II SO/Ke 9/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. w sprawie z wniosku P. B. sygn. akt [...] o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi na bezczynność tego organu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odrzucić zażalenie P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2013 r. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku P. B. o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi na bezczynność tego organu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, odrzucił zażalenie P. B. na postanowienie z dnia 28 lutego 2013 r., z uwagi na niepodpisanie zażalenia. W ustawowym terminie P. B. wniósł pocztą elektroniczną zażalenie na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2013 r., opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym i odtworzonym mechanicznie wzorem podpisu. W uzasadnieniu zakwestionował stanowisko Sądu, iż jedynie własnoręczny podpis spełnia wymóg podpisania skargi w rozumieniu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem z dnia 17 września 2013 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał P. B. do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2013 r. przez własnoręczne jego podpisanie i złożenie 1 egzemplarza odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 25 września 2013 r. W wyznaczonym przez Sąd terminie P. B. nie podpisał zażalenia i nie złożył żądanego odpisu zażalenia. Wcześniej, bo w dniu 16 września 2013 r. przesłał drogą elektroniczną kopię zażalenia, nie poświadczając go za zgodność z oryginałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z kolei w myśl art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wśród wymogów formalnych, jakie dla pism stron, a zatem również dla zażalenia, przewiduje ustawa p.p.s.a., znajduje się m. in. umieszczenie podpisu osoby, która to pismo wnosi (art. 194 § 3 w zw. art. 46 § 1 pkt 4 ustawy p.p.s.a.). Z żadnego przepisu dotyczącego postępowania przed sądami administracyjnymi nie wynika obowiązek realizacji przez sądy administracyjne zadań publicznych związanych z prowadzeniem tych postępowań przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego i przekazywania w tej formie informacji do i od stron prowadzonych postępowań. Obowiązku takiego nie sposób także wywieść z art. 65 § 3 p.p.s.a. Przepis ten nie nakłada bowiem obowiązku doręczania pism za pośrednictwem poczty elektronicznej, a jedynie daje taką możliwość, a ponadto dotyczy doręczania pism przez sąd, a nie sądowi, co jednoznacznie wynika z treści § 1 tego artykułu, a także z treści całego rozdziału 4, dział III p.p.s.a. Wniesione przez P. B. zażalenie na postanowienie z dnia 28 sierpnia 2013 r. nie było własnoręcznie podpisane, a w związku z tym konieczne stało się wezwanie strony do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane i tym samym nie został uzupełniony brak formalny w postaci podpisania zażalenia. Należy bowiem wyjaśnić, że ustawa p.p.s.a. jest aktem prawnym zawierającym przepisy lex specialis wobec ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. nr 130, poz. 1450 ze. zm.) w odniesieniu do skuteczności wniesienia pisma zaopatrzonego w podpis elektroniczny. W myśl art. 5 ust. 1 zd. 1 ww. ustawy bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Dane w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym są równoważne pod względem skutków prawnych dokumentom opatrzonym podpisami własnoręcznymi, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 5 ust. 2 ustawy). Przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym nie można jednak uznać za regulację generalnie zrównującą podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym w ramach wszelkich postępowań przed organami administracji publicznej i sądami. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się bowiem przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego (art. 60, art. 78 § 1 i § 2 k.c.), dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. nr 64, poz. 565 ze zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 1, dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Jednocześnie art. 63 § 3a k.p.a. precyzuje, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Posługiwanie się dokumentem elektronicznym dopuszcza również Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 13), jak również Kodeks postępowania cywilnego (art. 125 § 2). Przepis art. 126 § 5 k.p.c. stanowi wprost, że pismo procesowe wniesione drogą elektroniczną powinno być opatrzone podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym. W świetle powyższego należy podzielić ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, w myśl którego wszędzie tam gdzie ustawodawca przewidział możliwość posługiwania się przed organem administracji publicznej i sądami podpisem elektronicznym, wprowadził regulacje zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu. W ustawie p.p.s.a. brak jest podobnych unormowań, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest zatem późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. I OZ 878/12, z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. I OZ 969/12, z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. I OZ 36/13, z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. I OZ 111-114/13, z dnia 17 października 2013 r., sygn. I OSK 2391/13). Reasumując stwierdzić należy, iż ustawa p.p.s.a. reguluje odrębnie (zarówno od ustawy o podpisie elektronicznym jak i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny. Oznacza to w konsekwencji, że pisma strony dla swojej skuteczności muszą być podpisane własnoręcznie. Podobna argumentacja legła u podstaw wydanego w niniejszej sprawie postanowienia z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. I OZ 396/13, którym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, w celu usunięcia braków formalnych, zażalenie P. B. na postanowienie tut. Sądu z dnia 28 lutego 2013 r. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że w przepisach ustawy p.p.s.a. nie ma odpowiednika regulacji zawartej w przepisach Kodeksu cywilnego, Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego czy kodeksu postępowania administracyjnego przewidującej możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, że podpisywanie pism tym podpisem jest dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając zatem na uwadze, że P. B., pomimo skierowanego przez Sąd stosownego wezwania, nie podpisał własnoręcznie zażalenia i nie złożył poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zażalenia, stwierdzić należy, iż wniesionemu przezeń zażaleniu nie można było nadać biegu. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.