II SA/Ke 981/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Ke [...] UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] października 2021 r. [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. K. na wydane z upoważnienia Wójta Gminy B. postanowienie z [...] maja 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie złożonego 15 kwietnia 2021 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zaskarżonym postanowieniem organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie złożonego 15 kwietnia 2021 r. wniosku, gdyż sprawa o ustalenie dla M. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub podjęcia pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem została zakończona decyzją ostateczną. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 30 grudnia 2020 r., II SA/Ke [...] oddalił skargę M. K. na decyzję Kolegium z [...] sierpnia 2020 r. Następnie organ II instancji zaznaczył, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze oczywistym, czyli takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnym badaniu wniosku. Dokonując analizy kwestionowanego postanowienia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie uznał, że sprawa przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub podjęcia pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, została zakończona decyzją ostateczną. Wszczęcie zatem kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącą, że zmienił się stan faktyczny sprawy. Wskazał, że poprzednio organy orzekające dokonały wnikliwej oceny możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego jej ojca względem niepełnosprawnego syna M. . Jak wynika z uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z 30 grudnia 2020 r., II SA/Ke [...], a wcześniej z decyzji Kolegium z [...] sierpnia 2020 r., sytuacja rodzinna Państwa K. była analizowana również w kontekście wywiązywania się przez rodziców wnioskodawczyni z obowiązku alimentacyjnego względem dzieci. Stwierdzono wówczas, że ani praca zarobkowa ojca dzieci, ani też zmęczenie matki nie powoduje, że ciążący na rodzicach obowiązek alimentacyjny przeszedł na wnioskodawczynię. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie wniosła M. K., która temu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na zaniechaniu wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, pomimo wystąpienia nowych okoliczności w sprawie oraz zaniechaniu zbadania obecnego stanu faktycznego; - przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy; - art. 2 i 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, merytoryczne rozpoznanie wniosku z 25 kwietnia 2021 r. oraz o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczności związane z opieką nad bratem oraz sytuacją rodzinną i dowodu z przesłuchania w charakterze świadka rodzeństwa i matki skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że nie podjęto działań pozwalających na dokładne i prawdziwe ustalenie stanu faktycznego, całkowicie zlekceważono to, że skarżąca posiada jeszcze dodatkowo dwójkę niepełnosprawnego rodzeństwa, którym zajmuje się sama matka, ponieważ ojciec jako jedyny żywiciel rodziny musi pracować na utrzymanie rodziny i dlatego nie ma możliwości, aby on także zajmował się trójką niepełnosprawnych dzieci z takimi chorobami jak np. ciągle nawracająca padaczka. Autorka skargi także zauważyła, że w momencie kiedy złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie został przeprowadzony żaden wywiad, nie zostały także zebrane dowody na to, że skarżąca faktycznie zajmuje się niepełnosprawnym bratem, tylko od razu wydana została decyzja o odmowie wszczęcia postępowania. Ponadto organy obu instancji nie przeanalizowały wniosku na nowo, nie zwróciły uwagi na nowe dokumenty dołączone do wniosku. Tymczasem w sprawie stan faktyczny niewątpliwie uległ zmianie, gdyż zdrowie dzieci uległo znacznemu pogorszeniu. Także zdrowie matki skarżącej nie jest takie samo jak podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku. Wnosząca skargę zaznaczyła, że jej matka opiekuje się pozostałą dwójką niepełnosprawnego rodzeństwa i nie jest w stanie sama podołać opiece nad aż trójką chorych dzieci, ponieważ każde z nich wymaga indywidualnej opieki. Z tej przyczyny opiekę nad chorym bratem sprawuje skarżąca, która zrezygnowała z zatrudnienia i cały swój czas poświęca bratu, który potrzebuje nie tylko opieki medycznej i pielęgniarskiej, ale także potrzebuje pomocy w załatwianiu spraw fizjologicznych, przygotowania posiłku, podania odpowiednich lekarstw i wiele innych czynności związanych z tym, że nie jest on w stanie samodzielnie egzystować. Okoliczności te w sposób oczywisty wskazują, że w aktualnym stanie sprawy ojciec nie ma możliwości sprawowania opieki w opisanym wyżej zakresie. Uzyskanie od niego całodobowej opieki nad synem okazuje się praktycznie niemożliwe, ponieważ wiązałoby się to z utratą pracy, na co rodzina nie może sobie pozwolić. