II SA/Ke 872/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz H. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 21.09.2021 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej WINB) uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej PINB) z dnia 5.07.2020 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych i orzekając co do istoty sprawy nakazał H. S. wykonanie w terminie do dnia 31.12.2021 r. robót budowlanych w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce o nr ewid. 678 w m. P., gm. N., polegających na zdemontowaniu stolarki okiennej dwóch okien o wym. 0,81 x 0,83m oraz 0,53 x 0,83m i zamurowanie (wypełnienie) otworów materiałem ściennym ceramicznym, o właściwościach materiału niepalnego, z jednoczesnym dopuszczeniem do wypełnienia otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne materiały im podobne o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30, z zastrzeżeniem, że roboty budowlane należy prowadzić z zachowaniem przepisów BHP oraz wiedzą techniczną, a o wykonaniu obowiązku należy niezwłocznie powiadomić PINB. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 27.11.2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili oględziny na ww. działce, ustalając że w zachodniej ścianie szczytowej zlokalizowanego tam budynku mieszkalnego, usytuowanej w odległości 0,79 m od istniejącego ogrodzenia znajdują się dwa otwory okienne o wym. 0,81 x 0,83m oraz 0,53 x 0,83m wraz z zamontowaną stolarką okienną PCV. Uczestnicząca w czynnościach kontrolnych H. S. oświadczyła, że od 2007 r. jest właścicielką przedmiotowego budynku mieszkalnego, nie posiada żadnych dokumentów związanych z jego budową, a z informacji uzyskanych od poprzedniego właściciela wynika, że budynek wybudowany został w latach 1940-1950. Natomiast ww. otwory okienne już istniały (w domyśle w dacie zakupu nieruchomości). W piśmie z dnia 10.12.2019 r. D. K. (właścicielka sąsiedniej nieruchomości) – w odpowiedzi na wezwanie PINB – wskazała, że ww. budynek mieszkalny został wybudowany w latach osiemdziesiątych (1984-1987), natomiast otwory okienne w jego ścianie zachodniej zostały wykonane w latach dwutysięcznych (2003-2006), przed kupnem budynku mieszkalnego przez H. S . Na ich wykonanie nigdy nie wyrażała zgody i domaga się ich zlikwidowania. Pismami z dnia 12.02.2020 r. i z dnia 26.02.2020 r. organ I instancji zwrócił się dwukrotnie do byłego właściciela działki nr ewid. 678 – F. G., o wskazanie daty wykonania otworów okiennych w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego oraz o przedłożenie dokumentów związanych z ich wykonaniem. W odpowiedzi na powyższe wezwania F. G. oświadczył, że nic w tej sprawie nie pamięta, z uwagi na swój wiek i stan zdrowia. Przy piśmie z dnia 5.06.2020 r. D. K. przedłożyła w siedzibie PINB oświadczenia B. S. oraz S. M., z treści których wynika, że otwory okienne zostały wykonane w 2006 r. Decyzją z dnia 27.08.2020 r. organ I instancji nakazał H. S. wykonanie robót budowlanych polegających na zdemontowaniu istniejącej stolarki okiennej, zlokalizowanej na zachodniej ścianie szczytowej ww. budynku mieszkalnego, oraz zamurowanie ww. otworów materiałem dopuszczonym do stosowania w budownictwie o określonej odporności ogniowej – w terminie do dnia 30.10.2020 r. Decyzją z dnia 19.10.2020 r. WINB uchylił w całości ww. decyzję z dnia 27.08.2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując że PINB wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020r., poz. 1333), dalej jako "u.P.b.", zamiast w trybie przepisów art. 50-51 tej ustawy. Ponadto wskazano na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, ustalenie kręgu stron postępowania oraz przeanalizowanie dokumentacji technicznej związanej z ww. budynkiem. Pismem z dnia 26.10.2020 r. organ I instancji zwrócił się do H. S. o przedłożenie dokumentacji związanej z udzielonym przez Starostę w dniu 2.12.2010 r. pozwoleniem na rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Pismem z dnia 9.11.2020 r. H. S. udzieliła odpowiedzi na powyższe pismo. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 5.07.2021 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, PINB nakazał H. S. wykonanie robót budowlanych polegających na zdemontowaniu istniejącej stolarki okiennej zlokalizowanej w zachodniej ścianie szczytowej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewid. 678 oraz zamurowanie ww. otworów materiałem dopuszczonym do stosowania w budownictwie o odporności ogniowej min. El 60, w terminie do dnia 30.10.2021 r. W odwołaniu od ww. decyzji H. S. podniosła m.in., że organ I instancji niewłaściwie zastosował w sprawie przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.b., jak również naruszył § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), dalej jako "rozporządzenie", który zdaniem strony nie ma zastosowania w sprawie. Wskazano ponadto, że budynek mieszkalny wraz z przedmiotowymi oknami powstał w latach 40-tych ub. wieku, w czasie gdy obowiązywały inne przepisy prawa, powołując się w tym zakresie na treść przepisu art. 277 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. oraz rozporządzenia z dnia 17.11.1950 r. w sprawie tymczasowych ulgowych przepisów budowlanych. W piśmie z dnia 13.08.2021 r. D. K. stwierdziła, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 80-tych ub. wieku, po spaleniu wcześniejszego budynku, w okresie budowy otwory w ścianie zachodniej nie istniały, zostały one wykonane przez F. G. w 2006 r. WINB, wydając na podstawie 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ww. ustawy opisane na wstępie rozstrzygnięcie, stwierdził że z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że otwory okienne wykonane w zachodniej ścianie szczytowej budynku mieszkalnego zostały wykonane w okresie późniejszym niż sama budowa budynku, tj. w 2006 r. W tym zakresie za wiarygodne uznano oświadczenie B. S., poprzedniej właścicielki przedmiotowej nieruchomości, która oświadczyła w piśmie z dnia 2.06.2020 r., że "w mojej obecności mój partner F. (w domyśle F. G.) wybił w 2006 r. otwory okienne w ścianie zachodniej (...) domu, wychodzące na posesję K. D.". Oświadczenie tej treści pokrywa się ze stanowiskiem strony odwołującej się, że w okresie, kiedy kupiła przedmiotową nieruchomość (tj. w 2007 r.) dwa otwory okienne znajdowały się w ścianie szczytowej budynku. Podkreślono jednocześnie, że F. G. uchylił się od odpowiedzi na pytania organu o wyjaśnienie kwestii wykonania otworów okiennych, powołując się na swój wiek i znaczny upływ czasu. Mając na uwadze, że przedmiotowe otwory okienne usytuowane są w odległości ok. 79 cm od granicy z działką sąsiednią, czym naruszają przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury (obowiązującego obecnie, jak i w dacie wykonania otworów okiennych) organ odwoławczy stwierdził, że otwory te należy usunąć. Jest to bowiem odległość mniejsza niż określona w § 12 rozporządzenia, przez co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Wyjaśniono przy tym, powołując się na dyrektywę zawartą w § 2 rozporządzenia, że w sprawie zastosowano obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia. W celu doprowadzenia ściany budynku do zgodności z przepisami należało wdrożyć procedurę naprawczą, określoną w art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 u.P.b. Uzasadniając zastosowanie trybu z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozstrzygnięciu organu I instancji błędnie wskazano na klasę odporności ogniowej El 60. Zgodnie bowiem z treścią § 232 ust. 6 rozporządzenia klasa odporności ogniowej wypełnienia otworu w ścianie powinna wynosić co najmniej E 30. Ponadto zmieniono termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 31.12.2021 r. – z uwagi na zbliżający się upływ terminu określonego w decyzji PINB. Odnosząc się do zarzutów odwołania WINB stwierdził, że organ I instancji, stosownie do wytycznych zawartych w decyzji kasacyjnej z dnia 19.10.2020 r., zastosował w niniejszej sprawie przepisy art. 51 Prawa budowlanego – a nie art. 66 tej ustawy – wobec czego nie mogło dojść do zarzucanego naruszenia art. 66 ustawy. Z kolei odnośnie argumentacji o naruszeniu § 12 rozporządzenia organ odwoławczy wskazał, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia). Wykonanie otworów okiennych w budynku mieszkalnym należy zakwalifikować jako przebudowa obiektu – w związku z czym w sprawie zastosowanie mają przepisy powołanego rozporządzenia. Jeśli chodzi zaś o decyzję Starosty z dnia 2.12.2010 r., którą udzielono H. S. pozwolenia na nadbudowę i rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego, to rozstrzygnięcie to nie ingerowało w istniejący obiekt, jego ścianę zachodnią i znajdujące się w niej otwory okienne – wobec czego nie można stwierdzić, że ww. decyzja legalizowała te otwory okienne. Przedstawione na inwentaryzacji otwory jedynie dowodzą, że w 2010 r. ściana zachodnia budynku nie stanowiła ściany pełnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła H. S., zarzucając decyzji WINB mające wpływ na wynik sprawy naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego to jest: a) art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 u.P.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji wydanie decyzji nakazującej wykonanie w terminie do dnia 31.12.2021 r. robót budowlanych w przedmiotowym budynku mieszkalnym, polegających na zdemontowaniu stolarki okiennej dwóch okien i zamurowanie (wypełnienie) otworów materiałem ściennym ceramicznym o właściwościach materiału niepalnego; b) naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia albowiem przepisy tego aktu w ogóle nie powinny mieć zastosowania w sprawie; 2. przepisów postępowania to jest art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co skutkuje błędnym przyjęciem, że otwory okienne w budynku skarżącej, które mają ulec zdemontowaniu i zamurowaniu (wypełnieniu,) powstały w 2006 r., podczas gdy organ: - bezrefleksyjnie przyjął w całości za prawdę wyjaśnienia składane przez D. K. oraz B. S.; - zaniechał przesłuchania w charakterze świadka F. G.; - zaniechał oceny dowodów przedłożonych przez skarżącą w postaci pisemnych oświadczeń, z których wynika że przedmiotowa stolarka okienna istniała w spornym budynku przed 1990 r., oraz oświadczeń świadków obecnych w czasie przekazywania kluczy od domu przez byłego właściciela F. G. H. S., którzy potwierdzają, że okna w budynku były; - zaniechał odszukania i analizy dokumentacji projektowej spornego budynku, na podstawie której został on zbudowany; - zaniechał analizy. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Do pisma z dnia 7 stycznia 2022 r. uczestniczka D. K. dołączyła kopie oświadczeń 3 osób, mające potwierdzać, że budynek na działce nr 678 został wybudowany w latach 80-tych XX wieku. Na rozprawie sądowej w dniu 12.01.2022 r.: - uczestniczka D. K. wniosła o oddalenie skargi, dodając, że nie pytała o datę powstania otworów okiennych w spornej ścianie osób, których oświadczenia załączyła do skierowanego do Sądu pisma z dnia 7.01.2022 r.; - uczestnik J. K. wniósł o oddalenie skargi, oświadczając jednocześnie, że zna treść pisma z dnia 7.01.2022 r., złożonego do akt sprawy przez jego żonę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli do władz publicznych (wyrok NSA z 7 października 1983 r., SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy, organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.; wyrok SN z 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, wyrok NSA z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99). Obowiązkiem organu jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co oznacza konieczność ustosunkowania się przez organ do wszystkich dowodów zebranych w sprawie (por. wyrok NSA z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 507/95, wyrok NSA z 3 lutego 1999 r., IV SA 1010/97, wyrok NSA z 4 marca 1999 r., IV SA 288/97). Przepis art. 80 k.p.a. nakazuje ocenę poszczególnych dowodów w kontekście całości materiału dowodowego. Oparcie rozstrzygnięcia tylko na niektórych dowodach i pominięcie innych jest niedopuszczalne (por. P. Przybysz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany", LEX/el. 2021, kom. do art. 77 k.p.a.). Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie miało ustalenie tego, kiedy został wybudowany budynek na działce nr 678 w P. oraz kiedy zostały wykonane otwory okienne w zachodniej ścianie szczytowej tego budynku. Od tych ustaleń uzależniona była bowiem ocena, czy te otwory okienne mogły zostać wykonane w sposób legalny, czy też – jak przyjęły organy – w sposób o którym mowa w art. 50 u.P.b., co uzasadniałoby wydanie decyzji nakazującej ich zamurowanie. Skarżąca od początku postępowania twierdziła, powołując się na wiedzę uzyskaną od poprzedniego właściciela budynku, że został on wybudowany w latach 1940-1950. W odwołaniu i skardze powoływała się w związku z tym na przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34 poz. 2016), przewidujące możliwość wykonywania, pod pewnymi warunkami, otworów w ścianach ogniotrwałych. Istotnie, poza przywoływanym przez skarżącą art. 277 ust. 2 tego aktu, obowiązującego do roku 1961, należy tu wskazać na art. 198, zgodnie z którym "Urządzenie w murze ogniochronnym otworów, zamurowanych szkłem drutowym, albo szklanymi cegłami, jest uzależnione od uznania właściwej władzy", jak też art. 408 pkt 6, art. 410 pkt 15 i art. 412 rozporządzenia, z których wynika, iż prawo miejscowe mogło przewidywać odstępstwa od wymogów zabudowy ustanowionych w rozporządzeniu, w tym regulować między innymi sposób urządzenia otworów w ścianach zewnętrznych budynków (por. też m.in. wyrok NSA z 11 września 2019 r., sygn. II OSK 2915/17, wyrok WSA w Białymstoku z 24 września 2002 r., sygn. SA/Bk 585/02, wyrok WSA w Łodzi z 29 maja 2015 r., sygn. II SA/Łd 72/15). Prawidłowe ustalenie okoliczności, o których mowa na wstępie niniejszego akapitu miało zatem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ewentualne potwierdzenie wersji podawanej przez skarżącą mogło bowiem powodować odmienną ocenę prawną badanego zagadnienia, oczywiście po dokonaniu prawidłowej analizy zastosowanych przepisów oraz subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do odpowiednich regulacji prawnych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ oparł swe ustalenia we wskazanym wyżej – istotnym dla sprawy – zakresie na pisemnym oświadczeniu B. S., tj. poprzedniej właścicielki budynku, z którego wynikało, że w jej obecności jej partner F. (G.) w 2006 r. wybił otwory okienne w ścianie zachodniej domu. Organ uznał to oświadczenie za wiarygodne, a na potwierdzenie takiego stanowiska wskazał, iż powyższe oświadczenie pokrywa się ze stanowiskiem strony odwołującej się (tj. H. S.), że w okresie kiedy kupiła przedmiotową nieruchomość tj. w 2007 r. dwa otwory okienne znajdowały się w ścianie szczytowej budynku. Należy jednak zwrócić uwagę, że ta akurat okoliczność, tj. fakt istnienia okien w roku 2007, jest niesporna w świetle wersji zarówno H. S., jak i uczestniczki D. K. (w tym także oświadczenia B. S.). Trudno zatem w stanowisku skarżącej H. S. doszukiwać się potwierdzenia prawdziwości oświadczenia B. S. jeśli chodzi o fakt, że okna powstały w 2006 r. Tak bowiem skarżąca nigdy nie twierdziła. Co więcej, z pisemnego oświadczenia znajdującego się w aktach postępowania (k-I-26), datowanego na 20.07.2020 r., a pochodzącego od zamieszkałych w P. 140 J. Ś. i S. Ś., wynika, że dom w miejscowości P. 124 posiadał dwa okna od strony zachodniej co najmniej od 1988 r., to jest odkąd zaczęli mieszkać w P. Kształt oraz wymiary okien – jak dalej wynika z oświadczenia – do chwili obecnej nie zmieniły się. Oświadczenie to stoi w ewidentnej sprzeczności z oświadczeniem B. S., które organ uznał za wiarygodne, a także z oświadczeniem S. M . Organ w ogóle nie odniósł się do tych rozbieżności, a ich wyjaśnienie miało istotne znaczenie dla ostatecznej oceny dowodów i dokonanych ustaleń faktycznych. Oświadczenie J. i S. Ś. nie tylko bowiem może wskazywać na inną datę powstania okien w przedmiotowej ścianie, ale może także (choć nie musi) podważać wiarygodność oświadczenia B. S. (podobnie jak oświadczenia S. M.), na którym bezkrytycznie oparł się organ. Skuteczne podważenie tych twierdzeń mogłoby zaś spowodować, że otwarta i wymagająca wyjaśnienia pozostawałaby kwestia nie tylko czasu powstania otworów okiennych, ale także samego budynku. Dokonanie prawidłowej oceny powyższych dowodów oraz ich wiarygodności, a także dokonanie pełnych ustaleń w sprawie, wymagało w ocenie Sądu przesłuchania ww. osób w charakterze świadków. Dopiero przeprowadzenie dowodu w tej formie pozwoli na dokonanie pełnej oceny wiarygodności podawanych informacji oraz na uzyskanie wszelkiej dostępnej wiedzy na istotne dla sprawy okoliczności. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a., w toku postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wspomniane wyżej pisemne oświadczenia stanowią dokumenty prywatne. Dowód z dokumentu prywatnego nie jest jednak tożsamy z dowodem z zeznań świadka, chociażby z tego powodu, że w toku przesłuchania świadka może dojść do ujawnienia mających znaczenie w sprawie okoliczności, wykraczających swoim zakresem poza tylko pisemne oświadczenie. Bezpośrednie przesłuchanie umożliwia również wyjaśnienie pojawiających się w toku przesłuchania wątpliwości. Oznacza to, że jeżeli w sprawie organ może skorzystać z dowodów bezpośrednich, a więc są one w aktach sprawy bądź ich uzyskanie jest możliwe, to zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dokument prywatny nie może zastępować dowodu z zeznań świadka (por. wyrok NSA z 14 maja 2013 r., sygn. II OSK 991/12, wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 370/88, wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA/Lu 1456/97, wyrok WSA w Gdańsku z 21 kwietnia 2010 r., sygn. II SA/Gd 772/09). Poza tym zasada bezpośredniego przesłuchania świadka ma istotne znaczenie przy ocenie wiarygodności jego zeznań, co ma niebagatelne znaczenie zwłaszcza w sytuacji ewentualnych rozbieżności pomiędzy twierdzeniami różnych osób, jak to ma miejsce w niniejszym przypadku. Stosując powyższe zasady, organy winny zatem doprowadzić do przesłuchania w charakterze świadków wspomnianych osób, tj. B. S., S. M., J. i S. Ś . Dotyczyć to może również innych osób mogących posiadać wiedzę w tym zakresie, tj. przede wszystkim tych, których pisemne oświadczenia złożyła na etapie postępowania sądowego uczestniczka D. K. (C. J., C. S., T. K.). Dotychczasowe oświadczenia tych osób są jednobrzmiące i mają bardzo ograniczony charakter. Do charakteru takich oświadczeń, nieznanych zresztą organowi, odnoszą się poczynione wyżej uwagi w kwestii postępowania dowodowego. Wreszcie istotną wiedzę w sprawie mogą posiadać Z. K. i K. M., których oświadczenia również znajdują się w aktach, a które to oświadczenia jak dotąd ograniczają się wyłącznie do okoliczności niespornych, tj. faktu, że przedmiotowe okna istniały w roku 2007. Niezwykle istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miałyby zeznania F. G., choć – jak podał WINB w odpowiedzi na skargę – według posiadanych przez organ informacji osoba ta nie żyje. Okoliczność ta winna zostać zweryfikowana przez organy, a w razie jej potwierdzenia istotne znaczenie będzie miało zwłaszcza przesłuchanie B. S., tj. partnerki F. G. i – jak podnosi organ – byłej współwłaścicielki nieruchomości. Poza tym kiedy został wybudowany przedmiotowy budynek i kiedy powstały otwory okienne objęte postępowaniem należy wyjaśnić kwestię związaną z istnieniem i możliwością pozyskania wszelkiej dostępnej dokumentacji w tym zakresie. Zastanawiającym jest także fakt dlaczego – jak twierdzi ww. w oświadczeniu – przedmiotowe okna miały powstać dopiero w roku 2006, zwłaszcza w sytuacji gdy jedno z nich znajduje się w pomieszczeniu kuchni. Nie jest wykluczone także – zwłaszcza w celu zweryfikowania informacji podawanej przez uczestniczkę D. K. co do powstania budynku w latach 80-tych – zwrócenie się do właściwego organu o udzielenie informacji czy było wydawane pozwolenie na budowę dla przedmiotowego budynku, a jeśli tak to w jakim czasie. W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia przez organy wskazanych wyżej przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i powoduje, że wydane rozstrzygnięcie należy uznać za przedwczesne, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią przedstawioną wyżej argumentację. Przede wszystkim zaś zgromadzą pełny materiał dowodowy, który zostanie poddany wyczerpującej ocenie pozwalającej ustalić istotne dla sprawy okoliczności, zaś wydane w sprawie rozstrzygnięcie będzie odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 500 zł. ----------------------- 5/7