II SA/Ke 773/13

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 19 listopada 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. i K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi E. P. i K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia I. zwolnić E. P. i K. P. od wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. E. P. i K. P. złożyli na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwudziestodziewięcioletnim niepełnosprawnym synem, cierpiącym na nieuleczalną chorobę genetyczną. Skarżący pobiera rentę w wysokości 1100 zł miesięcznie, skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1900 zł, syn pobiera rentę w wysokości 500 zł miesięcznie. Wnioskodawcy nie wykazali innego majątku oprócz domu wielkości 140 m² na działce w T.. Skarżący oświadczyli, że osiągany dochód jest w całości przeznaczany na utrzymanie ich trzyosobowej rodziny, w tym uiszczenia opłat związanych z eksploatacją domu. Koszty opieki i rehabilitacji niepełnosprawnego ruchowo i intelektualnie syna dwukrotnie przewyższają przyznaną mu rentę. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.poz.270, zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez trzyosobową rodzinę skarżących oraz koszty opieki i rehabilitacji niepełnosprawnego syna, uznano, że ich wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Umożliwi to rozpoznanie skargi E. P. i K. P. trowskiego przez wojewódzki sąd administracyjny. Jednocześnie należy podkreślić, że wnioskodawca i jego żona osiągają stałe dochody z renty, wynagrodzenia za pracę i renty przyznanej synowi, co umożliwia planowanie wydatków. Ponadto, jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych aktu notarialnego z dnia 7 września 2012 r. E. P. i K. P. z tytułu sprzedaży nieruchomości w Woli Kopcowej uzyskali kwotę 102.000 zł. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałymi dochodami i posiadanym majątkiem skarżący mają możliwość, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i syna, ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 110 zł) oraz wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki czy radcowski, każdy ze skarżących może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że E. P. i K. P. nie są osobami nieporadnymi życiowo, bardzo dobrze znają okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.