II SA/Ke 84/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012r. sprawy ze skargi K.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania K. A. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] nr [...] nie stwierdzającej u wyżej wymienionej choroby zawodowej, tj. przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 1 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. po otrzymaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. zgłoszenia podejrzenia u K. A. choroby zawodowej, wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego ustalił, że w latach 1978 - 2008 pracowała ona kolejno w Szkole Podstawowej Nr 2 w J. - filia W., w Studium Wychowania Przedszkolnego w J. oraz w I Liceum Ogólnokształcącym im. M. Reja w J. na stanowisku nauczyciela i była narażona na nadmierny wysiłek głosowy, który mógł spowodować powstanie choroby zawodowej. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy , na podstawie analizy narażenia zawodowego oraz przeprowadzonej diagnostyki fonoaudiologicznej, konsultacji laryngologicznej oraz badań videostroboskopowych i spirometrycznych wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u K. A. choroby zawodowej, ponieważ nie stwierdzono zmian chorobowych krtani spełniających kryteria orzecznicze choroby zawodowej. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego na podstawie wyników specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzonych w trakcie trwającej od 15 do 17 marca 2011 r. oraz w dniu 14 września 2011 r. hospitalizacji K. A., wydał w dniu [...] ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej, ponieważ stwierdzone zmiany patologiczne nie przedstawiały klinicznych cech przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym. Inspektor zauważył, iż obydwie jednostki diagnostyczno-orzecznicze rozpoznały u K. A. przewlekły prosty nieżyt (stan zapalny) błony śluzowej gardła i krtani, lecz z uwagi na fakt, iż nie znajduje się on w wykazie chorób zawodowych, nie może być rozpatrywany w kategorii choroby zawodowej. Wskazał, że w sprawie K. A. brak jest pozytywnego dla niej orzeczenia lekarskiego, a rozpoznane schorzenie nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, co wyklucza wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Organ odwoławczy podkreślił, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie, mają zgodnie z art. 84 § 1 kpa cechy opinii biegłego, a organy sanitarne wydając decyzje są nimi związane i nie mają prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Odnosząc się do stwierdzenia skarżącej, iż lekarze ją prowadzący stwierdzili u niej chorobę zawodową wykazaną pod poz. 15 w wykazie chorób zawodowych, Inspektor wskazał, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia. W niniejszej sprawie tylko orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stanowiły podstawę do wydania decyzji w sprawie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. A. zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, co również spowodowało naruszenie przepisów art. 5 pkt. 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W uzasadnieniu wskazała, że orzeczenia lekarza kierującego laryngologa, specjalisty foniatry I.W. - wykazały u niej schorzenie wymienione w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, czego dowodem są wyniki badań tegoż specjalisty, a które nie zostały uwzględnione i zweryfikowane przez jednostki pierwszego i drugiego stopnia w orzeczeniach lekarskich mimo, iż zostały przez nią przedłożone. Lekarz I.W. w wystawionych diagnozach jednoznacznie stwierdziła niewydolność głośni pochodzenia zawodowego, niewydolność mięśni głosowych, niedomykalności głośni, zmiany fonacyjne głośni, brak poprawy po leczeniu i rehabilitacji uszkodzeń, a ponadto stwierdziła, że fałdy głosowe są asymetryczne, pogrubiałe, niepełne. Skarżąca zarzuciła, że fakt, iż organ sanitarny nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby zawodowej, nie zwalnia go od oceny tego orzeczenia. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie odnoszą się w sposób szczegółowy do złożonej przez nią dokumentacji, a w szczególności do diagnoz wydanych przez lekarza prowadzącego. Ogólnikowe odniesienie się nie jest wystarczające. Dodała, że w wydanych orzeczeniach lekarskich nie został szczegółowo omówiony przebieg leczenia i wyniki badań wykonywanych w innych niż jednostka orzecznicza I i II stopnia poradniach. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy (tekst jedn. Dz. U z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z regulacji cytowanego przepisu wynika zatem, iż aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie, na które ona cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W rozpatrywanym przypadku nie było kwestionowane występowanie w środowisku pracy skarżącej czynnika szkodliwego, narażającego na powstanie choroby zawodowej, tj. nadmiernego wysiłku głosowego. Podnieść jednak należy, że nie wszystkie choroby narządu głosu zostały przez ustawodawcę uznane za choroby zawodowe. W myśl punktu 15 załącznika Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869) dalej rozporządzenie, do przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, zalicza się: -guzki głosowe twarde, -wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, -niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W niniejszej sprawie lekarze orzecznicy zarówno z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy jak i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego , po przeprowadzeniu specjalistycznych badań, w sposób jednoznaczny i zgodny stwierdzili, że u K. A. nie występuje żadna z powyższych zmian chorobowych. Cierpi ona na schorzenia polegające na "prostym, przewlekłym stanie zapalnym błony śluzowej gardła i krtani", takie zaś zmiany chorobowe krtani nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. Dlatego też zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej z załączonych przez nią do skargi informacji dla lekarza kierującego oraz zaświadczenia lekarskiego nie wynika, aby wystąpiły u niej zmiany mające cechy choroby zawodowej. Z załączonych dokumentów bowiem wynika, że u skarżącej rozpoznano jednostkę chorobową J37, co zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych oznacza przewlekłe zapalenie krtani. Nie jest to więc zmiana morfologiczna i czynnościowa polegająca przy tej konkretnej chorobie zawodowej na wystąpieniu guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Zatem skoro w przypadku skarżącej takie zmiany nie występują, nie było możliwe stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Ponadto, jak słusznie podkreślił organ sanitarny, powołanie się przez skarżącą na badania przeprowadzone w innych placówkach służby zdrowia jest nieuzasadnione, gdyż opinie innej placówki niż wymienionej w § 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (według którego właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy), nie mogą być uznane za podstawę kwestionowania opinii jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej. Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi, że organ sanitarny nie ocenił należycie wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Podnieść należy, że organy sanitarne związane są wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez kompetentne placówki diagnostyczne. Związanie to oznacza, że jeżeli organy nie dysponują przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia z dnia 27 lipca 2010 r., IV SA/Gl 752/09 dostępny w Internecie https://cbois.nsa.gov.pl). Jak wynika z akta administracyjnych niniejszej sprawy, a także z oświadczenia złożonego przez skarżącą na rozprawie przed Sądem w dniu 7 marca 2012 r. dokumentacja lekarska przedstawiona przez K. A. w trakcie postępowania administracyjnego została dołączona do ogólnej dokumentacji medycznej i przesłana do Instytutu Medycyny Pracy przed wydaniem orzeczenia przez ten ośrodek. Z kolei z orzeczenia z dnia [...] wprost wynika, że dokumentacja ta została wzięta pod uwagę przy wydaniu całościowej oceny. Ponieważ skarżąca nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów, które podważałyby wyniki badań i wynikające z nich wnioski, a oba orzeczenia były tożsame w swych rozstrzygnięciach i nie wystąpiły miedzy nimi rozbieżności bądź sprzeczności, organ sanitarny był bezwzględnie związany rozpoznaniem choroby przez uprawnione jednostki medyczne. Dlatego też prawidłowo rozpatrujące niniejszą sprawę organy inspekcji sanitarnej, opierając się na orzeczeniach lekarskich, stwierdziły, że skoro upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie może wydać pozytywnej decyzji. Zdaniem Sądu organ dokonał trafnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, co znajduje oparcie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie można również zgodzić się z zarzutem, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie były nieprawidłowe, bo nie odniosły się w sposób należyty do przedstawionej przez skarżącą dokumentacji lekarskiej, zwłaszcza poprzez brak szczegółowego omówienia wyników badań i przebiegu leczenia w innych placówkach medycznych. Zauważyć należy, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami (skarżąca była dwukrotnie hospitalizowana, w tym po raz drugi na krótko przed wydaniem orzeczenia przez Instytut ). Oba ośrodki orzecznicze dysponowały dokumentacją medyczną skarżącej oraz oceną narażenia zawodowego. Z orzeczenia jednostki orzeczniczej II stopnia wynika również, że lekarze posiadali dokumentacją medyczną, dostarczoną przez skarżącą, dotyczącą leczenia jej w poradni foniatrycznej, która - poza wynikami przeprowadzonych badan lekarskich - została wzięta pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia przez tę jednostkę. W związku z powyższy spełnione zostały wymagania zawarte w § 6 ust. 1 rozporządzenia, z którego wynika, że orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, lekarza orzecznik wydaje na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).