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jej przedmiotem jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do jego wszczęcia (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., IV SA/Po 332/12, dostępny, jak wszystkie powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), na przykład gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie albo gdy uprzednio rozstrzygnięto sprawę decyzją ostateczną. Jeśli chodzi o wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, to warunkiem wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 kpa, jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem decyzji ostatecznej oraz powtórnym wnioskiem o jej prowadzenie. Tożsamość sprawy uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania zachodzi jedynie wówczas, gdy w obu sprawach występują te same strony, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (por. wyrok NSA z 4 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1244/17). W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił, że kwestia przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub podjęcia pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem M. K., była już przedmiotem rozstrzygnięć zarówno organów administracyjnych, jak i sądu administracyjnego. Skarżąca bowiem wnioskiem z 15 kwietnia 2021 r. wystąpiła o przyznanie prawa do powyższego świadczenia w sytuacji, gdy w obrocie prawnym istniała już ostateczna decyzja z [...] kwietnia 2020 r. wydana z upoważnienia Wójta Gminy B., odmawiająca skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem - M. K.. Decyzja ta jest również prawomocna, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 30 grudnia 2020 r., II SA/Ke [...], oddalił skargę M. K. na decyzję z [...] sierpnia 2020 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2020 r. Ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej przyznania skarżącej prawa do powyższego świadczenia wyklucza możliwość wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wszczęcie przez organ postępowania z wniosku z 15 kwietnia 2021 r. i ewentualne wydanie decyzji merytorycznej stanowiłoby oczywiste naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych wynikającej z art. 16 § 1 kpa, a sama decyzja byłaby obarczona wadą nieważności jako naruszająca stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Wbrew zarzutom skargi, wniosek z 15 kwietnia 2021 r. nie opierał się na innych podstawach faktycznych, które nie były już badane w pierwotnym postępowaniu. Już bowiem w tym postępowaniu skarżąca podnosiła, że ojciec pracuje zawodowo, co uniemożliwia zajmowanie się synem, a matka jest zmęczona sprawowaniem opieki nad dwójką niepełnosprawnych dzieci i nie jest w stanie opiekować się trzecim niepełnosprawnym dzieckiem. Fakt badania tych okoliczności wynika wprost z uzasadnienia do wyroku wydanego w sprawie II SA/Ke 918/20. Natomiast ewentualne pogorszenie się zdrowia matki skarżącej, mogłoby mieć wpływ na stan faktyczny sprawy, gdyby spowodowało uzyskanie przez nią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, na co jednak skarżąca się w sprawie nie powołała. Modyfikacja stanu faktycznego sprawy polegająca na objęciem żądaniem strony innego okresu, niż rozpatrywany w sprawie zakończonej wyrokiem z 30 grudnia 2020 r., II SA/Ke 918/20 nie świadczy o braku tożsamości stanów faktycznych obu tych spraw, skoro okres objęty obecnym żądaniem mieści się w całości w okresie rozpatrywanym w poprzedniej sprawie. Brak przedstawienia przez skarżącą nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że rodzice skarżącej nie mogą sprawować opieki nad niepełnosprawnym M. K. powoduje, że słusznie organy odmówiły wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa nie jest trafny. Zawarty w skardze wniosek o przesłuchanie świadków nie mógł zostać uwzględniony, gdyż przeprowadzenie takiego dowodu, nie jest możliwe przed sądem administracyjnym. Jak wynika bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów. Niemniej skarżąca została wysłuchana na rozprawie sądowej w dniu 22 lutego 2022 r. Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.