II SA/Ke 78/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2011 roku sprawy ze skargi Gminy Sitkówka-Nowiny na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 24 listopada 2010r. znak: IG.XI.7724-101/10 w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną oddala skargę. Decyzją dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 127 § 1 i 2 kpa w związku z art. 98 ust. 3 i art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] znak: [...] orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz L. S. i H. L. w wysokości 32.598,00zł za działki o numerach: 729/10 i 729/24 o łącznej powierzchni 0,0508ha, położone we wsi K. gmina S., zajęte pod drogę gminną, które przed zajęciem stanowiły współwłasność L. S. i H. L. po ½ części oraz zobowiązującej Wójta Gminy do wypłaty w/w odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, iż decyzją z dnia 23 lipca 2008r. Wójt Gminy zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 729/2 o pow. 2,3472ha, położonej w miejscowości K., gmina S., stanowiącej współwłasność L. S. i H. L. przedstawiony na mapie sytuacyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za numerem 2464-71/2008 na działki wymienione enumeratywnie od nr 729/9 do nr 729/26 o podanych powierzchniach. Odnośnie działek o nr 729/10 i nr 729/24 nie podano informacji dotyczącej ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz informacji o przejściu z mocy prawa na własność Gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna. Prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Ke 768/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę L. S. i H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] utrzymującą w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że działki nr 729/10 i 729/24 zostały wydzielone pod drogę gminną oznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 1KDd, co oznacza, że podział w odniesieniu do tych działek wywołuje skutek określony w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Negocjacje pomiędzy L. S. i H. L. oraz Gminą w kwestii odszkodowania za działki wydzielone pod drogę gminną nie przyniosły efektu i w rezultacie wnioskiem z dnia 30 grudnia 2009r. strony wystąpiły do Starosty o przyznanie na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. odszkodowania za działki nr 729/10 i 729/24 o łącznej pow. 0,0508ha. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w toku którego wyznaczono rozprawę administracyjną, w oparciu o sporządzony operat szacunkowy Starosta ustalił wysokość odszkodowania za w/w działki na kwotę 32.598,00zł. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez L. S. i H. L. oraz Gminę Wojewoda w całości podzielił stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję poddał analizie prawidłowość procesu wyceny i właściwego zastosowania przepisów oraz dokonanego przez rzeczoznawcę wyboru metody wyceny i stwierdził, że ustalając odszkodowanie Starosta nie naruszył przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wartość wycenianej nieruchomości na podstawie art. 130 u.g.n. określono na dzień 18.06.2010r. natomiast stan nieruchomości na dzień wydania decyzji o podziale nieruchomości tj. na dzień 23.07.2008r. Z operatu szacunkowego wynika, że wpływ na wartość nieruchomości miały przede wszystkim: lokalizacja, położenie szczegółowe, dostępność komunikacyjna oraz uzbrojenie. Przyjęte do porównania nieruchomości dobrano prawidłowo. Wojewoda wskazał, że fakt nie ujawnienia prawa własności nowego właściciela nie ma wpływu na ocenę, czy doszło do przejścia prawa własności, bowiem następuje ono z mocy prawa, z datą ostateczności decyzji o podziale. Taki pogląd jest utrwalony w orzecznictwie sądowym, które organ szczegółowo przytoczył. Z tego względu za niezasadne uznano zarzuty gminy kwestionujące prawidłowość zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. w odniesieniu do działek o nr 729/10 i nr 729/24. Skargę na decyzję Wojewody z dnia 24 listopada 2010r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Gmina, domagając się uchylenia jej w całości. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego tj. - art. 98 ust. 1 u.g.n. poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie do działek gruntów nie będących drogami publicznymi, naruszając tym samym przepisy art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 2 oraz art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych; - art. 2 ust. 1, art. 4 pkt 2 oraz art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy tylko te przepisy stanowią jakie drogi mogą być uznane za drogi publiczne; - art. 98 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przyjęcie, że znajduje zastosowanie do dróg tylko przewidzianych w planie, a nie zrealizowanych; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez wskazania daty jej wydania. Zdaniem skarżącej, przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowiący podstawę rozstrzygnięcia nie znajduje zastosowania, jak to przyjął organ, do dróg publicznych przewidzianych w planie zagospodarowania przestrzennego, które jeszcze nie są drogami publicznymi, nie wiadomo kiedy powstaną i czy ich przebieg będzie zgodny z przebiegiem przewidzianym w aktualnym planie. Dokonując interpretacji art. 98 ust. 1 u.g.n. należy kierować się definicją drogi w rozumieniu powołanych w skardze przepisów ustawy o drogach publicznych, z których wynika, że droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, zaliczenie do kategorii drogi gminnej następuje w formie uchwały Rady Gminy. Droga zatem to nie "wirtualny twór" na papierze lecz "realny twór". Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działki nr 729/10 i nr 729/24 stanowią grunty orne, a nie drogi. Skarżąca powołała się również na postanowienie Sądu Rejonowego Wydział VI Ksiąg Wieczystych w sprawie sygn. akt [...], którym oddalono wniosek o odłączenie w/w działek z istniejącej księgi wieczystej i założenie dla nich nowej księgi wieczystej i wpisanie jako właściciela Gminy argumentując, że działki te oznaczone są symbolem R – grunty orne, a brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających inne przeznaczenie nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, że omyłkowo na egzemplarzu skierowanym do Gminy brak było daty dziennej wydania decyzji, a jedynie wpisano miesiąc i rok. Powyższa okoliczność, w ocenie organu pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie, albowiem w aktach sprawy znajduje się prawidłowe i pełne oznaczenie daty wydania decyzji, wraz z potwierdzeniem daty wysłania decyzji stronom. Ponadto fakt doręczenia decyzji skarżącej został potwierdzony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji, w związku z tym złożenie skargi w terminie jest niekwestionowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało to lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Przepis art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej jako u.g.n. ), który za podstawę rozstrzygnięcia przyjął Wojewoda stanowi w ustępie 1, iż działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu, właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. Według ust. 3, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W świetle powyższego uregulowania nie budzi wątpliwości, że powołany przepis art. 98 ust. 1 u.g.n., ma charakter wywłaszczeniowy. Ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że przy spełnieniu określonych warunków nieruchomość staje się własnością odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego (Skarbu Państwa, gmin, powiatów i województw samorządowych) za odszkodowaniem. Odszkodowanie to jest ściśle związane z utratą prawa własności, albowiem jeżeli nie dojdzie do uzgodnienia między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem, ma być ono ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego. Odszkodowanie przewidziane w art. 128 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. stanowi rekompensatę za utratę prawa własności. Skoro podmiot publicznoprawny staje się właścicielem gruntów, wydzielonych pod drogi (a nie będących drogami) z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, albo orzeczenie o podziale prawomocne to oznacza, że dokonując na użytek ustalenia prawa do odszkodowania, o którym mowa w ust. 3 art. 98 u.g.n. -interpretacji pojęcia "drogi" w brzmieniu nadanym w art. 98 ust. 1 u.g.n. - nie można jej rozumieć jako realnie zrealizowanej budowli. Przytoczony art. 98 ust. 1 u.g.n ma na celu zapewnienie powstałym po podziale nieruchomościom bezpośredniego dostępu do dróg publicznych, zaś istnienie dróg publicznych zapewniających taki dostęp w chwili podziału czyniło by bezprzedmiotowym przejście nieruchomości na własność podmiotu publicznoprawnego i wydzielanie w tym celu działek ewidencyjnych. Do zadań podmiotów publicznoprawnych należy budowa dróg wraz z infrastrukturą oraz ich utrzymanie. W świetle powyższego nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącej, że przesłanką ustalenia i wypłaty odszkodowania jest zaliczenie nieruchomości powstałej po podziale w trybie w/w przepisu prawa jako drogi do odpowiedniej kategorii na mocy aktu prawnego, skoro wywłaszczeniowy charakter przejęcia własności przez skarżącą nie jest kwestionowany, a wydzielenie nieruchomości pod drogi, również przyszłe następuje w procesie podziału nieruchomości, o którym decyduje organ samorządu terytorialnego. Z przedstawionych regulacji wynika bezspornie, że przejście prawa własności następujące w dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział staje się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne i jest ekwiwalentne, a skoro byłemu właścicielowi ekwiwalent przysługuje, to jest on wymagalny z dniem utraty własności. Poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczność, że działki nr 729/10 i nr 729/24 położone we wsi K., gmina S. zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ( opubl. Dz.Urz. Woj. 2005r. Nr 282, poz. 3517 ze zm.) przeznaczone są pod drogę gminną oznaczoną symbolem 1KDd. Faktu tego nie zmienia niezaktualizowany wpis w ewidencji gruntów stanowiący, że w/w działki stanowią grunt orny. Trafnie podnosi Wojewoda, że bez wpływu na ocenę czy doszło do przejścia prawa własności pozostaje fakt nie ujawnienia prawa własności nowego właściciela. Pogląd w kwestii przejścia prawa własności działek wydzielonych pod drogi z chwilą kiedy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna lub orzeczenie o podziale prawomocne, został utrwalony w orzecznictwie sądowym (uchwała SN z dnia 1.09.1993r. sygn. akt III CZP 84/93 OSP 1994/9/170, wyrok NSA z dnia 6.02.1998 sygn. akt SA/Lu 668/95, wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.08.2006r. sygn. akt I SA/Wa 483/06) i również skład orzekający w niniejszej sprawie, w pełni ten pogląd podziela. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez skarżącą okoliczność, oddalenia jej wniosku o ujawnienie jako właściciela opisanych działek w księdze wieczystej, skoro jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego, Gmina nie przedłożyła poza decyzją zatwierdzającą podział, innych dokumentów (w szczególności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), a tym samym nie wykazała, że działki objęte wnioskiem wydzielone zostały pod drogi publiczne i że Gmina posiada do tych nieruchomości tytuł własności. Doręczenie skarżącej zaskarżonej decyzji z pominięciem daty dziennej jest uchybieniem proceduralnym, jednakże uchybienie to nie ma istotnego wpływu na zasadność rozstrzygnięcia i z tego względu nie powoduje konieczności jego uchylenia na zasadzie określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Złożone w tej kwestii wyjaśnienia organu potwierdzają, że tylko egzemplarz skierowany do Skarżącej nie posiadał daty dziennej wydania decyzji, a nadto powyższa okoliczność w żaden sposób nie ograniczyła praw Gminy jako strony postępowania. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.