II SAB/Ke 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Klubu Radnych [...] na bezczynność Przychodni Nowiny Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Nowinach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : I. odrzucić skargę; II. zwrócić z urzędu stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Skargą z 19 sierpnia 2025 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, R. K.-N. – Przewodnicząca Klubu Radnych "[...]" (wskazanego jako podmiot skarżący) zakwestionowała bezczynność Przychodni Nowiny Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Nowinach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uiszczając jednocześnie 100 zł tytułem wpisu od tej skargi (k. 22). W odpowiedzi na skargę Przychodnia Nowiny Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Nowinach wniosła o jej odrzucenie, wskazując na brak zdolności sądowej ww. Klubu Radnych "[...]". Zarządzeniem z 25 września 2025 r. Starszy referendarz sądowy wezwała R. K.-N. do wyjaśnienia, w terminie 7 dni, czy wnosi skargę jako indywidualna osoba fizyczna - R. K.-N., czy również w imieniu pozostałych członków Klubu Radnych "[...]" oraz do podania nr PESEL. W odpowiedzi z 7 października 2025 r. R. K.-N. oświadczyła, że skargę wniosła w imieniu Klubu Radnych "[...]", którego jest członkiem, a więc w imieniu wszystkich jego członków (również E. G., S. S., M. W.). Jednocześnie R. K.-N. przedstawiła pełnomocnictwa od ww. osób, podając nr PESEL swój i ww. radnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Jak wynika z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi. Należy wskazać, że skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym, możliwe jest tylko przez podmiot, który posiada zdolność sądową. Brak zdolności sądowej danego podmiotu uniemożliwia podjęcie bądź kontynuowanie postępowania, lub daje podstawę do usunięcia jego skutków, jeżeli zostało ono zakończone. W zależności bowiem od momentu ujawnienia tego braku, powoduje to odrzucenie skargi lub wniosku, zawieszenie postępowania, nieważność postępowania lub też stanowi przesłankę jego wznowienia. Z tego względu, posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym, jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Zgodnie z treścią art. 25 p.p.s.a. zdolność sądowa przysługuje osobom fizycznym, osobom prawnym, państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej oraz organizacjom społecznym nieposiadające osobowości prawnej a także innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Podkreślenia wymaga, że cecha zdolności sądowej skorelowana została z posiadaniem podmiotowości administracyjnoprawnej, czyli zdolności nabywania praw lub obowiązków w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Stanowi ona atrybut tej podmiotowości, ponieważ każdy, kto ją ma, musi mieć możność obrony swoich praw, również w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji, każdy podmiot mający podmiotowość administracyjnoprawną, ma także zdolność sądową w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) – dalej powoływanej jako: "u.s.g." – radni mogą tworzyć kluby radnych. Kluby są formą organizowania się radnych i jako takie nie posiadają podmiotowości administracyjnoprawnej (por. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z 11 października 2013 r., II SA/Ol 713/13; w Szczecinie z 18 grudnia 2015 r., II SA/Sz 1375/15; w Rzeszowie z 7 marca 2017 r., II SA/Rz 122/17; w Krakowie z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 253/21; w Gliwicach z 8 maja 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 41/23, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). W literaturze podkreśla się, że klub działa tylko w strukturze wewnętrznej organu stanowiącego (w przedmiotowej sprawie - Rady Gminy Nowiny) i nie może podejmować działań na zewnątrz (M. Augustyńska, "Prawa i obowiązki radnego jednostki samorządu terytorialnego", Warszawa 2014, s. 117). W konsekwencji należało stwierdzić, że wnoszący skargę Klub Radnych "[...]", nie posiadając zdolności sądowej, nie mógł skutecznie zainicjować postępowania przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia – na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu uiszczonego wpisu sądowego orzeczono jak w pkt II postanowienia – na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.