II SA/Ke 949/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] r., znak: [...], Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. po rozpatrzeniu odwołania R. P., na podstawie art. 5 pkt 4a oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 2351 i 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, § 1 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z 22 lipca 2015 r. nie stwierdzającą u R. P. choroby zawodowej tj. astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżąca była zatrudniona od czerwca do sierpnia 1984 r. w Kieleckiej Spółdzielni [...] (obecnie zlikwidowanej) jako sprzedawca w sklepie owocowo-warzywnym, a następnie w okresie od sierpnia 1984 r. do września 1985 r. nie pracowała. W latach 1985 do 2004 była zatrudniona w [...] S.A., na różnych stanowiskach pracy: robotnik gospodarczy, rozliczeniowa kursów samochodów, wykonywała prace porządkowe budynku punktu rejestracji kursów, łazienna (sprzątaczka) – sprzątanie pomieszczeń socjalnych i biurowych Wydziału Transportu Samochodowego, gotowacz napojów, portier dozorca. W kolejnych latach pracowała na terenie ww. zakładu na stanowiskach strażnik i pracownik ochrony (kontrola dokumentacji wjeżdżających i wyjeżdżających samochodów ciężarowych, kontrola ruchu osobowego i towarowego, rejestracja interesantów, obserwacja terenu na monitorach oraz pieszy obchód terenu zakładu bez wstępu na teren wydziałów produkcyjnych), ale zatrudniona była przez firmy: w latach 2004-2007 [...] Sp. z o.o. w S., w latach 2007-2010 [...] Sp. z o.o. w T., w latach 2010-2012 [...] Sp. z o.o. w Warszawie (nie świadczyła pracy: przebywała na zwolnieniach lekarskich oraz pozostawała w gotowości do pracy, której nie wykonywała w związku z trwającym postępowaniem sądowym w sprawie pomiędzy nią a pracodawcą). Ustalono również, że zakład [...] S.A. zajmuje się wydobyciem i produkcją kruszyw, wapna i mączek wapiennych, a R. P. pracując w ww. charakterze była narażona na zapylenie wtórne pochodzące z dróg technologicznych (pyły zawierające SiO2 powyżej 2% oraz pył wapienny), od przejeżdżających samochodów transportowych po drogach zakładowych. Na stanowisku strażnik pracownik ochrony dodatkowo istniało narażenie na zapylenie od emitorów pyłów: miejsca pakowania i załadunku wapnia, mączek i kruszywa podczas obchodów zakładu. Podsumowując organ stwierdził, że praca na ww. stanowiskach i wykonywanie czynności nie stwarzały warunków, w których dochodziłoby do narażenia na czynniki alergizujące, strona była natomiast narażona była na czynniki drażniące. W dniu 29 grudnia 2014 r. WOMP w K. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u R. P. choroby zawodowej. Wyjaśnił, że rozpoznano astmę o charakterze atopowym związaną z pozazawodowym uczuleniem na powszechne alergeny wziewne – roztocza kurzu domowego, pyłki traw i drzew, stwierdzono również zaburzenia wentylacji o charakterze obturacji na granicy umiarkowanego i ciężkiego stopnia. Orzeczenie wyjaśnia, że opinię wydano na podstawie dokumentacji leczenia, danych pochodzących z wywiadu, danych dotyczących oceny narażenia zawodowego oraz po przeprowadzeniu diagnostyki. Orzeczenie podkreśla fakt obecności we krwi specyficznych przeciwciał IgE dla roztoczy kurzu domowego i mieszaniny powszechnych alergenów wziewnych oraz dodatnie wyniki testów punktowych dla pyłków drzew i roztoczy. Z uwagi na brak narażenia zawodowego na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym drogi oddechowe oraz wieloletnie leczenie astmy związanej z pozazawodowym uczuleniem na powszechne alergeny wziewne – nie uznano zawodowej etiologii choroby. Przeprowadzone w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi postępowanie diagnostyczno-orzecznicze doprowadziło do wydania 15 kwietnia 2015r. ostatecznego orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania u R. P. choroby zawodowej. W orzeczeniu podkreślono, że pacjentka nie była narażona na czynniki alergizujące w miejscu pracy i opisano szczegółowo, że w wykonanych badaniach stwierdzono osłuchowe i spirometryczne cechy obturacji oskrzeli oraz, że próba rozkurczowa z preparatem Ventolin wypadła dodatnio, a wykonane punktowe testy skórne z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego wypadły dodatnio dla pyłków drzew oraz roztoczy. W podsumowaniu stanowiska Ośrodek wskazał, że nie można uznać zawodowej etiologii rozpoznanej u pacjentki astmy oskrzelowej, a kontakt z czynnikami drażniącymi może powodować nasilenie dolegliwości u niej występujących. Organ podkreślił, że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Zdaniem organu odwoławczego, stanowisko biegłych uzasadniono należycie i wynika z niego bezsprzecznie, że biegli jednostek orzeczniczych jednomyślnie jako podstawową przyczynę nierozpoznania choroby zawodowej wskazali brak narażenia na czynniki potencjalnie alergizujące oraz potwierdzone wynikami badań uczulenie na powszechne alergeny środowiska komunalnego, a także wieloletnie leczenie astmy związanej z pozazawodowym uczuleniem na ww. powszechne alergeny wziewne. W ocenie organu, postępowanie diagnostyczno-orzecznicze zostało przeprowadzone z wykorzystaniem wszystkich możliwości diagnostycznych, a prezentowane w sprawie stanowiska jednostek orzeczniczych, mające cechy opinii biegłego, szeroko uzasadniają brak podstaw do rozpoznania u odwołującej się strony choroby zawodowej. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze R. P. podniosła, że jej obecny stan zdrowia i choroba jest wynikiem pracy w dużym zapyleniu i kurzu. Wskazała, że "olbrzymi kurz i zapylenie z produkcji wapna i kruszenia kamienia, kurz z dróg technologicznych mają negatywny wpływ na organizm człowieka nawet w pomieszczeniach". Pracując jako strażnik była narażona na szkodliwe działanie produkcji mas bitumicznych, gdyż na terenie ZPW [...] znajduje się firma [...] i w sezonie samochody robiły od 60 do 100 kursów. Naczepy były źle zabezpieczone i zapach gorącej masy źle oddziaływał na człowieka. Wyjaśniła, że cały zakład [...] to "wielki kurz", który bardzo źle oddziałuje na pracujących w nim ludzi, a także na mieszkańców okolicznych miejscowości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w decyzji organu odwoławczego będącej przedmiotem skargi, naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Stan faktyczny ustalony został przez organy obu instancji prawidłowo i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowane zostały do niego przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 2351, 2352 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367), zwanego dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści powołanych wyżej przepisów kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika z powyższego, pojęcie choroby zawodowej w rozumieniu Kodeksu pracy odbiega od potocznego znaczenia tego określenia. Sam fakt zdiagnozowania u pracownika (byłego pracownika) jednostki chorobowej, wymienionej w wykazie chorób zawodowych, nie jest bowiem wystarczający do wydania przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego pozytywnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż niezbędnym jest jeszcze ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a narażeniem zawodowym. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenie, o jakim mowa wyżej, należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a jego ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 kpa. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarzy orzeczników stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby bądź ustalić istnienie związku przyczynowego między chorobą a pracą w narażeniu zawodowym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż bezspornym jest, że u R. P. rozpoznana została astma oskrzelowa, wymieniona w poz. 6 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w orzeczeniach lekarskich wydanych zarówno przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. jak i Instytut Medycyny Pracy im. prof. Nofera w Łodzi. Obie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia. Uzasadniając swoje stanowiska jednostki brały pod uwagę zarówno przebieg pracy zawodowej skarżącej, jej aktualny stan zdrowia jak i dokumentację dotychczasowego leczenia. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca została zdiagnozowana w roku 1989 i od tego czasu pozostaje pod opieką poradni alergologicznej. Wykonane w trakcie hospitalizacji w IMP w Łodzi testy skórne z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego wypadły dodatnio dla pyłków drzew (brzoza, buk, dąb, platan) oraz roztoczy. Przeprowadzona przez lekarzy orzeczników analiza oceny narażenia zawodowego wykazała, że w trakcie wykonywanej pracy skarżąca nie miała kontaktu z czynnikami potencjalnie alergizującymi, a jedynie drażniącymi. Stwierdzone uczulenie na powszechne alergeny środowiska komunalnego świadczy o pozazawodowej etiologii zgłaszanych przez pacjentkę dolegliwości, natomiast kontakt z czynnikami drażniącymi może powodować jedynie ich nasilenie. Wyjaśnienia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej orzeczeniem lekarskim, wydanym w trybie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i braku podstaw do przeprowadzenia przez organ samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia bądź innej etiologii stwierdzonej choroby (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. II OSK 1078/06, LEX nr 315089, wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. I SA 1520/97, LEX nr 34026, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2007 r., Sygn. II SA/Bk 710/06, LEX nr 621758). Stanowisko takie uzasadnione jest zakresem wiedzy medycznej posiadanej przez lekarza, której to wiedzy nie posiadają organy administracyjne. Organy orzekające w przedmiocie chorób zawodowych nie mają co prawda prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, mają jednakże obowiązek kontrolować, czy wydana przez jednostkę służby zdrowia opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonująco uzasadniona, a jeśli odpowiada tym warunkom, to czy stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. W niniejszym przypadku oba organy wydane rozstrzygnięcia oparły o zgodne w treści i podanej motywacji orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi oraz Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.. Przedstawionej w zaskarżonej decyzji ocenie obu orzeczeń lekarskich nie można postawić zarzutu dowolności, tym bardziej, że orzeczenia te, wydane przez dwie niezależne jednostki orzecznicze, są zgodne zarówno co do samych wniosków końcowych jak i w zakresie wyjaśnienia medycznych podstaw ich sformułowania. Z orzeczeń tych wynika natomiast jasno, że astma oskrzelowa, na którą niewątpliwie cierpi skarżąca jest wynikiem uczulenia na pospolite alergeny wziewne, takie jak pyłki traw, drzew oraz roztocza kurzu domowego. Alergeny te nie pojawiały się w środowisku pracy skarżącej, mimo że właśnie w tym miejscu dolegliwości związane z astmą znacznie się nasilały, co skarżąca wiąże z zawodową etiologią choroby. Jak wynika bowiem z orzeczeń lekarskich, kontakt R. P. ze środkami chemicznymi stosowanymi do prac porządkowych oraz przebywanie w pyle przemysłowym, obecnym w jej środowisku pracy, a więc z czynnikami drażniącymi, mógł jedynie wzmagać objawy astmy, lecz jej nie spowodował. Reasumując stwierdzić należy, iż wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym mającym na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sporządzona została ocena narażenia zawodowego oraz przeprowadzono dowód z dwóch orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych. W zaskarżonej decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, dokonał oceny zgromadzonych dowodów i logicznie umotywował zajęte stanowisko, nie naruszając przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że przedstawiony przez skarżącą pogląd o zawodowym charakterze stwierdzonej u niej choroby ma wymiar wyłącznie subiektywny i jako taki nie może podważać wniosków wypływających z orzeczeń lekarskich, wydawanych przez lekarzy orzeczników posiadających wiedzę fachową w zakresie medycyny pracy. Tym samym nie może także wpływać na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji