II SA/Ke 981/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę. Decyzją z [...], znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania W.C. od decyzji Wójta Gminy z [...] orzekającej o zmianie decyzji z [...] w części dotyczącej kwoty przyznanej pomocy i przyznającej stypendium szkolne dla A. C. w kwocie ogółem 565,80 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 oraz art. 105 § 1 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z [..] Wójt Gminy na podstawie art. 155 kpa zmienił własną decyzję z [...] w części dotyczącej kwoty przyznanej pomocy i orzekł o przyznaniu stypendium szkolnego w kwocie ogółem 565,80 zł. Organ I instancji wskazał, że decyzją z [...] przyznał W.C. stypendium na córkę na okres od września do grudnia 2014 r. w kwocie łącznej 848,00 zł. W związku z przedstawieniem przez wnioskodawcę faktur na łączną kwotę brutto: 1622,08 zł organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające dotyczące niezbędności zakupionych artykułów do realizacji podstawy programu nauczania. Ustalenie, że część zakupionych artykułów takich jak: bloki, brystole, plasteliny, papiery kancelaryjne, modeliny , bibuły, kleje, kredki nie są wymagane przez szkołę, do której uczęszcza córka wnioskodawcy spowodowało, że wysokość przyznanego stypendium szkolnego została zweryfikowana do kwoty 565,80 zł. W związku z dokonanymi ustaleniami organ wydał opisaną na wstępie decyzję. Dalej SKO cytując treść art. 155 kpa zauważyło, że decyzja o zmianie wysokości kwoty przyznanej pomocy w postaci stypendium szkolnego jest związana z decyzją o przyznaniu tego stypendium i aby doszło do merytorycznego orzekania w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu pomocy, musi ona istnieć w obrocie prawnym w dniu, w którym decyzja zmieniająca nabędzie przymiot ostateczności. Musi bowiem istnieć przedmiot orzekania. Przewidziana w art. 155 kpa instytucja umożliwiająca zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, może dotyczyć tylko takiego aktu, który obowiązuje w dacie dokonywania zmiany, a więc oddziałuje w jakimkolwiek zakresie na sferę praw lub obowiązków adresatów decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzją z [...] Wójt Gminy przyznał stypendium szkolne dla A. C. w kwocie ogółem 848 zł za okres od września do grudnia 2014 r. Zaskarżoną decyzją organ I instancji dokonał zatem w trybie art. 155 kpa zmiany decyzji, której realizacja dobiegła końca z upływem okresu na jaki przyznano świadczenie. Skoro stypendium szkolne zostało przyznane na okres do grudnia 2014 r. to z dniem 31 grudnia 2014 r. decyzja ta przestała istnieć w obrocie prawnym. W takich okolicznościach zachodzi brak podstaw do orzekania merytorycznego w kwestii zmiany tej decyzji, bowiem postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na część drugą powyższej decyzji dotyczącą umorzenia postępowania pierwszej instancji W.C. wskazał, że pani kierownik z GOPS-u mści się na jego rodzinie, czego dowodem jest odmowa wypłaty drugiej transzy stypendium dla córki. Dodał, że GOPS nie pomaga, a do tego został powołany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości wydaną na podstawie art. 155 kpa decyzję Wójta Gminy i umorzyło postępowanie prowadzone w tym przedmiocie postępowanie przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Na wstępie podkreślić należy, że tryb weryfikacji decyzji ostatecznych przewidziany w art. 155 kpa może dotyczyć wyłącznie takiej decyzji, która pozostaje w obrocie prawnym, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji. Przedmiotem takiego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego jest bowiem właśnie ta modyfikowana decyzja, wskutek czego jeżeli w jakikolwiek sposób przestanie ona oddziaływać na sferę praw i obowiązków adresatów tej decyzji, a więc przestanie obowiązywać, postępowanie weryfikacyjne traci swój przedmiot i nie może się dalej toczyć. Ponadto zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa, ma charakter konstytutywny, czyli wywiera skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Nie może natomiast prowadzić do zmiany decyzji z mocą wsteczną. Powyższa wykładnia jest zgodna z poglądami wyrażanymi przez sądy administracyjne (por. wyroki WSA w Warszawie z 4 stycznia 2007 r. IV SA/Wa 2009/06, wyrok NSA z 9 listopada 2006 r. II OSK 1316/05, wyroki NSA z 13 września 2002 r. I SA 531/02, z 20 lutego 2001 r. II SA 480/00 dostępne w internecie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc te uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzją z [...], Wójt Gminy, w trybie art. 155 kpa dokonał zmiany decyzji z [...], którą przyznał A.C. stypendium szkolne za okres od września do grudnia 2014 r. Z powyższego zatem wprost wynika, że w momencie wydawania decyzji zmieniającej tj. w dniu 14 maja 2015 r., dobiegł już końca okres, na jaki przyznano uprawnionej stypendium szkolne. W konsekwencji, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, niedopuszczalne było modyfikowanie treści tej decyzji w trybie art. 155 kpa. Należy również zauważyć, że na przeszkodzie dokonanej przez organ I instancji na podstawie art. 155 kpa zmiany na niekorzyść strony decyzji przyznającej stypendium szkolne, stał też brak zgody strony, który został w sprawie dostatecznie jasno wyrażony. Skoro zatem decyzja z [...], nie może na skutek upływu okresu, na który została wydana, być przedmiotem zmiany w trybie art. 155 kpa, to słusznie Kolegium na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Brak bowiem przedmiotu postępowania, tak jak miało to miejsce w niniejszym przypadku, powoduje jego bezprzedmiotowość, a w myśl art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Odnosząc się do treści skargi należy stwierdzić, że nie zawiera ona merytorycznych zarzutów, a jedynie skarżący wyraził w niej niezadowolenie, co do działania organu pomocy społecznej w P. i jej pracownika. Powyższe kwestie nie mogą być jednak przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie. Ponadto odnosząc się do wyartykułowanych w skardze zastrzeżeń do tej części decyzji SKO, w której umarza postępowanie organu I instancji należy zauważyć, że niedostrzeganą prawdopodobnie przez skarżącego konsekwencją zaskarżonej przez niego decyzji SKO, jest wyeliminowanie z obrotu prawnego niekorzystnej dla W.C. decyzji organu I instancji z [...] i umorzenie postępowania prowadzonego przez ten organ w przedmiocie zmiany akceptowanej przez skarżącego decyzji Wójta Gminy z [...] przyznającej stypendium szkolne. Oznacza to, że organ I instancji wadliwie próbował zmienić swą ostateczną decyzję przyznającą stypendium szkolne w trybie art. 155 kpa i takie wadliwe postępowanie zostało umorzone. Rozstrzygnięcie SKO oznacza również, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] przyznająca stypendium szkolne na okres od września do grudnia 2014 r. podlega wykonaniu. Zaskarżona decyzja SKO nie dotyczy natomiast stypendium szkolnego wnioskowanego przez W.C. na kolejne okresy, czego prawdopodobnie obawia się skarżący kwestionując przed Sądem umorzenie postępowania pierwszej instancji orzeczone przez organ II instancji. Takie sprawy nie były bowiem przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, ani też postępowania sądowoadministracyjnego. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).