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt: I FZ 51/12, LEX nr 1120552). W świetle powołanych powyżej ustaleń nie budzi wątpliwości Sądu, że taka sytuacja nie zachodzi na gruncie rozpoznawanej sprawy. Wobec powyższego wniosek W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł odnieść skutku. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.