II SAB/Ke 32/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w przedmiocie pomocy społecznej oddala skargę. W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę, zawartą w piśmie z 16 stycznia 2024 r., na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach "w sprawie z zakresu pomocy społecznej zainicjowanej moim wnioskiem złożonym w dniu 02.09.2022 r. w MOPR w Kielcach". Wniósł o stwierdzenie rażącej przewlekłości SKO (alternatywnie bezczynności) i zasądzenie mu odszkodowania i zadośćuczynienia w maksymalnej wysokości. W uzasadnieniu skargi W. S. podniósł, że w dniu 2 września 2022 r. zwrócił się do MOPR z wnioskiem o pomoc na przeżycie, ponieważ pod koniec sierpnia 2022 r. otrzymał nakazy zapłaty na kwoty znacznie przekraczające jego możliwości płatnicze i całkowite dochody. Jego wniosek z dnia 2 września 2022r. o udzielenie mu wszelkiej pomocy zgodnej z ustawą o pomocy społecznej MOPR przesłał do SKO w dniu 7 września 2022 r. MOPR ustalił, że organem właściwym do rozpatrzenia jego wniosku jest SKO – w zakresie w jakim dotyczy tego organu. SKO przyjęło jego wniosek przesłany przez MOPR, uznało się za organ właściwy i nie weszło w spór kompetencyjny z MOPR. Następnie sprawa była bezprawnie i złośliwie odsyłana kilka razy przez SKO do MOPR i odwrotnie, ale żadne czynności merytoryczne nie były realizowane. Skarżący poinformował o złożeniu dwóch ponagleń w tej sprawie oraz złożył nagranie na płycie DVD, mające obrazować "totalny bałagan w SKO i gnojenie ludzi, co przybyli do SKO współpracować (...)". Oświadczył, że wnosi o przyznanie pomocy w każdej formie i postaci, jakie są wyszczególnione w ustawie o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z dnia 7 września 2022 r. MOPR w Kielcach przesłał SKO w Kielcach pismo W. S. z dnia 2 września 2022 r. w części dotyczącej wezwania do zapłaty, które było następstwem wysłania do P. S. dniu 25 sierpnia 2022 r. wezwania do zapłaty kwoty 360,00 zł, którą to kwotę zasądził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1962/19, którym oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Ke 646/18 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 25 września 2018 r. znak: SKO.GN-70/2797/288/2018 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 29 sierpnia 2022r. W. S. w imieniu P. S. skierował do SKO w Kielcach pismo, w którym zakwestionował prawidłowość postępowania Kolegium w zakresie w jakim żądało od P. S. zapłaty kwoty 360,00 zł. Podniósł również, iż będzie kwestionował rozstrzygnięcie NSA. Kolegium pismem z dnia 1 września 2022 r. poinformowało P. S. o tym, że wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1962/19 jest prawomocny i nie przysługuje od niego środek odwoławczy i podtrzymało swoje stanowisko o konieczności uiszczenia przez P. S. kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że MOPR w Kielcach przesłał do Kolegium jego wniosek o przyznanie mu pomocy przewidzianej w ustawie o pomocy społecznej, w tym w postaci paczki żywnościowej, Kolegium stwierdziło, że w oparciu o powołane wyżej dowody twierdzenie takie nie odpowiada prawdzie. Pismem z dnia 7 września 2022 r. MOPR w Kielcach przesłał bowiem SKO w Kielcach pismo W. S. z dnia 2 września 2022 r. jedynie w części dotyczącej wezwania do zapłaty, w którym to piśmie W. S. zakwestionował prawidłowość postępowania Kolegium w zakresie w jakim żądało od P. S. zapłaty kwoty 360,00 zł. Brak jest z kolei pisma, w którym W. S. domaga się od Kolegium przyznania mu pomocy w postaci paczki żywnościowej, czy też innej pomocy przewidzianej w ustawie o pomocy społecznej (tak Wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt II SAB 73/23). Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że Kolegium pozostaje w przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku W. S. o przyznanie mu pomocy w postaci paczki żywnościowej, gdyż taki wniosek do Kolegium nie wpłynął. Dodatkowo Kolegium ubocznie wskazało, że egzekucja opisanej wyżej należności okazała się skuteczna i Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kielcach S. Ś. wyegzekwował żądaną kwotę. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz odniósł się do odpowiedzi na skargę organu podnosząc, że nie wie w jakim celu MOPR przesłał jego pismo do SKO, ale domniemywa że uczynił to słusznie. Z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy (przewlekłe prowadzenie postępowania) została ona rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym – na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "Ppsa". Sąd nie znalazł powodu i potrzeby, by – jak wnioskował o to skarżący – rozpoznać sprawę na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, stosownie do art. 149 § 1 Ppsa: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a). W zakresie dopuszczalności przedmiotowej skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 Ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jak stanowi art. 52 § 2 Ppsa, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność lub przewlekłość sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 pkt 2 Kpa, tzn. powinien wnieść ponaglenie, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga jest dopuszczalna, ponieważ przed jej wniesieniem do tut. Sądu skarżący wniósł ponaglenie do SKO w trybie art. 37 Kpa. W tym miejscu należy ponadto wyjaśnić – analizując przesłankę odrzucenia skargi przewidzianą w art. 58 § 1 pkt 4 Ppsa, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona – że w tym przypadku w ocenie Sądu nie zachodzi tego rodzaju sytuacja. Tut. Sąd wyrokiem z dnia 27 września 2023 r., sygn. II SAB/Ke 73/23, oddalił skargę W. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w przedmiocie pomocy w postaci paczki żywnościowej. W sprawie tej – jak wynika z uzasadnienia wyroku – skarżący wywodził obowiązek działania organu również, podobnie jak w niniejszym przypadku, z jego pisma z dnia 2 września 2022 r., przekazanego przez MOPR do SKO w dniu 7 września 2022 r. W sprawie rozpatrywanej aktualnie zarzucana przewlekłość ma jednak dotyczyć nierozpoznania wniosku o udzielenie wszelkiej pomocy przewidzianej w ustawie o pomocy społecznej. Inny jest zatem przedmiot postępowania, co pozwalało Sądowi merytorycznie rozpoznać sprawę. Przechodząc do meritum sprawy, należy podkreślić, że w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 12 Kpa, organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie z art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). Z przewlekłością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 Kpa, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Ponadto przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy skutecznie będzie mu można przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, żeby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Z przewlekłością postępowania mamy więc do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to niezbędne do zakończenia sprawy – do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla jej rozstrzygnięcia (art. 37 § 1 pkt 2 Kpa; por. też J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Borkowski ([w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 238; wyroki NSA: z 20 listopada 2014 r., sygn. II OSK 1680/14; z 27 czerwca 2022 r., sygn. II OSK 656/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podnieść, że jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych rzeczywiście przy piśmie z dnia 7 września 2022 r. MOPR w Kielcach przesłał do SKO w Kielcach kserokopię pisma W. S. z dnia 2 września 2022 r. W piśmie przekazującym z dnia 7 września 2022 r. zaznaczono jednak wyraźnie, że przekazanie to następuje "w części dotyczącej wezwania do zapłaty". Na podstawie akt postępowania można zresztą wnioskować (por. k. 43), że przekazano kserokopię wyłącznie części pisma, ograniczoną do tego, co miało dotyczyć kompetencji Kolegium, tj. żądania zapłaty kwoty 360 zł w związku z zapadłym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1962/19. Skarżący w tej części pisma zakwestionował obowiązek z tym związany, wnosząc o interwencję w organie nadrzędnym nad SKO. Co zaś istotne, zarówno w tej części, jak i w całym piśmie skarżącego z dnia 2 września 2022 r. (k. 78 akt adm.) nie został zawarty wniosek o przyznanie – jak to podnosi skarżący w złożonej skardze – "wszelkiej pomocy zgodnej z ustawą o pomocy społecznej". Skarżący zwrócił się do MOPR o interwencję w "organie nadrzędnym nad WINB oraz w Prokuraturach", a także w organie nadrzędnym nad Prokuraturą w Starachowicach. Końcowa część pisma dotyczy zaś wspomnianego żądania zapłaty kwoty 360 zł (wypada zauważyć, że tym zakresie SKO udzieliło skarżącemu – jako pełnomocnikowi P. S. – wyjaśnień w piśmie z 1 września 2022 r., w odpowiedzi na jego pismo z 29 sierpnia 2022 r.). Trudno zresztą byłoby znaleźć uzasadnienie, nawet gdyby wskazywany w skardze wniosek był rzeczywiście zawarty w piśmie z dnia 2 września 2022 r., dla przekazania przez MOPR do SKO wniosku o przyznanie wszelkiej pomocy przewidzianej w ustawie o pomocy społecznej, skoro wykonawcą zadań socjalnych (w gminach miejskich) są miejskie ośrodki pomocy społecznej (wchodzące w skład lokalnej administracji samorządowej), zaś SKO zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa pełni rolę organu wyższego stopnia. W świetle powyższego nie można zatem stwierdzić, by po stronie SKO zaistniał w ogóle obowiązek do działania na skutek pisma skarżącego z dnia 2 września 2022 r. w zakresie przyznania pomocy określonej w ustawie o pomocy społecznej, albowiem wniosek taki nie został w tym piśmie sformułowany (skarżący również nie przedstawił kserokopii takiego wniosku), a tym bardziej przekazany Kolegium. W tej sytuacji zaś nie można organowi temu zarzucić skutecznie przewlekłego prowadzenia postępowania w tym zakresie (podobnie zresztą jak bezczynności). Ponieważ zatem skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.