I SA/Kr 1015/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22.04.2009r. , nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności K. D. za zaległości podatkowe B. sp. z o.o. z siedzibą w K. w zakresie odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2003r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dnia 22.04.2009r. , nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności K. D. za zaległości podatkowe B sp. z o.o. z siedzibą w K. w zakresie odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2003r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną I. D. ur. w 1963r. Otrzymuje on z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1 276 zł. miesięcznie , brutto. W roku 2008 uzyskał dochód w wysokości 12 731,28 zł. I. D. nie pracuje. Małżonkom przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. W. [...]w K.. Średnie miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 478,44 zł. i obejmują czynsz, opłatę za gaz , opłatę za prąd i opłatę za korzystanie z linii telefonicznej. Koszty wyżywienia strony skarżącej wynoszą natomiast ok. 750 zł. miesięcznie. K. D. podaje , iż nie posiada oszczędności , nieruchomości, przedmiotów o wartości pow. 3000 euro , rachunków bankowych oraz lokat bankowych. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Rozpoznając przedmiotowy wniosek podkreślić należy na wstępie , iż fakt, że K. D. pozostaje z I. D. w rozdzielności majątkowej małżeńskiej od dnia 19.02.2008r. nie ma znaczenia z punktu widzenia oceniania jego zdolności płatniczej. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964 r (Dz.U z 1964r. Nr 9 , poz. 59 z p.zm.) kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (por. postan NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. GZ 71/04 ,ONSAiWSA 2005/1/8) Ponadto K.D. i I. D.prowadzą faktycznie wspólne gospodarstwo domowe, co zresztą strona skarżąca zaznaczyła w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stąd też zasadna i zarazem niezbędna jest ocena sytuacji majątkowej zarówno K. D. jak i jego małżonki. W przedmiotowym przypadku niewątpliwie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. D.. Stąd też jego pełnomocnik został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie nadesłała bowiem : - wyciągów z kont bankowych I. D. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z jej lokat bankowych, - zeznania podatkowego I. D. za 2008r. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów (biorąc pod uwagę dochody i oszczędności wszystkich domowników) . Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania. Strona skarżąca wezwana o te dane zbagatelizowała wezwanie w zakresie dotyczącym informacji o swojej małżonce. Sytuacja ta powoduje w konsekwencji, iż nie jest możliwa rzeczywista ocena kondycji finansowej strony skarżącej. Nie można bowiem określić i ocenić relacji wydatków do dochodów prowadzonego przez małżonków gospodarstwa domowego. Sytuację niejasności pogłębia także fakt, iż z przedłożonej dokumentacji wynika , iż K. D. wydaje na utrzymanie więcej niż zarabia (wydatki w sumie z kosztami wyżywienia wynoszą 1228,44 zł. , dochód natomiast stanowi kwota1276 zł. brutto !) Poddaje to pod wątpliwość wiarygodność składanych przez niego oświadczeń. Biorąc więc pod uwagę fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, K. D. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, II OZ 1113/2006 , ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270).